1. Xác định ai là người phải chịu án phí trong trường hợp người được thừa kế nhường kỷ phần cho người khác và được Tòa án ghi nhận trong bản án

Án phí dân sự sơ thẩm khi người thừa kế nhường kỷ phần cho người khác

- Căn cứ pháp lý:

+ Điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

+ Công văn số 1083/VKSTC-V9 năm 2024 của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao giải đáp vướng mắc trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự.

- Phân tích:

+ Theo quy định tại điểm a khoản 7 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, người được thừa kế xác định được kỷ phần của mình trong khối di sản thừa kế thì có nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm theo mức tương ứng với giá trị kỷ phần mà họ được chia, được hưởng.

+ Tuy nhiên, trong trường hợp người thừa kế nhường kỷ phần cho người khác, theo Công văn số 1083/VKSTC-V9 năm 2024, người được nhường kỷ phần thừa kế này phải chịu án phí dân sự có giá ngạch trên cơ sở giá trị kỷ phần được nhận từ người khác.

- Lưu ý:

+ Trường hợp được miễn án phí: Người được nhường kỷ phần thừa kế có thể được miễn án phí theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14.

+ Áp dụng khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14: Nếu người được nhường kỷ phần thừa kế cũng đồng thời được chia một suất thừa kế mà họ thuộc trường hợp được miễn án phí theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 thì họ được miễn án phí cả đối với phần họ được hưởng và phần họ được người khác nhường.

- Ví dụ:

+ Ông A là người thừa kế duy nhất của bà B. Ông A nhường ½ kỷ phần thừa kế của mình cho ông C.

+ Giá trị của toàn bộ di sản thừa kế là 10 tỷ đồng.

+ Giá trị của ½ kỷ phần thừa kế mà ông A nhường cho ông C là 5 tỷ đồng.

+ Theo quy định, ông C phải chịu án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch là 1,5% giá trị ½ kỷ phần thừa kế mà ông được nhận, tương đương 75 triệu đồng.

+ Tuy nhiên, nếu ông C thuộc trường hợp được miễn án phí theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ông sẽ được miễn án phí cả đối với phần mình được hưởng (½ kỷ phần thừa kế) và phần ông được nhường (½ kỷ phần thừa kế).

Người được thừa kế nhường kỷ phần cho người khác thì người được nhường kỷ phần có nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm theo mức tương ứng với giá trị kỷ phần được nhận, trừ trường hợp họ được miễn án phí theo quy định.

2. Lý do quy định người được nhượng phần thừa kế chịu án phí

Lý do quy định người được nhượng phần thừa kế chịu án phí:

- Phân bổ trách nhiệm tài chính hợp lý:

+ Khi người thừa kế nhượng lại phần thừa kế cho người khác, họ đã tự nguyện chuyển giao quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến phần thừa kế đó cho người được nhượng.

+ Việc quy định người được nhượng chịu án phí đảm bảo cho việc chia sẻ trách nhiệm tài chính một cách hợp lý giữa những người có liên quan đến vụ việc.

+ Người được nhượng là người hưởng lợi trực tiếp từ việc nhận chuyển nhượng phần thừa kế, do đó họ cũng có nghĩa vụ chia sẻ chi phí cho hoạt động giải quyết tranh chấp liên quan đến phần thừa kế đó.

- Đảm bảo tính công bằng:

+ Việc áp dụng án phí cho người được nhượng phần thừa kế góp phần đảm bảo tính công bằng trong việc giải quyết tranh chấp di sản thừa kế.

+ Nếu không có quy định này, người khởi kiện có thể lợi dụng việc khởi kiện nhiều người được nhượng để tăng gánh nặng tài chính cho họ, gây bất lợi cho các bên liên quan khác.

+ Án phí đóng vai trò như một khoản phí sử dụng dịch vụ tư pháp, đảm bảo cho việc hoạt động hiệu quả của hệ thống toà án.

- Khuyến khích giải quyết tranh chấp một cách hòa bình:

+ Việc phải chịu án phí có thể khuyến khích các bên liên quan trong vụ việc tìm kiếm giải pháp hòa bình thay vì khởi kiện ra toà án.

