1. Nguyên tắc thi hành án hình sự với người dưới 18 tuổi phạm tội

Nguyên tắc thi hành án hình sự với người dưới 18 tuổi được quy định tại Khoản 5 Điều 4 Luật Thi hành án hình sự 2019:

Điều 4. Nguyên tắc thi hành án hình sự

....

5. Thi hành án đối với người dưới 18 tuổi chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành người có ích cho xã hội.

Theo đó, những nguyên tắc ngày được đề ra để phù hợp với tâm sinh lý, những tâm tư tình cảm khác biệt đang trong giai đoạn phát triển chỉ có ở lứa tuổi chưa thành niên.

Thi hành án đối với người dưới 18 tuổi chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành người có ích cho xã hội. Bởi lẽ, người dưới 18 tuổi là hạnh phúc gia đình, là tương lai đất nước, là độ tuổi đang diễn ra nhiều sự thay đổi về tâm sinh lý, tò mò, thích tìm tòi, khám phá, hiếu động, thích bắt chước những điều mới lạ, dễ hành động bột phát. Cùng với đó là sự thiếu hiểu biết về xã hội, hạn chế trong nhận thức pháp luật, dễ dẫn tới các em có những hành vi lệch chuẩn. Vì vậy, người dưới 18 tuổi hơn ai hết rất cần và mong muốn nhận được nhiều hơn sự yêu thương, khoan dung, sự chỉ bảo, giáo dục.

Mặt khác, ở độ tuổi này, các em cũng dễ uốn nắn, dễ dạy bảo, dễ răn đe và cũng dễ nhận ra sai lầm, tránh đi vào con đường phạm tội. Việc trừng phạt hình sự đối với người dưới 18 tuổi chỉ là và phải là biện pháp cuối cùng vì nó có thể sẽ phá vỡ hạnh phúc gia đình, làm thui chột tài năng, tương lai đất nước, triệt tiêu nhanh chóng và vĩnh viễn động lực phát triển của người dưới 18 tuổi; gây ra nhiều tổn thương nặng nề và rất khó hồi phục, cả về thể chất lẫn tinh thần, không chỉ cho chính các em mà còn cho cả ông bà, cha mẹ và những người thân thích khác của các em. Đây rõ ràng không phải là phương án tốt nhất và duy nhất để giáo dục các em trở thành người có ích cho xã hội và càng không phải là mong muốn của chúng ta.

Bảo vệ người dưới 18 tuổi chính là bảo vệ hạnh phúc gia đình, bảo vệ tế bào của xã hội, qua đó giúp xã hội ổn định, giúp người dưới 18 tuổi có cơ hội và điều kiện tiếp tục học tập, rèn luyện, cống hiến để phát triển toàn diện, tối đa năng lực của mình. Thêm vào đó, các em ở độ tuổi này còn phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình, nhà trường nên lỗi của các em, một phần là do lỗi của người lớn, của gia đình, của nhà trường và của cả cộng đồng xã hội. Do đó, nếu các em phạm tội thì gia đình, nhà trường và xã hội cũng phải chịu trách nhiệm.

Việc thi hành án đối với người dưới 18 tuổi chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành người có ích cho xã hội cũng đồng thời là mở rộng tối đa cơ hội và khả năng giúp các em được tiếp tục sống đầy đủ và trọn vẹn trong môi trường tốt nhất. Việc thi hành án đối với người dưới 18 tuổi chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành người có ích cho xã hội góp phần bảo đảm thực hiện nhất quán chính sách nhân đạo, được thể hiện trong các nghị quyết của Đảng, Hiến pháp năm 2013 và quan điểm xuyên suốt trong các Bộ luật của Nhà nước ta là “coi trọng việc hoàn thiện chính sách hình sự và thủ tục tố tụng tư pháp, đề cao hiệu quả phòng ngừa và tính hướng thiện trong việc xử lý người phạm tội; thực hiện tốt hơn nguyên tắc “những lợi ích tốt nhất của người dưới 18 tuổi phải là mối quan tâm hàng đầu” được ghi nhận tại Điều 3 Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em mà Việt Nam là thành viên.

