Mua, bán tôm hùm đất tại Việt Nam có vi phạm pháp luật?

1. Mua, bán tôm hùm đất tại Việt Nam có vi phạm pháp luật không?

Tôm càng đỏ (còn gọi là tôm hùm đất…) không có tên trong Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam theo Nghị định 26/2019/NĐ-CP và được xác định là loài ngoại lai xâm hại theo Thông tư 35/2018/TT-BTNMT ngày 28/12/2018.

Việc kinh doanh, tiêu thụ loài này là vi phạm quy định pháp luật về đa dạng sinh học và thủy sản. Đây là nội dung quan trọng được nêu tại Công văn 3438/BNN-TCTS về tăng cường kiểm soát loài tôm càng đỏ tại Việt Nam.

Qua các phương tiện thông tin đại chúng, trong thời gian gần đây có tình trạng tôm càng đỏ, Cherax Quadricarinatus (còn gọi là tôm hùm đất...) được đưa vào Việt Nam để tiêu thụ làm thực phẩm tại một số địa phương. Đây là loài thủy sinh có nguồn gốc ngoại lai, ăn tạp, sống bò dưới đáy, ưa đào hang, hoạt động về đêm, có sức chống chịu và thích nghi cao.

Loài tôm càng đỏ không có tên trong Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam (Phụ lục VIII ban hành kèm theo Nghị định 26/2019/NĐ-CP ngày 08 tháng 3 năm 2019 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản) và được xác định là loài ngoại lai xâm hại (Phụ lục 1 ban hành kèm theo Thông tư số 35/2018/TT-BTNMT ngày 28 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định tiêu chí xác định và ban hành Danh mục loài ngoại lai xâm hại). Việc kinh doanh, tiêu thụ loài này là vi phạm quy định pháp luật về đa dạng sinh học và thủy sản.

Nhằm bảo vệ môi trường và tránh tác động xấu đến sản xuất nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan có liên quan:

- Tổ chức kiểm tra và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật đối với các trường hợp vi phạm.

- Khi phát hiện có phát tán ra môi trường, phải có biện pháp khoanh vùng, cô lập và tiêu diệt loài tôm càng đỏ theo quy định của pháp luật về đa dạng sinh học.

- Tuyên truyền, phổ biến về tác hại của loài tôm càng đỏ đối với môi trường và sản xuất nông nghiệp; ngăn chặn sự phát tán của loài này ra môi trường tự nhiên.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan có liên quan triển khai thực hiện.

2. Buôn bán nhập khẩu tôm hùm đất có thể bị phạt tới 1 tỷ đồng, phạt tù tới 1- 5 năm

Trong thời gian gần đây, tôm hùm đất từ Trung Quốc với 2 càng đỏ và thân màu đất đã trở nên phổ biến trên thị trường. Đặc biệt, những con tôm này được bày bán vẫn còn sống, và người bán khẳng định rằng chúng có thể sống trong bể nước một tuần mà không gặp vấn đề gì.

Giá của loại tôm này trên thị trường khá rẻ, chỉ từ 200.000-230.000 đồng/kg khi mua sỉ, và dao động từ 350.000-400.000 đồng/kg khi mua lẻ, tuỳ thuộc vào loại tôm. Người bán cho biết rằng nguồn cung tôm hùm đất từ Trung Quốc khá dồi dào và luôn có sẵn tại Việt Nam, với khách hàng có thể mua bất kỳ lúc nào.

Một số đầu mối bán sỉ cũng tiết lộ rằng các khách hàng chính của họ là các nhà hàng ở Hà Nội và Sài Gòn. Họ nhập số lượng tương đối lớn vì tôm hùm đất đang là một món đặc sản hot trên thị trường và được nhiều người ưa chuộng.

Tuy nhiên, tôm hùm đất này lại là một loại sinh vật ngoại lai có thể gây hại tại Việt Nam. Ông Nguyễn Quang Huy, Phó viện trưởng Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I, cho biết rằng chúng không có giá trị kinh tế cao và có thể gây hại cho mùa màng nếu không được quản lý cẩn thận. Viện đã khuyến cáo không nên phát triển loại tôm này ở Việt Nam từ nhiều năm trước.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng tôm hùm đất có thể trở thành mối đe dọa lớn cho ngành nông nghiệp. Chúng có thói quen sống dưới đáy, thích đào hang, và hoạt động nhiều vào ban đêm. Điều này khiến chúng có thể trở thành nguồn lây nhiễm mầm bệnh cho các loài tôm khác và gây ra sự cạnh tranh với các loài sinh vật địa phương.

Với khả năng thích nghi tốt với môi trường, tôm hùm đất có thể sống đến 30 năm trong điều kiện tự nhiên, và có khả năng tái sinh chân hay càng nếu bị đứt trong các cuộc chiến. Điều này tạo ra một tác động tiêu cực đến cả môi trường tự nhiên và ngành nuôi trồng thủy sản.

