1. Khái niệm cán bộ quản lý

Cán bộ, công chức và viên chức là những khái niệm quan trọng trong hệ thống hành chính công của Việt Nam, mỗi nhóm đều có những đặc điểm và nhiệm vụ riêng biệt, được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Luật Cán bộ, công chức năm 2008, "cán bộ" là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn hoặc bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, và các tổ chức chính trị - xã hội. Các cơ quan này có thể ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh), hoặc ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là cấp huyện). Những cán bộ này nằm trong biên chế và được hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Như vậy, cán bộ là những người nắm giữ các vị trí quản lý, lãnh đạo, và có thẩm quyền quyết định các vấn đề quan trọng trong phạm vi quyền hạn của mình. Ví dụ, các Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân, hay các Giám đốc Sở đều là cán bộ.

Công chức, theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi năm 2019, là công dân Việt Nam được tuyển dụng và bổ nhiệm vào các ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, và các tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, và cấp huyện. Ngoài ra, công chức cũng làm việc trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội Nhân dân (nhưng không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng) và trong các cơ quan, đơn vị thuộc Công an Nhân dân (nhưng không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an). Tất cả các công chức đều nằm trong biên chế và được hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Công chức thường là những người thực thi các chính sách, pháp luật, làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước như các Sở, Ban, Ngành.

Viên chức, theo quy định tại Điều 2 Luật Viên chức năm 2010, là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm và làm việc tại các đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc. Viên chức hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. Các đơn vị sự nghiệp công lập này có thể bao gồm trường học, bệnh viện, viện nghiên cứu, và các tổ chức dịch vụ công cộng khác. Viên chức không thuộc biên chế nhà nước như công chức mà làm việc theo hợp đồng lao động, thường có tính chất linh hoạt hơn. Họ có thể là giáo viên, bác sĩ, nhà nghiên cứu hoặc các chuyên gia làm việc trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, khoa học.

Sự phân biệt giữa cán bộ, công chức và viên chức không chỉ nằm ở quy trình tuyển dụng và bổ nhiệm mà còn ở nguồn gốc tài chính chi trả lương và chế độ làm việc. Cán bộ và công chức đều hưởng lương từ ngân sách nhà nước, nhưng cán bộ được bổ nhiệm theo nhiệm kỳ còn công chức được tuyển dụng và bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh theo một quy trình chặt chẽ và lâu dài. Viên chức, ngược lại, được tuyển dụng theo hợp đồng và hưởng lương từ quỹ của đơn vị sự nghiệp công lập.

 

2. Căn cứ pháp lý

Theo quy định tại Khoản 1 và Khoản 3 Điều 4 Luật Cán bộ, công chức năm 2008, cán bộ được định nghĩa như sau:

Cán bộ là công dân Việt Nam được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ các chức vụ hoặc chức danh theo nhiệm kỳ trong các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội từ trung ương đến địa phương, cụ thể là từ cấp tỉnh đến cấp huyện. Họ thuộc biên chế và được hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Cán bộ có các quyền và nghĩa vụ cơ bản như sau:

Thực hiện nghĩa vụ và quyền lợi: Họ phải tuân thủ các quy định tại Chương II và các quy định liên quan khác của Luật Cán bộ, công chức năm 2008.

Thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn: Họ phải thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của Hiến pháp, pháp luật, và điều lệ của tổ chức mà họ là thành viên.

Chịu trách nhiệm: Cán bộ phải chịu trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước, nhân dân và các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền về việc thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn được giao.

Bên cạnh đó, cán bộ xã, phường, thị trấn (cấp xã) là công dân Việt Nam được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, và người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội. Công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, cũng thuộc biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Theo Khoản 2 Điều 4 Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (sửa đổi 2019), công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội từ trung ương đến cấp huyện. Công chức cũng làm việc trong các cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân (không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng) và các cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân (không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an). Họ thuộc biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.

Công chức được phân loại theo ngạch công chức tương ứng với lĩnh vực ngành, nghề, chuyên môn, nghiệp vụ như sau:

Loại A: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương.

Loại B: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên chính hoặc tương đương.

Loại C: Những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên hoặc tương đương.

Loại D: Những người được bổ nhiệm vào ngạch cán sự hoặc tương đương và ngạch nhân viên.

Loại khác: Ngạch công chức quy định tại điểm e khoản 1 Điều 42 Luật Cán bộ, công chức 2008 theo quy định của Chính phủ.

Theo quy định tại Điều 2 Luật Viên chức năm 2010, viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc và hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.

Vị trí việc làm là công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lý tương ứng, là căn cứ để xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức nhằm thực hiện việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập.

Căn cứ xác định vị trí việc làm bao gồm:

Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của đơn vị sự nghiệp công lập.

