1. Quy định pháp luật hiện hành về việc sử dụng lao động dưới 18 tuổi

Pháp luật Việt Nam cho phép doanh nghiệp sử dụng người lao động dưới 18 tuổi nhưng phải tuân thủ các điều kiện nghiêm ngặt nhằm bảo đảm sự phát triển về thể chất, tinh thần và quyền được học tập của người chưa thành niên. Hệ thống quy định này được xây dựng chủ yếu trên cơ sở Bộ luật Lao động năm 2019, Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH cùng các văn bản hướng dẫn có liên quan.

Theo Điều 143 Bộ luật Lao động 2019, lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi. Căn cứ vào độ tuổi, pháp luật chia thành các nhóm khác nhau để áp dụng cơ chế bảo vệ phù hợp, bao gồm:

  • Người dưới 13 tuổi.
  • Người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi.
  • Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi.

Việc phân chia này có ý nghĩa quan trọng vì mỗi nhóm tuổi được phép thực hiện những loại công việc, thời giờ làm việc và thủ tục tuyển dụng khác nhau.

Điều 144 Bộ luật Lao động 2019 quy định bốn nguyên tắc bắt buộc khi sử dụng lao động chưa thành niên:

  • Công việc phải phù hợp với sức khỏe, không ảnh hưởng đến sự phát triển thể lực, trí lực và nhân cách.
  • Người sử dụng lao động có trách nhiệm quan tâm đến sức khỏe, điều kiện lao động, việc học tập và quá trình phát triển của người lao động.
  • Phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật; đồng thời doanh nghiệp phải lập sổ theo dõi riêng đối với lao động chưa thành niên.
  • Tạo điều kiện để người lao động tiếp tục học văn hóa, học nghề và nâng cao kỹ năng.

Đối với thủ tục giao kết hợp đồng lao động, pháp luật cũng có sự khác biệt theo từng độ tuổi.

Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được quyền trực tiếp ký hợp đồng lao động nhưng bắt buộc phải có văn bản đồng ý của cha, mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật. Nếu thiếu văn bản này, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính và hợp đồng lao động có nguy cơ bị xem xét là không đáp ứng đầy đủ điều kiện về chủ thể.

Trong khi đó, đối với người dưới 15 tuổi, hợp đồng lao động phải được ký bằng văn bản với sự tham gia của người đại diện theo pháp luật. Người sử dụng lao động không được tự ý ký hợp đồng chỉ với người lao động chưa đủ 15 tuổi.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải tuân thủ nhiều quy định đặc thù khác như:

  • Không bố trí người lao động chưa thành niên làm các công việc nặng nhọc, độc hại hoặc nguy hiểm.
  • Không bố trí làm việc tại các địa điểm pháp luật cấm.
  • Tuân thủ giới hạn thời giờ làm việc theo từng nhóm tuổi.
  • Thực hiện chế độ khám sức khỏe và quản lý hồ sơ riêng theo quy định.

Việc sử dụng lao động chưa thành niên không đúng quy định có thể bị xử phạt từ vài triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng tùy theo tính chất, mức độ vi phạm theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

 

2. Tại sao cần giấy bảo lãnh và văn bản đồng ý cho người dưới 18 tuổi đi làm?

Giấy bảo lãnh hoặc văn bản đồng ý của cha, mẹ hay người đại diện theo pháp luật không đơn thuần là một thủ tục hành chính mà là căn cứ pháp lý quan trọng để xác nhận việc sử dụng lao động chưa thành niên được thực hiện đúng quy định.

Trước hết, văn bản này thể hiện sự đồng thuận của người đại diện hợp pháp đối với việc người dưới 18 tuổi tham gia quan hệ lao động. Điều này giúp bảo đảm rằng gia đình đã biết rõ nơi làm việc, vị trí công việc, thời gian làm việc cũng như các điều kiện lao động của con em mình.

Thứ hai, đây là căn cứ để doanh nghiệp chứng minh đã tuân thủ đầy đủ quy định của Bộ luật Lao động trong trường hợp bị thanh tra hoặc kiểm tra. Nếu không có văn bản đồng ý, doanh nghiệp có thể bị xử phạt từ 20 đến 25 triệu đồng đối với cá nhân và từ 40 đến 50 triệu đồng đối với tổ chức theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

Thứ ba, văn bản cam kết giúp xác lập cơ chế phối hợp giữa gia đình và doanh nghiệp trong quá trình quản lý người lao động chưa thành niên. Hai bên có thể cùng theo dõi:

  • Thời giờ làm việc.
  • Tình trạng sức khỏe.
  • Việc học tập.
  • Chấp hành nội quy lao động.
  • An toàn, vệ sinh lao động.

Đối với người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, văn bản đồng ý là điều kiện bắt buộc để người lao động được tự mình ký hợp đồng lao động. Đối với người dưới 15 tuổi, người đại diện theo pháp luật còn phải trực tiếp tham gia giao kết hợp đồng với người sử dụng lao động.

Như vậy, giấy cam kết không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lao động chưa thành niên mà còn giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình tuyển dụng và sử dụng lao động.