Nguy hiểm hơn, nếu ăn sống thì con người có thể bị một loại giun nguy hiểm tấn công vào phổi. Loài giun này thường sống ký sinh trong đầu tôm đất, theo cảnh báo của các bác sĩ tại Trường Y của Đại học Washington, St. Louis, Mỹ.

Đáng chú ý, trước tình hình buôn bán tôm hùm đất tràn lan, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) đã ra công văn hỏa tốc yêu cầu kiểm soát chặt chẽ, và khi phát hiện, cần phải tiêu diệt ngay.

Bộ NN-PTNT cũng khẳng định, tôm càng đỏ (hay còn gọi là tôm hùm đất) là một loài thuỷ sản có nguồn gốc ngoại lai. Do đó, loại tôm này không có tên trong Danh mục loài thuỷ sản được phép kinh doanh tại Việt Nam và đã được xác định là sinh vật ngoại lai gây hại. Việc kinh doanh, tiêu thụ loại tôm này là vi phạm quy định của pháp luật về đa dạng sinh học và thuỷ sản.

Theo quy định, muốn nhập khẩu tôm hùm đất vào Việt Nam, cần phải xin giấy phép của Bộ NN-PTNT.

Theo Điều 246, Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017, người nhập khẩu trái phép hoặc phát tán loài động vật, thực vật ngoại lai xâm hại hoặc loài động vật, thực vật ngoại lai có nguy cơ xâm hại sẽ bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Ở Việt Nam, rất nhiều loại sinh vật ngoại lai đã được nhập khẩu để làm cảnh, nhưng sau đó bị phát tán ra môi trường và cho đến bây giờ vẫn chưa có biện pháp tiêu diệt triệt để. Ví dụ như ốc bươu vàng, bèo tây, cây trinh nữ thân gỗ, cây bông ổi, cá dọn bể, sâu róm,...

3. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động thủy sản

Căn cứ theo quy định tại Điều 7 Luật Thủy sản 2017 cá nhân, tổ chức bị nghiêm cấm thực hiện các hành vi sau đây trong hoạt động thủy sản:

- Hủy hoại nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái thủy sinh, khu vực tập trung sinh sản, khu vực thủy sản còn non tập trung sinh sống, nơi cư trú của các loài thủy sản.

- Cản trở trái phép đường di cư tự nhiên của loài thủy sản.

- Lấn, chiếm, gây hại khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản, khu bảo tồn biển.

- Khai thác, nuôi trồng thủy sản, xây dựng công trình và hoạt động khác ảnh hưởng đến môi trường sống, nguồn lợi thủy sản trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phân khu phục hồi sinh thái của khu bảo tồn biển.

- Tàu cá, tàu biển và phương tiện thủy khác hoạt động trái phép trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn biển, trừ trường hợp bất khả kháng.

- Khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (sau đây gọi là khai thác thủy sản bất hợp pháp); mua, bán, vận chuyển, tàng trữ, sơ chế, chế biến thủy sản từ khai thác thủy sản bất hợp pháp, thủy sản có tạp chất nhằm mục đích gian lận thương mại.

- Sử dụng chất, hóa chất cấm, chất độc, chất nổ, xung điện, dòng điện, phương pháp, phương tiện, ngư cụ khai thác có tính hủy diệt, tận diệt để khai thác nguồn lợi thủy sản.

- Sử dụng ngư cụ làm cản trở hoặc gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân đang khai thác; thả neo, đậu tàu tại nơi có ngư cụ của tổ chức, cá nhân đang khai thác hoặc nơi tàu cá khác đang khai thác, trừ trường hợp bất khả kháng.

- Vứt bỏ ngư cụ xuống vùng nước tự nhiên, trừ trường hợp bất khả kháng.

- Đưa tạp chất vào thủy sản nhằm mục đích gian lận thương mại.

- Sử dụng kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng trong nuôi trồng thủy sản; hóa chất, chế phẩm sinh học, vi sinh vật cấm sử dụng trong sản xuất thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản; sử dụng giống thủy sản nằm ngoài Danh mục loài thủy sản được phép kinh doanh tại Việt Nam để nuôi trồng thủy sản.

- Phá hủy, tháo dỡ gây hư hại, lấn chiếm phạm vi công trình của cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá; xả chất thải không đúng nơi quy định trong khu vực cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá.

- Lợi dụng việc điều tra, đánh giá nguồn lợi thủy sản làm ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác; cung cấp, khai thác thông tin, sử dụng thông tin dữ liệu về nguồn lợi thủy sản trái quy định của pháp luật.

Xem thêm: Đất nuôi trồng thủy sản là gì? Ký hiệu, đặc điểm đất nuôi trồng thủy sản?

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Mua, bán tôm hùm đất tại Việt Nam có vi phạm pháp luật? của Bộ Y tế mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!