+ Khi phải cân nhắc chi phí án phí, các bên có thể chủ động đàm phán, thương lượng để tìm ra thỏa thuận chung, tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả hai bên.

- Góp phần bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan:

+ Việc quy định người được nhượng chịu án phí giúp bảo vệ quyền lợi của những người có liên quan khác trong vụ việc, đặc biệt là những người có quyền thừa kế theo pháp luật nhưng không được hưởng phần thừa kế do bị nhượng lại.

+ Án phí đóng vai trò như một biện pháp răn đe đối với những hành vi lợi dụng quyền thừa kế để trục lợi cá nhân, góp phần đảm bảo cho việc thực thi công bằng pháp luật.

Tóm lại: Việc quy định người được nhượng phần thừa kế chịu án phí là quy định hợp lý, đảm bảo tính công bằng, góp phần giải quyết tranh chấp di sản thừa kế một cách hiệu quả và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

3. Tầm quan trọng của việc xác định đúng chủ thể chịu án phí để đảm bảo công bằng trong giải quyết tranh chấp di sản thừa kế

Việc xác định đúng chủ thể chịu án phí đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo tính công bằng, hợp lý trong việc giải quyết tranh chấp di sản thừa kế. Dưới đây là một số lý do chính:

- Phân chia trách nhiệm tài chính hợp lý:

+ Án phí là một khoản chi phí liên quan đến hoạt động xét xử tại tòa án. Việc xác định đúng chủ thể chịu án phí giúp phân chia trách nhiệm tài chính một cách hợp lý giữa các bên liên quan trong vụ án.

+ Theo quy định của pháp luật, người có nghĩa vụ chịu án phí là đương sự tham gia vụ án. Trong trường hợp tranh chấp di sản thừa kế, chủ thể chịu án phí thường là người khởi kiện và người bị đơn.

+ Việc xác định đúng chủ thể chịu án phí đảm bảo cho việc mỗi bên phải chịu trách nhiệm tài chính tương ứng với phần lợi ích hoặc nghĩa vụ của họ trong vụ án.

- Đảm bảo tính công bằng trong việc giải quyết tranh chấp:

+ Việc xác định sai chủ thể chịu án phí có thể dẫn đến tình trạng một bên phải chịu thiệt thòi so với các bên khác.

+ Ví dụ, nếu người khởi kiện không phải là người có nghĩa vụ chịu án phí, họ có thể lợi dụng việc khởi kiện nhiều người để tăng gánh nặng tài chính cho các bên còn lại, gây bất lợi cho họ.

+ Ngược lại, nếu người bị đơn không phải là người có nghĩa vụ chịu án phí, họ có thể né tránh trách nhiệm tài chính của mình, dẫn đến việc người khởi kiện phải chịu thiệt hại.

- Góp phần giải quyết tranh chấp một cách hiệu quả:

+ Việc xác định đúng chủ thể chịu án phí giúp các bên liên quan trong vụ án có trách nhiệm hơn trong việc giải quyết tranh chấp.

+ Khi biết mình phải chịu trách nhiệm tài chính cho việc khởi kiện hoặc tham gia vụ án, các bên sẽ có xu hướng cân nhắc kỹ lưỡng trước khi hành động.

+ Điều này góp phần thúc đẩy các bên tìm kiếm giải pháp hòa bình thay vì khởi kiện ra tòa án, tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả hai bên.

- Bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan:

+ Việc xác định đúng chủ thể chịu án phí giúp bảo vệ quyền lợi của những người có liên quan trong vụ án, đặc biệt là những người có quyền thừa kế theo pháp luật nhưng không được hưởng phần thừa kế do bị nhượng lại.

Xác định đúng chủ thể chịu án phí là một vấn đề quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp di sản thừa kế. Việc này góp phần đảm bảo tính công bằng, hợp lý trong việc phân chia trách nhiệm tài chính giữa các bên liên quan, thúc đẩy giải quyết tranh chấp một cách hiệu quả và bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Bảng án phí dân sự và tạm ứng án phí khi khởi kiện vụ án có giá ngạch. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.