 

3. Hướng dẫn soạn thảo mẫu đơn cam kết cho người dưới 18 tuổi đi làm chuẩn quy định

Một bản cam kết đồng ý cho người dưới 18 tuổi đi làm cần bảo đảm đầy đủ hình thức văn bản hành chính và nội dung thể hiện rõ ý chí của người đại diện theo pháp luật.

Phần mở đầu của văn bản cần ghi đầy đủ quốc hiệu, tiêu ngữ và tên văn bản như "Bản cam kết đồng ý cho con đi làm" hoặc "Văn bản đồng ý cho người lao động chưa thành niên làm việc".

Tiếp theo là thông tin của người cam kết, bao gồm:

  • Họ và tên.
  • Ngày tháng năm sinh.
  • Số Căn cước công dân hoặc hộ chiếu.
  • Địa chỉ thường trú.
  • Số điện thoại liên hệ.
  • Quan hệ với người lao động (cha, mẹ hoặc người giám hộ).

Đối với người giám hộ, nên ghi rõ căn cứ xác lập quyền giám hộ theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền nếu không phải là cha, mẹ ruột.

Sau đó là thông tin của người lao động dưới 18 tuổi, bao gồm:

  • Họ và tên.
  • Ngày tháng năm sinh.
  • Số Căn cước công dân hoặc Giấy khai sinh.
  • Địa chỉ cư trú.

Ngày tháng năm sinh cần được ghi chính xác theo giấy tờ tùy thân vì đây là căn cứ xác định chế độ lao động áp dụng.

Phần nội dung cam kết nên thể hiện đầy đủ các nội dung sau:

  • Đồng ý cho người lao động làm việc tại doanh nghiệp.
  • Xác nhận đã biết rõ vị trí công việc.
  • Cam kết công việc phù hợp với sức khỏe và không thuộc danh mục công việc bị cấm.
  • Cam kết phối hợp cùng doanh nghiệp quản lý thời giờ làm việc.
  • Cam kết bảo đảm việc làm không ảnh hưởng đến học tập.
  • Cam kết phối hợp theo dõi sức khỏe và giáo dục người lao động chấp hành nội quy.

Cuối văn bản cần có:

  • Địa điểm, ngày tháng năm lập.
  • Chữ ký của người cam kết.
  • Ghi rõ họ tên.

Mặc dù pháp luật hiện hành không bắt buộc chứng thực chữ ký, nhưng doanh nghiệp có thể yêu cầu cha, mẹ trực tiếp ký tại công ty hoặc thực hiện chứng thực chữ ký nhằm hạn chế rủi ro phát sinh tranh chấp sau này.

 

4. Mẫu đơn cam kết được đi làm cho người dưới 18 tuổi  mới nhất

>>> Tải Ngay: Mẫu đơn cam kết được đi làm cho người dưới 18 tuổi mới nhất 

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

GIẤY CAM KẾT

Kính gửi: ..........................................................................................................................

Họ và tên: .......................................................................................................................

Ngày, tháng, năm sinh: ....../....../.............

Giới tính: .........................................................................................................................

Quê quán: ........................................................................................................................

Địa chỉ thường trú: ............................................................................................................

........................................................................................................................................

Nơi ở hiện tại: ..................................................................................................................

........................................................................................................................................

Số Căn cước công dân: ....................................................

Ngày cấp: ....../....../.............

Nơi cấp: ..........................................................................................................................

Nơi làm việc: ....................................................................................................................

Chức vụ: ..........................................................................................................................

Trình độ học vấn: ..............................................................................................................

Chuyên ngành (nếu có): ....................................................................................................

Số điện thoại liên hệ: ........................................................................................................

Tôi xin cam kết toàn bộ các thông tin đã kê khai trong bản cam kết này là đúng sự thật. Tôi chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật và trước đơn vị sử dụng lao động về những nội dung đã khai. Trường hợp có bất kỳ thông tin nào không trung thực hoặc vi phạm các cam kết đã nêu, tôi xin chấp hành mọi trách nhiệm và hình thức xử lý theo quy định của pháp luật cũng như nội quy, quy chế của đơn vị sử dụng lao động.

............., ngày ...... tháng ...... năm ..........

Người cam kết

(Ký và ghi rõ họ tên)

Dưới đây là nội dung mẫu minh hoạ, các thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, quý bạn đọc có thể điều chỉnh để phù hợp với trường hợp của mình:

 

5. Các loại giấy tờ cần thiết khi tuyển dụng người lao động chưa thành niên

Bên cạnh đơn cam kết hoặc văn bản đồng ý của người đại diện theo pháp luật, doanh nghiệp nên xây dựng bộ hồ sơ tuyển dụng riêng đối với lao động chưa thành niên để bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý trong quá trình quản lý.