2. Nguyên tắc khuyến khích người chấp hành án ăn năn hối cải, tích cực học tập, lao động

Theo quy định tại Khoản 6 Điều 4 Luật THAHS 2019, một trong những nguyên tắc THAHS đó là Khuyến khích người chấp hành án ăn năn hối cải, tích cực học tập, lao động cải tạo, tự nguyện bồi thường thiệt hại.

Nguyên tắc thi hành án hình sự này được thể hiện trong nhiều quy định của Luật thi hành án hình sự.

>> Xem thêm:  Nguyên tắc phân quyền là gì? Môt số vấn đề liên quan đến nguyên tắc phân quyền

Ví dụ: Theo quy định tại Điều 89 Luật THAHS :

" Trong thời gian thử thách, người được hưởng án treo đã chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, các nghĩa vụ theo quy định tại Điều 87 của Luật này; tích cực học tập, lao động, sửa chữa lỗi lầm hoặc lập thành tích trong lao động, bảo vệ an ninh trật tự được cơ quan nhà nước có thẩm quyền khen thưởng."

Điều 102 Luật này quy định: người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ chấp hành nghiêm chỉnh các nghĩa vụ, tích cực học tập, lao động, sửa chữa lỗi lầm hoặc lập thành tích trong lao động, bảo vệ an ninh trật tự được cơ quan nhà nước có thẩm quyền khen thưởng.

Điều 154 Luật thi hành án hình sự 2019 quy định:

Học sinh đã chấp hành được một phần hai thời hạn chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng, tích cực học tập, tu dưỡng và chấp hành tốt nội quy của trường thì Hiệu trưởng đề nghị Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có trường xem xét, quyết định chấm dứt trước thời hạn việc chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng.

3. Nguyên tắc bảo đảm sự tham gia của cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình.

Nhà nước khuyến khích cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân tạo điều kiện, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá, người được tha tù trước thời hạn có điều kiện tái hòa nhập cộng đồng bằng các biện pháp sau đây: Thông tin, truyền thông, giáo dục về tái hòa nhập cộng đồng; dạy nghề, giải quyết việc làm; trợ giúp về tâm lý và hỗ trợ các thủ tục pháp lý; các biện pháp hỗ trợ khác.

Gia đình người được tha tù trước thời hạn có điều kiện có trách nhiệm phối hợp với ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội trong việc quản lý người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; thông báo kết quả chấp hành các nghĩa vụ của người được tha tù trước thời hạn có điều kiện với ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao quản lý khi có yêu cầu; có mặt tại cuộc họp kiểm điểm người được tha tù trước thời hạn có điều kiện theo yêu cầu của ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao quản lý người đó. ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, gia đình và cơ quan, tổ chức nơi người được hưởng án treo làm việc, học tập trong việc giám sát, giáo dục người đó. Gơ quan, tổ chức có liên quan có trách nhiệm phối hợp với ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội trong việc giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ.

Gia đình người được hưởng án treo, người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ có trách nhiệm phối hợp trong việc giám sát, giáo dục và thông báo kết quả chấp hành án của người được hưởng án treo, người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ cho ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục khi có yêu cầu; phải có mặt tại cuộc họp kiểm điểm người được hưởng án treo, người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ theo yêu cầu của ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục.

4. Nguyên tắc kết hợp trừng trị và giáo dục cải tạo trong việc thi hành án.

Kết hợp trừng trị và giáo dục cải tạo trong việc thi hành án; áp dụng biện pháp giáo dục cải tạo phải trên cơ sở tính chất, mức độ phạm tội, độ tuồi, giới tính, trình độ học vấn và các đặc điểm nhân thân khác của người chấp hành án. Bảo đảm việc áp dụng hình phạt và thi hành án phạt không chỉ nhằm trừng trị người, pháp nhân thương mại phạm tội mà còn giáo dục họ ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới; giáo dục người, pháp nhân thương mại khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.

