Bản chất minh bạch, công khai:

Minh bạch là?

Minh bạch là làm rõ ràng, sáng tỏ, rành mạch vấn đề

Công khai là?

Công khai: là mọi sự việc, vấn đề, thông tin đều được đưa ra cho mọi người biết, không che giấu, giữ kín hay giấu giếm

Mục đích, ý nghĩa của minh bạch, công khai.

  • Công khai, minh bạch đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người dân. Người dân được nắm bắt các thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, được giám sát quá trình từ lập dự thảo đến triển khai thực hiện trên thực tế. Thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được minh bạch, rõ ràng, cụ thể, người dân dễ nắm bắt thì sẽ hạn chế được các khiếu kiện, khiếu nại về việc thực hiện dự án, thu hồi đất, bồi thường, tái định cư…
  • Công khai, minh bạch cũng giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Các cơ quan chức năng nắm rõ được thông tin về quy hoạch, kế hoạch sd đất, tránh tình trạng một số cá nhân lợi dụng qh, kh sd đất phục vụ lợi ích nhóm, mục đích cá nhân: thao túng giá cả, mua bán thông tin hay thậm chí là đầu cơ đối với đất. Công khai, minh bạch được thực hiện tốt sẽ giúp người dân tin tưởng vào hoạt động quản lý của cơ quan có thẩm quyền, tin tưởng vào nhà nước.

Biểu hiện của minh bạch, công khai

Dự thảo quy hoạch sử dụng đất phải được lấy ý kiến đóng góp của người dân – Điều 43 + khoản 1 Điều 8 Nghị định 43/2014 qđ về lấy ý kiến quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Điều 43. Lấy ý kiến về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

1. Cơ quan tổ chức lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 42 của Luật này có trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến đóng góp của nhân dân về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

2. Hình thức, nội dung và thời gian lấy ý kiến nhân dân về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được thực hiện theo quy định sau đây:

a) Việc lấy ý kiến đóng góp của nhân dân về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia, cấp tỉnh được thực hiện thông qua hình thức công khai thông tin về nội dung của quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trên trang thông tin điện tử của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; việc lấy ý kiến đóng góp của nhân dân về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện được thực hiện thông qua hình thức tổ chức hội nghị, lấy ý kiến trực tiếp và công khai thông tin về nội dung của quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trên trang thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp huyện;

b) Nội dung lấy ý kiến nhân dân về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất gồm các chỉ tiêu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, các dự án công trình thực hiện trong kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;

c) Thời gian lấy ý kiến về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là 30 ngày kể từ ngày cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định tổ chức lấy ý kiến.

3. Cơ quan có trách nhiệm lấy ý kiến về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quy định tại khoản 1 Điều này có trách nhiệm xây dựng báo cáo tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến của nhân dân và hoàn thiện phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trước khi trình Hội đồng thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

4. Đối với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an có trách nhiệm lấy ý kiến Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong quá trình tổ chức lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

5. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.

Việc lấy ý phải được thực hiện bằng hình thức tổ chức hội nghị, lấy ý kiến trực tiếp. Hồ sơ lấy ý kiến gồm: Báo cáo tóm tắt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, trong đó có các chỉ tiêu sử dụng đất, danh mục dự án, công trình dự kiến thực hiện trong kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Bản đồ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

  • Điều này đảm bảo được người dân có thể nắm được các thông tin trong dự thảo quy hoạch sd đất và đưa ra ý kiến của mình về việc dự thảo quy hoạch đã phù hợp hay chưa, có điểm nào chưa rõ ràng hay cần sửa đổi lại hay không.
  • Tăng cường đối thoại, tiếp thugiải trìnhđiểm đ khoản 2 Điều 43 + khoản 3 Điều 44 + khoản 2, khoản 3 Điều 8 Nghị định 43/2014:

Tất cả các ý kiến đóng góp của người dân, dù là đóng góp trực tiếp hay gửi bằng văn bản đều phải được tiếp thu và giải trình tại các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Ý kiến nào được tiếp thu và thay đổi thì phải được công bố công khai trên cổng thông tin điện tử của Sở tài nguyên và môi trường cấp tỉnh hoặc phòng tài nguyên và môi trường cấp huyện cho người dân biết. Ý kiến nào không đồng ý hay bảo lưu đều cần giải thích rõ lý do.

UBND cấp huyện có trách nhiệm xây dựng báo cáo tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến đóng góp của nhân dân và hoàn thiện phương án sử dụng đất cấp huyện trước khi trình hội đồng thẩm định quy hoạch sử dụng đất cấp huyện. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và hoàn thiện phương án quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trước khi trình Chính phủ phê duyệt.