Một bộ hồ sơ thông thường gồm:

Giấy tờ Mục đích
Đơn xin việc Thể hiện nguyện vọng làm việc của người lao động và có xác nhận của người đại diện nếu cần
Văn bản đồng ý hoặc bản cam kết của cha, mẹ hoặc người giám hộ Điều kiện bắt buộc đối với trường hợp pháp luật quy định
Bản sao Giấy khai sinh hoặc Căn cước công dân Xác định chính xác độ tuổi của người lao động
Giấy khám sức khỏe còn hiệu lực Đánh giá khả năng đáp ứng công việc và bảo đảm điều kiện sức khỏe
Sơ yếu lý lịch Xác minh thông tin nhân thân
Bản sao văn bằng, chứng chỉ (nếu có) Phục vụ việc đánh giá trình độ chuyên môn
Ảnh chân dung Hoàn thiện hồ sơ nhân sự

Ngoài hồ sơ tuyển dụng, doanh nghiệp còn cần thực hiện các nghĩa vụ quản lý theo quy định như:

  • Lập sổ theo dõi riêng đối với lao động chưa thành niên.
  • Theo dõi thời giờ làm việc.
  • Lưu giữ hợp đồng lao động và văn bản đồng ý của người đại diện theo pháp luật.
  • Thực hiện các thủ tục báo cáo đối với trường hợp sử dụng lao động dưới 15 tuổi theo quy định.

Việc lưu trữ đầy đủ hồ sơ không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước mà còn là căn cứ quan trọng để giải quyết các tranh chấp phát sinh nếu có.

 

6. Những lưu ý quan trọng cho người sử dụng lao động và người đại diện hợp pháp

Khi tuyển dụng người dưới 18 tuổi, cả doanh nghiệp và gia đình đều cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình nhằm bảo đảm quyền lợi của người lao động chưa thành niên.

Đối với người sử dụng lao động, cần lưu ý:

  • Chỉ tuyển dụng đúng độ tuổi và đúng loại công việc pháp luật cho phép.
  • Không sử dụng lao động chưa thành niên làm các công việc hoặc tại các địa điểm bị cấm.
  • Tuân thủ nghiêm quy định về thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi.
  • Không bố trí làm thêm giờ hoặc làm việc ban đêm ngoài các trường hợp pháp luật cho phép.
  • Lưu giữ đầy đủ hồ sơ và văn bản đồng ý của người đại diện theo pháp luật.
  • Quan tâm đến điều kiện an toàn, vệ sinh lao động và việc học tập của người lao động.

Đối với cha, mẹ hoặc người giám hộ, cần:

  • Tìm hiểu kỹ doanh nghiệp trước khi ký văn bản đồng ý.
  • Kiểm tra cụ thể vị trí công việc và môi trường làm việc.
  • Theo dõi lịch làm việc để bảo đảm không ảnh hưởng đến việc học.
  • Phối hợp với doanh nghiệp khi phát hiện dấu hiệu ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc quyền lợi của người lao động.
  • Thường xuyên trao đổi với con về nội quy lao động và các quy tắc an toàn.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và gia đình sẽ góp phần tạo môi trường làm việc an toàn, giúp người lao động trẻ tích lũy kinh nghiệm mà vẫn bảo đảm quyền được học tập và phát triển toàn diện.

 

7. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về thủ tục bảo lãnh đi làm cho trẻ vị thành niên

Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi có được tự ký hợp đồng lao động không?

Có. Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được trực tiếp ký hợp đồng lao động nhưng phải có văn bản đồng ý của cha, mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2019.

Đơn cam kết có bắt buộc phải chứng thực tại UBND xã, phường không?

Không. Pháp luật hiện hành chỉ yêu cầu sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật được thể hiện bằng văn bản, không bắt buộc phải chứng thực chữ ký. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể yêu cầu chứng thực hoặc yêu cầu người đại diện trực tiếp ký tại doanh nghiệp để bảo đảm tính xác thực.

Doanh nghiệp không có văn bản đồng ý của cha mẹ sẽ bị xử lý như thế nào?

Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, cá nhân sử dụng lao động chưa thành niên mà không có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ có thể bị phạt từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng. Đối với tổ chức, mức phạt tương ứng từ 40 triệu đồng đến 50 triệu đồng.

Người dưới 15 tuổi có được làm việc không?

Có, nhưng chỉ được làm các công việc phù hợp theo danh mục pháp luật cho phép, phải có hợp đồng lao động bằng văn bản với sự tham gia của người đại diện theo pháp luật và đáp ứng đầy đủ các điều kiện bảo vệ trẻ em theo quy định.

Doanh nghiệp có phải lập hồ sơ riêng cho lao động chưa thành niên không?

Có. Người sử dụng lao động phải lập sổ theo dõi riêng, lưu giữ đầy đủ hồ sơ tuyển dụng, hợp đồng lao động, văn bản đồng ý của người đại diện theo pháp luật, giấy khám sức khỏe và các tài liệu liên quan để phục vụ công tác quản lý cũng như kiểm tra của cơ quan nhà nước.

Người lao động dưới 18 tuổi có được làm thêm giờ hoặc làm việc ban đêm không?

Không phải mọi trường hợp đều được phép. Người dưới 15 tuổi không được làm thêm giờ và không được làm việc vào ban đêm. Đối với người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, chỉ được làm thêm giờ hoặc làm việc ban đêm khi thuộc các nghề, công việc được pháp luật cho phép và phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm một số nội dung khác liên quan đến chủ đề người lao động dưới 18 tuổi như: