Một số vấn đề pháp lý về nước Pháp (Bộ máy nhà nước, hệ thống pháp luật...)

1. Khái quát về Cộng hòa Pháp

- Tên nước: Cộng hòa Pháp, tên thường gọi là Pháp (République française hay France).

- Thủ đô: Paris.

Paris là thủ đô của nước Pháp, cũng là một trong ba thành phố phát triển kinh tế nhanh nhất thế giới cùng Luân Đôn và New York và cũng là một trung tâm hành chính của vùng Île-de-France. Nằm ở phía bắc nước Pháp. Paris được xây dựng hai bên bờ sông Seine với tâm là đảo Île de la Cité. Đây cũng là nơi hợp lưu của sông Seine và sông Marne.

Paris nằm ở điểm gặp nhau của các hành trình thương mại đường bộ và đường sông, và là trung tâm của một vùng nông nghiệp giàu có. Vào thế kỷ 10, Paris đã là một trong những thành phố chính của Pháp cùng các cung điện hoàng gia, các tu viện và nhà thờ. Từ thế kỷ 12, Paris trở thành một trong những trung tâm của châu Âu về giáo dục và nghệ thuật. Thế kỷ 14, Paris là thành phố quan trọng bậc nhất của Cơ Đốc giáo và trong các thế kỷ 16, 17, đây là nơi diễn ra Cách mạng Pháp cùng nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của Pháp và châu Âu. Đến thế kỷ 19 và 20, thành phố trở thành một trong những trung tâm văn hóa của thế giới, thủ đô của nghệ thuật và giải trí.

Năm 2018, nội ô Paris có dân số là 2,206,488 người, mật độ 21,000 người/km², thuộc hàng cao nhất trong các thủ đô châu Âu. Nếu tính toàn bộ vùng đô thị Paris, vào năm 2013, dân số Paris là 12,405,426 người. Là thành phố thủ đô, Paris tập trung các hoạt động văn hóa, tài chính, thương mại... của toàn nước Pháp. Năm 2016, GDP của Paris cùng với toàn vùng Île-de-France đạt 681 tỷ euro, tương đương với nước Hà Lan.

Nổi tiếng với tên gọi Kinh đô ánh sáng, Paris là một trung tâm văn hóa lớn của thế giới và cũng là một trong những thành phố du lịch thu hút nhất. Sự nhộn nhịp, các công trình kiến trúc và không khí nghệ sĩ đã giúp Paris mỗi năm có đến 30 triệu khách nước ngoài. Thành phố còn được xem như kinh đô của thời trang cao cấp với nhiều khu phố xa xỉ cùng các trung tâm thương mại lớn. Là nơi đặt trụ sở chính của các tổ chức quốc tế như OECD, UNESCO... cộng với những hoạt động đa dạng về tài chính, kinh doanh, chính trị và du lịch đã khiến Paris trở thành một trong những trung tâm trung chuyển lớn nhất trên thế giới và được coi như một trong bốn "thành phố toàn cầu" cùng với New York, Luân Đôn và Tokyo.

- Quốc khánh: Ngày 14 tháng 7.

- Quốc kỳ: Gồm ba dải màu dọc (xanh, đỏ và trắng) được gọi là Cờ tam tài (drapeau tricolore). Xanh và đỏ là màu của Paris, trắng là màu của nhà vua.

- Diện tích: 643,427 km2.

- Kiểu nhà nước: Nước Pháp có mô hình chính thể cộng hòa bán tổng thống hay cộng hòa lưỡng tính.

- Phân chia hành chính: Pháp được chia thành 26 vùng hành chính; trong đó 22 vùng thuộc mẫu quốc và 4 vùng hải ngoại.

- Độ tuổi được tham gia bầu cử: Công dân Pháp từ 18 tuổi trở lên có quyền bầu cử.

2. Dân số của Pháp

Dân số hiện tại của Pháp là 65.410.042 người vào ngày 23/05/2021 theo số liệu mới nhất từ Liên Hợp Quốc. Dân số Pháp hiện chiếm 0,83% dân số thế giới. Pháp đang đứng thứ 22 trên thế giới trong bảng xếp hạng dân số các nước và vùng lãnh thổ. Mật độ dân số của Pháp là 119 người/km2. Với tổng diện tích đất là 547.571 km2. 80,98% dân số sống ở thành thị (52.855.226 người vào năm 2019). Độ tuổi trung bình ở Pháp là 42,5 tuổi.

Trong năm 2021, dân số của Pháp dự kiến sẽ tăng 152.665 người và đạt 65.505.996 người vào đầu năm 2022. Gia tăng dân số tự nhiên được dự báo là dương vì số lượng sinh sẽ nhiều hơn số người chết đến 106.334 người. Nếu tình trạng di cư vẫn ở mức độ như năm trước, dân số sẽ tăng 46.331 người. Điều đó có nghĩa là số người chuyển đến Pháp để định cư sẽ chiếm ưu thế so với số người rời khỏi đất nước này để định cư ở một nước khác.

Theo ước tính của chúng tôi, tỷ lệ thay đổi dân số hàng ngày của Pháp vào năm 2021 sẽ như sau: 1.977 trẻ em được sinh ra trung bình mỗi ngày 1.685 người chết trung bình mỗi ngày 127 người di cư trung bình mỗi ngày Dân số Pháp sẽ tăng trung bình 418 người mỗi ngày trong năm 2021.

Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2020, dân số Pháp ước tính là 65.350.472 người, tăng 143.781 người so với dân số 65.202.212 người năm trước. Năm 2020, tỷ lệ gia tăng dân số tự nhiên là dương vì số người sinh nhiều hơn số người chết đến 113.402 người. Do tình trạng di cư dân số tăng 30.379 người. Tỷ lệ giới tính trong tổng dân số là 0,938 (938 nam trên 1.000 nữ) thấp hơn tỷ lệ giới tính toàn cầu. Tỷ lệ giới tính toàn cầu trên thế giới năm 2020 khoảng 1.017 nam trên 1.000 nữ. Dưới đây là những số liệu chính về dân số ở Pháp trong năm 2020: 723.916 trẻ được sinh ra 610.514 người chết Gia tăng dân số tự nhiên: 113.402 người Di cư: 30.379 người 31.629.898 nam giới tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2020 33.720.574 nữ giới tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2020.

3. Đảng chính trị

Tại Pháp, các đảng phái chính trị lớn gồm có:

• Đảng xã hội (PS);
• Đảng Cộng sản (PCF);
• Đảng tập hợp vì nền Cộng hòa (RPR);
• Liên minh vì nền dân chủ Pháp (UDF);
• Mặt trận quốc gia (FN).

4. Hệ thống pháp luật

Pháp là quốc gia điển hình của hệ thống pháp luật Châu Âu lục địa (Civil law)

Civil law là một hệ thống pháp luật trên thế giới có nguồn gốc từ châu Âu và được áp dụng tại hầu hết các quốc gia trên thế giới. Hệ thống dân luật được phát triển từ bộ khung là luật La Mã, trong đó đã luật hóa các nguyên tắc chủ đạo để trở thành một hệ thống mà con người có thể viện dẫn được, đóng vai trò là nguồn luật cơ bản. Hệ thống Civil law thông thường trái ngược hoàn toàn với hệ thống common law có nguồn gốc từ nước Anh vào thời kỳ Trung cổ. Khác biệt chủ yếu thường được đưa ra giữa hai hệ thống này là ở chỗ common law đề ra các quy tắc trừu tượng từ các vụ việc cụ thể, trong khi Civil law bắt đầu từ các quy tắc trừu tượng để sau đó các quan tòa hay trọng tài phải áp dụng các quy tắc đó cho các vụ việc cụ thể.

Civil law có nguồn gốc từ Luật La Mã, luật giáo hội và phong trào khai sáng, cùng với các ảnh hưởng từ các luật tôn giáo khác, chẳng hạn như luật Hồi giáo. Các hệ thống luật pháp tại nhiều quốc gia theo hệ thống Civil law dựa trên một hay vài bộ luật, trong đó đề ra các nguyên tắc chính để hướng dẫn chung về luật. Các ví dụ nổi tiếng nhất có lẽ là bộ luật Dân sự Pháp, mặc dầu Bürgerliches Gesetzbuch của Đức (BGB) và luật Dân sự Thụy Sĩ cũng là các sự kiện mang tính bước ngoặt trong lịch sử dân luật. Các hệ thống Civil law/hỗn hợp của Scotland và Nam Phi là không pháp điển hóa, còn các hệ thống dân luật của các quốc gia khu vực Scandinavia chủ yếu tồn tại dưới dạng không pháp điển hóa.

5. Bộ máy nhà nước

- Ngành lập pháp

Nghị viện Pháp theo chế độ lưỡng viện. Thượng viện gồm 321 thành viên. Các thượng nghị sĩ được bầu gián tiếp bởi một hội đồng bầu cử để phục vụ trong nhiệm kỳ 9 năm, trong đó 1/3 số thành viên được bầu ba năm một lần. Hạ nghị viện gồm 577 thành viên. Các Hạ nghị sĩ do nhân dân trực tiếp bầu ra. Nhiệm kỳ của các Hạ nghị sĩ là 5 năm.

Nghị viện họp mỗi năm một kỳ kéo dài đến 9 tháng. Trong điều kiện đặc biệt, Tổng thống có thể triệu tập kỳ họp bất thường của Nghị viện. Nghị viện có chức năng xem xét, thông qua luật và biểu quyết về ngân sách. Nghị viện cũng có quyền giám sát hoạt động của cơ quan hành pháp thông qua các hoạt động chất vấn tại hội trường hoặc qua việc thành lập các cơ quan điều tra. Các đạo luật do Nghị viện ban hành sẽ được Hội đồng bảo hiến kiểm tra về tính hợp hiến.

- Ngành hành pháp

Tổng thống là nguyên thủ quốc gia, do nhân dân bầu ra và giữ nhiệm kỳ 5 năm. Không có giới hạn về số lượng nhiệm kỳ giữ chức vụ Tổng thống.

Tổng thống có quyền bổ nhiệm Thủ tướng, điều hành nội các, thống lĩnh quân đội và ký kết các điều ước quốc tế. Tổng thống có thể nêu vấn đề để trưng cầu ý dân và có thể giải tán Hạ viện. Trong những trường hợp khẩn cấp nhất định, Tổng thống được thực thi những quyền hạn đặc biệt và toàn diện hơn nhưng trong điều kiện thông thường, Tổng thống không có quyền ban hành pháp luật hoặc pháp quy. Tuy nhiên, nếu đa số trong nghị viện cùng đảng phái với Tổng thống thì tổng thống có thể dễ dàng đề xuất các sáng kiến lập pháp để nghị viện thông qua hoặc yêu cầu Thủ tướng ban hành các văn bản pháp quy.

Thủ tướng là người đứng đầu Chính phủ được đề cử bởi đa số trong Quốc Hội và được tổng thống bổ nhiệm. Nội các phải chịu trách nhiệm trước Hạ viện và Hạ viện có thể bỏ phiếu bất tín nhiệm yêu cầu nội các từ chức. Vì vậy, trên thực tế, Nội các thường gồm các thành viên thuộc phe đa số ở Hạ viện.