Căn cứ vào Điều 163 Bộ luật Lao động năm 2019, nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi sử dụng lao động là người giúp việc gia (tình như sau:
Một là, thực hiện đầy đủ thỏa thuận đã giao kết trong hợp đồng lao động.
Hai là, trả cho người giúp việc gia đình khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật để người lao động chủ động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Ba là, tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người giúp việc gia đình.
Bôn là, bố trí chỗ ăn, ồ hợp vệ sinh cho người giúp việc gia đình nếu có thỏa thuận.
Năm là, tạo cơ hội cho người giúp việc gia đình được tham gia học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp.
Sáu là, trả tiền tàu xe đi đường khi người giúp việc gia đình thôi việc về nơi cư trú, trừ trường hợp người giúp việc gia đình chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn.
Như vậy, Với quy định nêu trên sẽ bảo đảm được quyền lợi chính đáng của người lao động giúp việc gia đình trong thời gian làm việc và kể cả khi thôi việc.
Luật Minh Khuê phân tích chi tiết quy định của luật lao động về người giúp việc gia đình như sau:
1. Nghĩa vụ chung của người sử dụng lao động
Hiện nay, quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động được thiết lập thông qua hợp đồng lao động. Theo đó, để đảm bảo việc thực hiện đúng hợp đồng cũng như nghĩa vụ của các bên nhằm hạn chế tranh chấp phát sinh, đồng thời là căn cứ để giải quyết tranh chấp lao động thì hợp đồng lao động thường thỏa thuận những nội dung về quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng lao động.
Theo đó, Bộ luật Lao động 2019 (có hiệu lực thi hành từ 01/01/2021) đưa ra quy định chung về nghĩa vụ của người sử dụng lao động tại Khoản 2 Điều 6. Cụ thể như sau:
(1) Thực hiện hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể và thoả thuận hợp pháp khác; tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người lao động;
Cụ thể, song song với nghĩa vụ của người lao động thì người sử dụng lao động phải thực hiện nghiêm chỉnh các cam kết trong hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể, đó là nghĩa vụ căn bản và cũng là nghĩa vụ quan trọng nhất với tư cách là một bên chủ thể trong quan hệ lao động.
Bên cạnh đó, vì là người được quyền quản lý lao động nên người sử dụng lao động có nghĩa vụ tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người lao động, không ỷ thế là người nắm tài sản, nắm quyền quản lý để chà đạp, làm tổn hại danh dự, nhân phẩm của người lao động với tư cách của người bị lệ thuộc, người làm thuê.
(2) Thiết lập cơ chế và thực hiện đối thoại, trao đổi với người lao động và tổ chức đại diện người lao động; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc;
(3) Đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nhằm duy trì, chuyển đổi nghề nghiệp, việc làm cho người lao động;
(4) Thực hiện quy định của pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động; xây dựng và thực hiện các giải pháp phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc;
(5) Tham gia phát triển tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia, đánh giá, công nhận kỹ năng nghề cho người lao động.
Như vậy, pháp luật đòi hỏi người sử dụng lao động phải tuân thủ các nguyên tắc, thủ tục, nội dung có liên quan đến việc sử dụng lao động, bảo đảm dân chủ trong doanh nghiệp, bảo đảm các điều kiện lao động, chịu sự kiểm soát và chịu trách nhiệm trước các cơ quan nhà nước về việc sử dụng lao động.
2. Nghĩa vụ của người sử dụng lao động đối với người giúp việc trong gia đình ?
Hiện nay, nghĩa vụ của người sử dụng lao động khi sử dụng lao động là người giúp việc gia đình được pháp luật quy định tại Điều 163 Bộ luật Lao động năm 2019. Cụ thể, người sử dụng lao động ngoài các nghĩa vụ thông thường đối với người lao động thì còn phải thực hiện 06 nghĩa vụ đối với người lao động là người giúp việc trong gia đình, đó là các nghĩa vụ sau:
- Thứ nhất, thực hiện đầy đủ thỏa thuận đã giao kết trong hợp đồng lao động:
Có thể nói, các thỏa thuận được giao kết trong hợp đồng gần tương tự với các thỏa thuận giao kết hợp đồng lao động khác với các điều khoản về nơi làm việc, điều kiện làm việc, tiền lương, thưởng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, an toàn, vệ sinh lao động, giải quyết tranh chấp lao động,…
Nội dung của các điều khoản này có thể có sự khác biệt rất lớn so với hợp đồng lao động thông thường như nội dung về tiền lương, các khoản tiền tương đương với tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, thời giờ làm việc mang tính đặc thù của công việc làm tại gia đình, các công việc cũng phải được quy định cụ thể hơn và có thể nhiều hơn về số lượng so với các công việc khác, các điều khoản về an toàn, vệ sinh lao động gắn liền với các yếu tố vật chất trong hộ gia đình, gia đình. Vì vậy khiến hoạt động thỏa thuận của người lao động và người sử dụng lao động có sự khác biệt.
