Kiểm sát viên phải báo cáo lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo viện ra quyết định ưả hồ sơ vụ án cho cơ quan điều tra để điều tra bổ sung nhằm kịp thời khắc phục những thiếu sót và vi phạm của cơ quan điều tra, đảm bảo việc giải quyết vụ án trong thời hạn mà pháp luật đã quy định khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

- Còn thiếu chứng cứ để chứng minh một trong những vấn đề quy định tại Điều 85 của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 mà viện kiểm sát không thể tự mình bổ sung được;

- Có căn cứ khởi tố bị can về một hay nhiều tội phạm khác;

- Có người đồng phạm hoặc người phạm tội khác liên quan đến vụ án nhung chưa được khởi tố bị can;

- Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

Đổ tránh tình trạng kéo dài việc giải quyết vụ án, viện kiểm sát chỉ trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung nếu xét thấy còn thiếu những chứng cứ quy định tại Điều 86, Điều 87 của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 dùng để chứng minh một hoặc nhiều vẩn đề quy định tại Điều 85, Điều 441 của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 mà nếu thiếu chứng cứ này thì không giải quyết vụ án được khách quan, toàn diện, đúng pháp luật. Tuy nhiên, viện kiểm sát chỉ trả hồ sơ để điều tra bổ sung nếu không tự mình bổ sung được.

Ví dụ: thiếu chứng cứ để xác định hành vi đã xảy ra có đủ yếu tố cấu thành tội phạm cụ thể được quy định trong BLHS hay thuộc các trường hợp không phải là hành vi phạm tội (quan hệ dân sự, kinh tế, vi phạm hành chính và các trường hợp khác theo quy định của luật) mà viện kiểm sát tiến hành các hoạt động điều tra cũngkhông bổ sung được. Xem thêm: Điều 3 Thông tư Hên tịch số 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC- BCA-BQP quy định về việc phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong thực hiện một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Viện kiểm sát không trả hồ sơ để điều tra bổ sung nếu thiếu chứng cứ để chứng minh những vấn đề quy định tại Điều 85 của

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015nhưng vẫn truy tố được hoặc không thể thu thập được chứng cứ đó.

Khi có căn cứ để khởi tố bị can về một hay nhiều tội phạm khác; có người đồng phạm hoặc người phạm tội khác liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố bị can thuộc một trong các trường hợp sau đây thì viện kiểm sát trả hồ sơ để điều tra bổ sung: Khởi tố và điều tra về một hay nhiều tội nhưng chứng cứ trong hồ sơ vụ án cho thấy hành vi của bị can đã thực hiện cấu thành một hay nhiều tội khác; ngoài tội phạm đã khởi tố và điều tra, chứng cứ trong hồ sơ vụ án cho thấy còn có căn cứ để khởi tố bị can về một hoặc nhiều tội khác; ngoài bị can đã bị khởi tố và điều tra, chứng cứ trong hồ sơ vụ án cho thấy còn có người đồng phạm khác hoặc cọ người phạm tội khác có liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố bị can.

Viện kiểm sát không ưả hồ sơ để điều tra bổ sung nếu có căn cứ để tách vụ án theo quy định tại khoản 2 Điều 242 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015.(1) Viện kiểm sát vẫn tiến hành truy tố đối với tội đã khởi tố, điều tra còn đối với tội mới phát hiện thì viện kiểm sát đề nghị cơ quan điều tra khởi tố giải quyết bằng một vụ án khác.

>> Xem thêm:  Các loại thực nghiệm điều tra ? Mục đích của thực nghiệm điều tra ?

Đối với trường hợp có vi phạm thủ tục tố tụng trong quá trình điều tra cũng phải xác định rõ trường hợp nào là vi phạm nghiêm trọng cần trả lại hồ sơ vụ án. Theo quy định tại điểm o khoản 1 Điều 4 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 thì vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng là việc cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các trình tự, thủ tục do Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định và đã xâm hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng hoặc làm ảnh hưởng đến việc xác định sự thật khách quan, toàn diện của vụ án. Trong đó, xâm hại nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng là làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích chính đáng của người tham gia tố tụng, có thể gây ra cho họ thiệt hại về vật chất, tinh thần. Viện kiểm sát trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung trong trường hợp như: Không chỉ định, thay đổi hoặc chấm dứt việc chỉ định người bào chữa cho người bị buộc tội theo quy định tại Điều 76 và Điều 77 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015; xác định không đúng tư cách tham gia tố tụng của người tham gia tố tụng trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử dẫn đến xâm hại nghiêm trọng quyền và lợi ích hợp pháp của họ; khởi tố vụ án hình sự nhung không có yêu cầu của bị hại hoặc của người đại diện của bị hại theo quy định tại khoản 1 Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015;... (Xem thêm: Điều 6 Thông tư liên tịch số 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC- BCA-BQP quy định về việc phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong thực hiện một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về trả hồ sơ để điều tra bổ sung).

