Kháng nghị phúc thẩm tố tụng hình sự có những đặc điểm gì

1. Khái quát về kháng nghị phúc thẩm hình sự 

Kháng nghị phúc thẩm hình sự là một quyền năng pháp lý được xuất phát từ việc thực hành quyền công tố và kiểm sát trong lĩnh vực hình sự của Viện kiểm sát nhân dân, đồng thời dựa trên nguyên tắc bảo đảm cấp xét xử hai cấp. Quy định tại Điều 336 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã tạo cơ sở pháp lý cho việc này.

Theo đó, Viện kiểm sát cùng cấp và cấp trên trực tiếp được quyền kháng nghị những bản án hoặc quyết định sơ thẩm của Toà án. Quy định này có giới hạn thời gian, và việc nhận yêu cầu kháng nghị trước hoặc sau 15 giờ sẽ quyết định thời hạn cung cấp dữ liệu.

Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân cũng nêu rõ quyền kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm, đảm bảo tính nhất quán trong quá trình xét xử vụ án hình sự.

Kháng nghị không chỉ là một khái niệm thuộc trình tự phúc thẩm, mà còn là cơ sở để xét xử giám đốc thẩm hoặc tái thẩm. Nếu kháng nghị là cơ sở để xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm, thì gọi là kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, nếu là cơ sở để xét xử tái thẩm, thì gọi là kháng nghị theo thủ tục tái thẩm, và nếu kháng nghị là cơ sở để xét xử theo thủ tục phúc thẩm, thì gọi là kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm.

Khi Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát tại phiên toà sơ thẩm hình sự, kháng nghị phúc thẩm trở thành quyền năng pháp lý để đảm bảo việc xét xử đúng pháp luật, công bằng, nghiêm túc, đồng thời giữ gìn lợi ích của Nhà nước và xã hội. Kháng nghị được áp dụng khi có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hoặc sai phạm nghiêm trọng trong áp dụng pháp luật hình sự, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của những người tham gia tố tụng.

Căn cứ pháp lý cho quyền kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát nhân dân được chi tiết và xác định trong Bộ Luật Tố tụng hình sự (BLTTHS), Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân và được hướng dẫn cụ thể trong quy chế nghiệp vụ do Viện trưởng VKSND tối cao ban hành.

Theo Điều 336 của BLTTHS, Viện kiểm sát cùng cấp và Viện kiểm sát cấp trên có quyền kháng nghị bản án hoặc quyết định sơ thẩm của Tòa án. Các quy định tiếp theo từ Điều 336 đến Điều 340 BLTTHS chi tiết hóa về thời hạn và thủ tục kháng nghị phúc thẩm.

Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân quy định về quyền và trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân trong việc đưa ra quyết định, kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về những văn bản đó. Điều 19 của Luật này cũng quy định rõ về quyền kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm.

Quy chế công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự, được ban hành kèm theo Quyết định số 960/QĐ-VKSTC ngày 17/9/2007 của Viện trưởng VKSND tối cao, tại các điều từ Điều 32 đến Điều 37 đã quy định về căn cứ kháng nghị phúc thẩm hình sự và hướng dẫn chi tiết về cách thức thực hiện quyền kháng nghị phúc thẩm.

Dựa trên các quy định trên, có thể rút ra một số nội dung quan trọng liên quan đến đối tượng, chủ thể, cơ sở, và thời hạn của quyền kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát nhân dân:

Đối tượng của kháng nghị phúc thẩm: Bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật, nhưng có một số ngoại lệ như trong trường hợp áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Đối với trường hợp bị cáo đang bị tạm giam, quyết định đình chỉ vụ án, không kết tội, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt cho bị cáo, bản án, quyết định sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật, nhưng vẫn có khả năng bị kháng nghị.

Thông qua việc xác định rõ đối tượng và thủ tục của quyền kháng nghị phúc thẩm, các quy định này giúp đảm bảo quyền lợi và công bằng trong quá trình xét xử vụ án hình sự.

2. Chủ thể kháng nghị phúc thẩm hình sự 

Theo Điều 336 của Bộ Luật Tố tụng hình sự (BLTTHS), Viện kiểm sát cùng cấp và Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị những bản án hoặc quyết định sơ thẩm. Việc này được thực hiện dưới sự quản lý và quyết định của người có thẩm quyền, đó là Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát các cấp, theo quy định tại Điều 36 của BLTTHS.

Quy chế số 960/2007/VKSTC-V3 về công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử các vụ án hình sự tiếp tục đi vào chi tiết về người có thẩm quyền trong quá trình kháng nghị phúc thẩm. Điều 32 của quy chế này xác định rõ:

Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp huyện có quyền kháng nghị đối với những bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Toà án nhân dân cấp huyện.