5. Nguyên tắc đảm bảo quyền khiếu nại, tố cáo

>> Xem thêm:  Nguyên tắc có đi có lại là gì ? Phân tích nguyên tắc có đi có lại trong quan hệ quốc tế

Bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo hành vi, quyết định trái pháp luật của cơ quan, người có thẩm quyền trong thi hành án hình sự. Người, pháp nhân thương mại chấp hành án hình sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan (sau đây gọi là người khiếu nại) có quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi của cơ quan, người có thẩm quyền thi hành án hình sự nếu có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích họp pháp của mình. Việc khiếu nại của pháp nhân thương mại chấp hành án được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân thương mại. Người chấp hành án và mọi công dân có quyền tố cáo với cơ quan, người có thẩm quyền về hành vi vi phạm pháp luật của bất kỳ người có thẩm quyền nào trong thi hành án hình sự gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

6. Nguyên tắc đảm bảo hiệu lực của bản án, quyết định.

Bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành.

Bản án, quyết định được thi hành bao gồm:

- Bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật và đã có quyết định thi hành;

- Bản án, quyết định của Tòa án được thi hành ngay theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự hoặc kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật theo quy định của Bộ luật Hình sự;

- Quyết định của Tòa án tiếp nhận người đang chấp hành án phạt tù ở nước ngoài về Việt Nam chấp hành án và đã có quyết định thi hành; quyết định của Tòa án chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù tại Việt Nam cho nước ngoài;

- Bản án, quyết định về áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh, giáo dục tại trường giáo dưỡng; buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, buộc thực hiện một số biện pháp nhằm khắc phục, ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra đối với pháp nhân thương mại thuộc thẩm quyền của cơ quan thi hành án hình sự.

Theo quy định tại các điều 27, 28 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 thì bản án, quyết định sơ thẩm không bị kháng nghị trong thời hạn do Bộ luật này quy định thì có hiệu lực pháp luật. Bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng nghị thì vụ án phải được xét xử phúc thẩm. Bản án, quyết định phúc thẩm của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng. Cơ quan, tố chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành. Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa vụ của mình, cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện và thực hiện yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhiệm vụ thi hành bản án, quyết định của Tòa án.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900.6162 để được giải đáp.

>> Xem thêm:  Quy định mới nhất về thủ tục thi hành án tử hình ?

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Hình sự - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Những quy định mới nhất về thi hành bản án, quyết định của tòa án hình sự ?

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Bản án, quyết định được thi hành là những bản án, quyết định nào?

Trả lời:

- Bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật và đã có quyết định thi hành;

- Bản án, quyết định của Tòa án được thi hành ngay theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự hoặc kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật theo quy định của Bộ luật Hình sự;

- Quyết định của Tòa án tiếp nhận người đang chấp hành án phạt tù ở nước ngoài về Việt Nam chấp hành án và đã có quyết định thi hành; quyết định của Tòa án chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù tại Việt Nam cho nước ngoài;

- Bản án, quyết định về áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh, giáo dục tại trường giáo dưỡng; buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, buộc thực hiện một số biện pháp nhằm khắc phục, ngăn chặn hậu quả tiếp tục xảy ra đối với pháp nhân thương mại thuộc thẩm quyền của cơ quan thi hành án hình sự.

Câu hỏi: Mục đích của nguyên tắc kết hợp trừng trị và giáo dục cải tạo là gì?

Trả lời:

Bảo đảm việc áp dụng hình phạt và thi hành án phạt không chỉ nhằm trừng trị người, pháp nhân thương mại phạm tội mà còn giáo dục họ ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới; giáo dục người, pháp nhân thương mại khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.

Câu hỏi: Khái niệm thi hành quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện?

Trả lời:

Thi hành quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện là việc cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của Luật này quản lý người được tha tù trước thời hạn có điều kiện trong thời gian thử thách.