Viện kiểm sát không trả hồ sơ điều tra bổ sung trong trường hợp: có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng nhưng không xâm hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng; người bị buộc tội, người bị hại, người làm chứng là người dưới 18 tuổi nhưng khi thực hiện hoạt động truy tố thì họ đã đủ 18 tuổi.

Quyết định trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung phải ghi rõ vấn đề cần điều tra bổ sung, số, ngày, tháng, năm, địa điểm ban hành, họ tên, chức vụ, chữ kí của người ra quyết định và đóng dấu.

Cơ quan điều tra có trách nhiệm thực hiện đầy đủ yêu cầu nêu trong quyết định trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung của viện kiểm sát; trường hợp vì lí do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan mà không thực hiện được thì phải nêu rõ lí do bằng văn bản.

Kết thúc điều tra bổ sung, cơ quan điều tra phải có bản kết luận điều tra bổ sung. Bản kết luận điều tra bổ sung phải ghi rõ kết quả điều tra bổ sung, quan điểm giải quyết vụ án. Nếu kết quả điều tra bổ sung làm thay đổi cơ bản kết luận điều tra trước đó thì cơ quan điều tra phải ra bản kết luận điều tra mới thay thế.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 174 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 thì viện kiểm sát chỉ được trả hồ sơ để điều tra bổ sung hai lần. Do đó, để tránh tình trạng đã sử dụng hết số lần được phép trả hồ sơ mà vẫn chưa giải quyết hết những vấn đề cần bổ sung, kiểm sát viên phải nghiên cứu tất cả các tài liệu có trong hồ sơ nhằm phát hiện tất cả các vấn đề cần phải bổ sung để chỉ trả hồ sơ một lần là đã giải quyết đầy đủ các vấn đề cần bổ sung hoặc cần làm rõ thêm. Việc trả hồ sơ lần thứ hai chỉ đặt ra trong trường hợp thật cần thiết.

Ví dụ: Vấn đề mà viện kiểm sát yêu cầu cơ quan điều tra bổ sung chưa được làm rõ mà nếu không làm rõ được vấn đề đó thì việc truy tố sẽ không có căn cứ (như chưa xác định được tuổi của bị can, bị hại trong vụ án mà tuổi của bị can, bị hại có ý nghĩa đến việc định tội danh, áp dụng hình phạt; chưa xác định được giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong các vụ án về các tội xâm phạm sở hữu, định lượng cùng hàm lượng các chất ma tuý trong các vụ án về các tội phạm ma tuý...) hoặc từ vấn đề đã bổ sung làm rõ lại xuất hiện vấn đề mới có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án V.V..

Viện kiểm sát cũng phải xem xét căn cứ yêu cầu điều tra bổ sung trong trường hợp toà án quyết định trả hồ sơ vụ án yêu cầu điều tra bổ sung. Việc giải quyết yêu cầu điều tra bổ sung của toà án thực hiện theo quy định tại Điều 246 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015. Nếu quyết định trẳ hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung có căn cứ mà xét thấy không cần phải trả hồ sơ cho cơ quan điều tra thì viện kiểm sát trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra để bổ sung tài liệu, chứng cứ; trường hợp viện kiểm sát không thể tự điều tra bổ sung được thì viện kiểm sát ra quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung và chuyển ngay hồ sơ cho cơ quan điều tra để tiến hành điều tra. Trường hợp kết quả điều tra bổ sung làm thay đổi cơ bản nội dung bản cáo trạng trước đó thì viện kiểm sát phải ra bản cáo trạng mới thay thế và chuyển hồ sơ đến toà án. Trường hợp kết quả điều tra bổ sung dẫn đến đình chỉ vụ án thì viện kiểm sát ra quyết định đình chỉ vụ án và thông báo cho toà án biết. Nếu quyết định trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung không có căn cứ thì viện kiểm sát có văn bản nêu rõ lí do, giữ nguyên quyết định truy tố và chuyển lại hồ sơ cho toà án.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến lĩnh vực tố tụng hình sự về quyết định của Viện kiểm sát trả hồ sơ điều tra bổ sung vụ án hình sự, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp cụ thể.

Trân trọng./.

>> Xem thêm:  Thực nghiệm điều tra là gì ? Quy định mới về thực nghiệm điều tra

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Khám người là gì ? Quy định mới nhất về việc khám người, khám chỗ ở, nơi làm việc