Kháng nghị trong tố tụng hình sự là gì ?

1. Khái niệm kháng nghị trong tố tụng hình sự

Kháng nghị trong tố tụng hình sự là (Việc Viện kiểm sát cùng cấp và Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp) yêu cầu Toà án xét lại bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật theo thủ tục phúc thẩm, xét lại bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

2. Quyền kháng nghị của Viện kiểm sát

Viện kiểm sát cùng cấp và Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị đối với bản án hoặc quyết định sơ thẩm. Quyền kháng nghị của Viện kiểm sát xuất phát từ chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự và quyền công tố buộc tội tại phiên tòa. Sau khi xét xử sơ thẩm nếu viện kiểm sát thấy bản án, quyết định sơ thẩm không đảm bảo tính hợp pháp, tính căn cứ, tội danh, hình phạt, mức bồi thường thiệt hại và các biện pháp khác do tòa sơ thẩm áp dụng không phù hợp với thực tế khách quan, tính chất và mức độ nghiêm trọng của vụ án hình sự. Viện kiểm sát cùng cấp hoặc cấp trên trực tiếp có thể liên quan tới một phần hoặc toàn bộ nội dung bản án, quyết định sơ thẩm.

Kháng nghị của viện kiểm sát có thể theo hướng tăng nặng hoặc giảm nhẹ hình phạt, tăng nặng hoặc giảm nhẹ mức bồi thường đối với tất cả bị cáo hay một số bị cáo. Viện kiểm sát có thể kháng nghị theo hướng tăng hoặc giảm mức bồi thường thiệt hại đối với bị đơn dân sự hoặc các biện pháp khác mà tòa án cấp sơ thẩm đã nếu trong bản án, quyết định sơ thẩm. Kháng nghị cũng có thể theo hướng đề nghị xử bị cáo không có tội hoặc đề nghị xử bị cáo có tội. Để làm căn cứ cho việc xem xét các nội dung trong kháng nghị của mình, Viện kiểm sát phải nêu rõ lí do kháng nghị và mục đích của việc kháng nghị.

3. Phân loại

Kháng nghị trong tố tụng hình sự bao gồm kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm và tái thẩm.

Đối với kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm thì chỉ có Viện kiểm sát cùng cấp, cùng lãnh thổ với Toà án đã ra bản án, quyết định sơ thẩm và Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp của Viện kiểm sát này mới có quyền kháng nghị những bản án, quyết định sơ thẩm.

Đối với thủ tục giám đốc thẩm, Chánh án Toà án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pHáp pháp luật nhưng phát hiện có vi phạm phá nghiêm trọng trong việc xử lí vụ án của Toà cấp; Phó Chánh án Toà án nhân dân tối cao Và Phụ Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối - 5 quyền kháng nghị những bản án, quyết định đã c hiệu lực pháp luật của Toà án cấp dưới; Chánh án TRE án quân sự trung ương và Viện trưởng Viên kiểm sát quân sự trung ương có quyền kháng những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luạt của các Toà án Huân sự cấp dưới; Chánh án Toà án nhân dân cấp tỉnh và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Toà án quân Sự cấp quân khu và Viện trưởng Viện kiểm sát quận Sự cấp quân khu có quyền kháng nghị những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án cấp dưới.

Đối với thủ tục tái thẩm thì Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có quyền kháng nghị tái thẩm những bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án nhân dân hoặc Toà án quân sự các cấp. Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự trung Ương có quyền kháng nghị tái thẩm những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án quân sự các cấp nhưng có những tình tiết mới được phật hiện có thể làm thay đổi cơ bản nội dung của bản án hoặc quyết định mà Toà án không biết được khi ra bản án hoặc quyết định đó. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh có quyền kháng nghị tái thẩm những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án nhân dân cấp huyện. Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu có quyển kháng nghị tái thẩm những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Toà án quân sự khu vực.

Thực hiện quyền kháng nghị, người có thẩm quyền kháng nghị có thể kháng nghị toàn bộ hay một phần bản án, quyết định; kháng nghị đối với tất cả các bị cáo và người tham gia tố tụng h4y chỉ với một số người để yêu cầu Toà án có thẩm quyền xét lại.

Việc kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm da Viện kiểm sát, kháng nghị theo thủ tục giám 65 thẩm hoặc tái thẩm của những người có thẩm quye" phải được thực hiện trong thời hạn kháng nghị v4 theo đúng thủ tục do luật quy định thì mới đượ ø là hợp lệ. Khi có kháng nghị hợp lệ, Toà án có thám quyển phải mở phiên toà để xét lại bản ấn hoặc quyết định bị kháng nghị (Xí. Thời hạn kháng nghị).

Quy định về kháng nghị trong luật tố tụng hình sự bảo đảm cho các bản án và quyết định của Toà án được chính xác, đúng pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo và những người tham gia tố tụng khác.

4. Xem xét kháng cáo, kháng nghị

Trong trường hợp cùng một vụ án vừa có kháng nghị của Viện kiểm sát vừa có kháng cáo của những người tham gia tố tụng với nội dung khác nhau (ví dụ: Viện kiểm sát kháng nghị yêu cầu áp dụng điều khoản của Bộ luật hình sự về tội nặng hơn, còn bị cáo kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt), hoặc vừa có kháng nghị cùa Viện kiểm sát cấp sơ thẩm vừa có kháng nghị của Viện kiểm sát cấp phúc thẩm mà nội dung của các kháng nghị này không mâu thuẫn với nhau, thì việc xem xét nội dung kháng cáo, kháng nghị được tiến hành đồng thời theo quy định chung. Nếu kháng nghị của Viện kiểm sát cấp sơ thẩm có nội dung mâu thuẫn với kháng nghị của Viện kiểm sát cấp phúc thẩm (ví dụ: Viện kiểm sát cấp sơ thẩm kháng nghị yêu cầu tăng mức hình phạt đối với bị cáo, nhưng Viện kiểm sát cấp phúc thẩm lại kháng nghị theo hướng giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo), thì Tòa án cấp phúc thẩm xem xét phần nội dung mâu thuẫn theo kháng nghị của Viện kiểm sát cấp trên.

5. Phân biệt kháng cáo, kháng nghị