Mức độ phức tạp, tính chất, đặc điểm, quy mô hoạt động: Phạm vi, đối tượng phục vụ, và quy trình quản lý chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

 

3. Những người được xác định là cán bộ quản lý

Theo quy định của pháp luật hiện hành, những cá nhân sau đây được coi là cán bộ quản lý trong các tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập:

Cấp ủy và các tổ chức chính trị - xã hội:

Các thành viên trong cấp ủy, bao gồm bí thư, phó bí thư và các ủy viên của các tổ chức chính trị - xã hội trong các đơn vị sự nghiệp công lập đều được xác định là cán bộ quản lý. Vai trò của họ là lãnh đạo, định hướng và giám sát hoạt động của tổ chức nhằm đảm bảo tuân thủ các chính sách và pháp luật của nhà nước.

Người đứng đầu và cấp phó của các bộ phận chuyên môn:

Các cá nhân giữ vị trí đứng đầu hoặc cấp phó của các bộ phận chuyên môn, bao gồm các đơn vị thuộc và trực thuộc các tổ chức sự nghiệp công lập, đều được xem là cán bộ quản lý. Họ chịu trách nhiệm điều hành và quản lý hoạt động hàng ngày của bộ phận mình, đảm bảo hiệu quả và sự phối hợp giữa các bộ phận khác nhau trong đơn vị.

Các trưởng, phó của phòng, ban, khoa, trung tâm và đội:

Trưởng phòng, phó phòng, trưởng ban, phó ban, trưởng khoa, phó khoa, trưởng trung tâm, phó trung tâm, trưởng đội và phó đội đều thuộc danh sách cán bộ quản lý. Nhiệm vụ của họ là quản lý, điều hành công việc trong phạm vi trách nhiệm của mình, đồng thời phối hợp với các đơn vị liên quan để thực hiện nhiệm vụ chung của tổ chức.

Bí thư và phó bí thư chi bộ:

Các bí thư và phó bí thư chi bộ trong các đơn vị sự nghiệp công lập cũng được coi là cán bộ quản lý. Họ có trách nhiệm lãnh đạo chi bộ, tổ chức các hoạt động chính trị và giáo dục chính trị tư tưởng cho đảng viên, cũng như đảm bảo thực hiện đúng các nghị quyết của Đảng và pháp luật của nhà nước.

Chỉ huy và phó chỉ huy:

Các chỉ huy và phó chỉ huy trong các đơn vị sự nghiệp công lập, bao gồm các cơ quan quân sự, an ninh, cũng thuộc nhóm cán bộ quản lý. Họ có trách nhiệm quản lý, điều hành và đảm bảo an ninh, trật tự trong phạm vi đơn vị mình quản lý.

Chủ tịch, phó chủ tịch và ủy viên ban chấp hành:

Chủ tịch, phó chủ tịch, ủy viên ban chấp hành và ủy viên thường trực ban chấp hành trong các tổ chức sự nghiệp công lập đều là cán bộ quản lý. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc đưa ra các quyết định chiến lược, giám sát hoạt động của tổ chức và đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật và điều lệ của tổ chức.

Giám đốc, phó giám đốc và các chuyên viên cao cấp:

Giám đốc, phó giám đốc, trưởng phòng và các chuyên viên cao cấp, chuyên viên chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập đều được xác định là cán bộ quản lý. Họ đảm nhận vai trò lãnh đạo, quản lý hoạt động chuyên môn, đưa ra các quyết định quan trọng và đảm bảo hiệu quả hoạt động của đơn vị.

Các cán bộ quản lý khác theo quy định của pháp luật:

Ngoài các chức danh đã nêu, các cán bộ quản lý khác được quy định theo pháp luật cũng thuộc nhóm này. Điều này bao gồm các vị trí lãnh đạo và quản lý khác mà pháp luật hiện hành yêu cầu phải có trách nhiệm quản lý và điều hành trong các tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập.

Như vậy, quy định của pháp luật đã chỉ rõ những cá nhân giữ các vị trí lãnh đạo, quản lý trong các đơn vị sự nghiệp công lập đều được coi là cán bộ quản lý. Vai trò của họ không chỉ giới hạn trong việc điều hành và giám sát hoạt động của các bộ phận, đơn vị mà còn bao gồm cả trách nhiệm đảm bảo việc thực hiện các chính sách, nghị quyết của Đảng, pháp luật của nhà nước và định hướng phát triển của tổ chức. Những cán bộ này đóng vai trò then chốt trong việc duy trì sự ổn định và phát triển bền vững của các đơn vị sự nghiệp công lập.

Xem thêm >>> Chuyển công tác đối với cán bộ công chức theo quy định mới nhất

Nếu quý khách có bất kỳ vướng mắc, thắc mắc hay cần được tư vấn pháp lý về các vấn đề được đề cập trong bài viết, xin vui lòng liên hệ đến tổng đài 1900.6162 hoặc gửi email đến địa chỉ lienhe@luatminhkhue.vn. Đội ngũ luật sư và chuyên gia của công ty sẽ nhanh chóng tiếp nhận, phân tích và cung cấp những giải pháp, hướng dẫn phù hợp nhất để giải quyết vấn đề một cách triệt để.