  • Giúp giải đáp những thắc mắc của người dân và làm rõ được những vấn đề trong dự thảo quy hoạch sử dụng đất
  • Công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất – Điều 48

Dự thảo quy hoạch sử dụng đất sau khi được phê duyệt phải niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn, tại địa điểm thực hiện dự án và tại điểm sinh hoạt khu dân cư nông thôn; công bố trên cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp huyện, của sở tài nguyên và môi trường cấp tỉnh

  • Đảm bảo tính công khai, để mọi người dân có thể nắm bắt được thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
  • Dự thảo quy hoạch phải được đưa ra lấy ý kiến của tổ chức tư vấn quy hoạch độc lập để đảm bảo tính khách quan, độc lập – Điều 47 + Khoản 1, khoản 2 Điều 10 Nghị định 43/2014

Trong quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cơ quan chịu trách nhiệm chủ trì được thuê tư vấn lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Tổ chức này có thể là tổ chức sự nghiệp, doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ yêu cầu tại khoản 1 và khoản 2 nghị định. Tổ chức thể hiện quan điểm, chính kiến của mình về bản dự thảo, quy hoạch có xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng của người dân, từ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội không

  • Đảm bảo tính minh bạch, tránh trường hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được lập nhằm phục vụ cho lợi ích nhóm của một số cá nhân có thẩm quyền trong quá trình lập
  • Tổ chức thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất – Điều 44

Một cơ quan độc lập hẳn với cơ quan lập QH, KH sử dụng đất, độc lập với tổ chức tư vấn quy hoạch.

Quy định việc tổ chức, thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đối với các cơ quan có thẩm quyềnĐiều 49

Điều 49. Thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

1. Chính phủ tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia.

Thủ tướng Chính phủ phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất cho các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trên cơ sở các chỉ tiêu sử dụng đất cấp quốc gia đã được Quốc hội quyết định.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện có trách nhiệm thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương.

Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trên địa bàn cấp xã.

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an có trách nhiệm thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh.

2. Trường hợp quy hoạch sử dụng đất đã được công bố mà chưa có kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện thì người sử dụng đất được tiếp tục sử dụng và được thực hiện các quyền của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

Trường hợp đã có kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện thì người sử dụng đất trong khu vực phải chuyển mục đích sử dụng đất và thu hồi đất theo kế hoạch được tiếp tục thực hiện các quyền của người sử dụng đất nhưng không được xây dựng mới nhà ở, công trình, trồng cây lâu năm; nếu người sử dụng đất có nhu cầu cải tạo, sửa chữa nhà ở, công trình hiện có thì phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép theo quy định của pháp luật.

3. Diện tích đất ghi trong kế hoạch sử dụng đất hàng năm của cấp huyện đã được công bố phải thu hồi để thực hiện dự án hoặc phải chuyển mục đích sử dụng đất mà sau 03 năm chưa có quyết định thu hồi đất hoặc chưa được phép chuyển mục đích sử dụng đất thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch sử dụng đất phải điều chỉnh, hủy bỏ và phải công bố việc điều chỉnh, hủy bỏ việc thu hồi hoặc chuyển mục đích đối với phần diện tích đất ghi trong kế hoạch sử dụng đất.

Trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch sử dụng đất không điều chỉnh, hủy bỏ hoặc có điều chỉnh, hủy bỏ nhưng không công bố việc điều chỉnh, hủy bỏ thì người sử dụng đất không bị hạn chế về quyền theo quy định tại khoản 2 Điều này.

4. Khi kết thúc kỳ quy hoạch sử dụng đất mà các chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất chưa thực hiện hết thì vẫn được tiếp tục thực hiện đến khi quy hoạch sử dụng đất kỳ tiếp theo được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, phê duyệt.

5. Chính phủ quy định chi tiết việc tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Chính phủ - thực hiện kế hoạch sử dụng đất qgia; UBND tỉnh, huyện - địa phương; UBND xã – trên địa bàn cấp xã; Bộ QP, Bộ CA – thực hiện kế hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh

Vướng mắc trên thực tế.

Minh bạch, công khai là vấn đề vô cùng quan trọng, nhưng dường như chưa được chú trọng, chỉ mới được thực hiện ở các thành phố lớn, nơi có trình độ dân trí cao

  1. Việc lấy ý kiến người dân: Còn nửa vời, chỉ tập trung ở một bộ phận, không được thực hiện với đông đảo người dân. Chủ yếu do 2 nguyên nhân:
  2. Cách thức tổ chức chưa đến nơi của chính quyền địa phương
  3. Trình độ dân trí còn hạn chế
  4. Hiệu quả lấy ý kiến đóng góp của người dân còn yếu kém
  5. Việc công bố và niêm yết: việc công bố tại trụ sở ủy ban nhân dân xã, phường là hoạt động hiệu quả nhất cho người dân được tiếp cận, được biết, được bàn, được làm, được kiểm tra; còn cổng thông tin điện tử của sở tài nguyên môi trường hay tại ủy ban nhân dân cấp huyện thì chỉ tập trung ở các thành phố lớn còn ở các địa phương rất khó để người dân tiếp cận. Việc đa dạng hóa việc công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chưa làm được. Nhiều địa phương còn xuất hiện tình trạng mua bán thông tin, phải đưa tiền mới công khai thông tin về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho người dân.
  6. Người dân chưa hiểu hết để phát huy tối đa các quyền của mình
  7. Thường quy hoạch sử dụng đất việc triển khai trên thực tế = kế hoạch sử dụng đất 5 năm đầu/cuối kì hay kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện lập thường trễ hơn so với quy hoạch đã được phê duyệt -> khâu tổ chức, thực thi chưa được đảm bảo