Viện trưởng, Phó viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh có quyền kháng nghị phúc thẩm đối với bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Toà án nhân dân cấp huyện, cấp tỉnh.

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao uỷ quyền cho Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm kháng nghị những bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Toà án nhân dân cấp tỉnh.

Điều này đặt ra một hệ thống quyền lực rõ ràng và đồng bộ trong việc thực hiện quyền kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát nhân dân, đồng thời giúp đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong quá trình xét xử vụ án hình sự tại các cấp.

3. Rút kháng nghị phúc thẩm hình sự 

Việc rút kháng nghị của Viện kiểm sát là quyền và trách nhiệm được thực hiện một cách linh hoạt và có tính quyết định. Viện kiểm sát có thể thực hiện việc rút kháng nghị bất cứ lúc nào, có thể là việc rút một phần hay toàn bộ kháng nghị tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của vụ án. Đặc biệt, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp được ủy quyền quyền lực để rút một phần hoặc toàn bộ kháng nghị của Viện kiểm sát cấp dưới, nhằm đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong quản lý và thực hiện các quyết định kháng nghị.

Quy định của Bộ Luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015 cung cấp một hướng dẫn chi tiết về quá trình xét xử phúc thẩm liên quan đến kháng nghị. Theo quy định, chỉ khi bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật mà bị kháng nghị, kháng cáo, Toà cấp trên mới phải mở phiên tòa phúc thẩm để xem xét lại. Vì vậy, khi Viện kiểm sát đã kháng nghị và quyết định rút toàn bộ kháng nghị, điều này sẽ dẫn đến việc đình chỉ quá trình xét xử phúc thẩm.

Nếu quyết định rút kháng nghị được thực hiện trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa sẽ phải ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm. Trong trường hợp quyết định rút kháng nghị được thực hiện tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm sẽ ra quyết định tương tự để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình thực hiện quy trình xét xử hình sự. Điều này nhấn mạnh sự quan trọng của quyết định rút kháng nghị và cách thức áp dụng nó để bảo đảm quy trình tư pháp diễn ra một cách chặt chẽ và có hiệu quả.

4. Bổ sung, thay đổi nội dung kháng nghị phúc thẩm 

Theo Điều 336 của Bộ Luật Tố tụng hình sự (BLTTHS), quy định rõ về quyền lực của Viện kiểm sát trong việc bổ sung, thay đổi kháng nghị tại giai đoạn phiên toà phúc thẩm. Điều này giúp đảm bảo quy trình xét xử diễn ra công bằng và minh bạch, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích của bị cáo.

Theo quy định, trước khi bắt đầu hoặc tại phiên toà phúc thẩm, Viện kiểm sát được quyền thực hiện các biện pháp như bổ sung, thay đổi kháng nghị, nhưng điều quan trọng là không được làm xấu đi tình trạng của bị cáo. Việc này đặt ra một nguyên tắc cơ bản để đảm bảo tính công bằng và không thiên lệch trong quá trình xét xử.

Thẩm quyền rút kháng nghị không chỉ thuộc về Viện trưởng Viện kiểm sát đã kháng nghị, mà còn nằm trong thẩm quyền của Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên. Điều này có nghĩa là cấp quản lý trực tiếp có khả năng can thiệp vào quá trình kháng nghị để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong hoạt động của Viện kiểm sát.

Trong trường hợp thời hạn kháng nghị vẫn còn, Viện kiểm sát có quyền bổ sung, thay đổi kháng nghị theo cả hướng có lợi hoặc không có lợi cho bị cáo. Nguyên tắc này giúp tạo điều kiện linh hoạt cho quá trình xét xử, tùy thuộc vào sự xuất hiện của thông tin mới hoặc sự chấp nhận của bị cáo đối với một số điều kiện.

Tuy nhiên, trong trường hợp đã hết thời hạn kháng nghị, quy định vẫn cho phép Viện kiểm sát bổ sung, thay đổi kháng nghị, nhưng chỉ theo hướng không làm xấu đi tình trạng của bị cáo. Điều này là biện pháp nhằm đảm bảo rằng bị cáo không bị tổn thất nếu không còn khả năng kháng nghị. Như vậy, quy định này nhấn mạnh sự cân nhắc và bảo vệ quyền lợi của bị cáo trong quá trình xét xử hình sự.

Trên đây là nội dung bài viết "Kháng nghị phúc thẩm tố tụng hình sự có những đặc điểm gì", nội dung trên mang tính chất tham khảo nếu quý khách hàng có vướng mắc vui lòng liên hệ với chúng tôi qua hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ, tư vấn. Rất mong được hợp tác với quý khách hàng. Cảm ơn và trân trọng ./.