Tuy nhiên, dù thỏa thuận có nhiều và dài thế nào, thì người sử dụng lao động vẫn phải thực hiện đầy đủ thỏa thuận đã giao kết trong hợp đồng.
- Thứ hai, trả cho người giúp việc gia đình khoản tiền Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật để người lao động chủ động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Cụ thể, người sử dụng lao động bình thường sẽ có trách nhiệm phải đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động. Tuy nhiên, trường hợp người lao động là người giúp việc trong gia đình, người sử dụng lao động không trực tiếp đóng bảo hiểm cho người lao động, mà thực hiện trả cho người lao động một khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế để người lao động chủ động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
- Thứ ba, tôn trọng danh dự nhân phẩm của người giúp việc gia đình
Thông thường, người lao động là người giúp việc trong gia đình chủ yếu là phụ nữ. Những người này thực hiện các công việc gia đình như chăm sóc trẻ em, người bệnh, nấu ăn, dọn dẹp nhà cửa.
Theo định kiến xã hội, những công việc này được cho là những công việc không được coi trọng. Người sử dụng lao động đối với bất kỳ người lao động nào cũng phải tôn trọng danh dự, nhân phẩm, nhưng đặc biệt đối với người lao động là người giúp việc trong gia đình vì những người này làm việc không được coi trọng, trong môi trường gia đình và tiếp xúc chủ yếu với những người trong gia đình, cũng như là phụ nữ nên dễ bị bắt nạt, bóc lột, quấy rối tình dục,…
Do vậy, nghĩa vụ tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người giúp việc gia đình không những phải được người sử dụng lao động thực hiện mà còn phải được thực hiện một cách nghiêm túc nhất.
- Thứ tư, bố trí chỗ ăn, ở hợp vệ sinh cho người giúp việc gia đình nếu có thỏa thuận
Người lao động là người giúp việc trong gia đình là người làm việc tại hộ gia đình, thời giờ làm việc gắn liền với sinh hoạt của gia đình. Người giúp việc có thể phải ở lại gia đình người sử dụng lao động vào ban đêm hoặc phải nghỉ trưa ở nhà gia đình người sử dụng lao động.
Vì vậy, người sử dụng lao động phải bố trí chỗ ăn, ở hợp vệ sinh cho người giúp việc, để giúp người lao động thực hiện thật tốt công việc của mình cũng như đảm bảo người lao động được an toàn, mạnh khỏe khi giúp việc trong gia đình.
- Thứ năm, tạo cơ hội cho người giúp việc gia đình được tham gia học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp
Người lao động làm công việc giúp việc trong gia đình thông thường không có nhiều kiến thức văn hóa, giáo dục nghề nghiệp do các công việc này chủ yếu là công việc thể chất không đòi hỏi nhiều chất xám.
Tuy nhiên, với sự phát triển của xã hội, ngày nay giúp việc trong gia đình cũng là công việc có đòi hỏi kỹ năng, cũng như kiến thức trong các hoạt động giúp việc, như chăm sóc trẻ em thế nào để khoa học, phù hợp với trẻ em, các phục vụ nấu ăn trong gia đình như thế nào cho phù hợp,…
Vì vậy, người sử dụng lao động muốn nâng cao trình độ nghề nghiệp cho người lao động phải tạo cơ hội cho người lao động được tham gia học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp.
- Thứ sáu, trả tiền tàu xe đi đường khi người giúp việc gia đình thôi việc về nơi cư trú; trừ trường hợp người giúp việc gia đình chấm dứt HĐLĐ trước thời hạn
Người lao động là người giúp việc trong gia đình ngoài thực hiện công việc tại gia đình người sử dụng lao động mà còn ăn, ngủ, nghỉ ở nhà của người sử dụng lao động để tiện cho công việc của mình. Nơi ở của người giúp việc trong gia đình có thể rất xa nơi thực hiện công việc. Vì vậy, người sử dụng lao động có nghĩa vụ trả tiền tàu xe đi đường cho người lao động, trừ trường hợp người giúp việc gia đình chấm dứt hợp đồng lao động trước hạn do trong trường hợp này quan hệ lao động giữa 02 bên đã chấm dứt.
Như vậy, Bộ luật Lao động năm 2019 có các quy định chi tiết về nghĩa vụ của người sử dụng lao động đối với người lao động là người giúp việc trong gia đình. Điều này, nhằm đảm bảo người lao động được hưởng các quyền lợi chính đáng.
Cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê. Nếu có bất cứ thắc mắc nào, quý khách hàng vui lòng liên hệ trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến 24/7. Gọi số 1900.6162 hoặc gửi email chi tiết tại: Tư vấn pháp luật qua Email. Chúng tôi rất mong nhận được sự hợp tác từ quý khách hàng. Trân trọng./.
