Các tình tiết, sự kiện này do không phải chứng minh nên không thuộc đối tượng chứng minh. Những tình tiết sự kiện không cần chứng minh bao gồm: Những tình tiết, sự kiện mọi người đều biết; những tình tiết, sự kiện đã được xác định trong các bản án, quyết định của toà án hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm qũyền; những tình tiết, sự kiện đã được ghi trong văn bản được công chứng, chứng thực hợp pháp. Những tình tiết, sự kiện không phải chứng minh được quy định tại Điều 92 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

Đổi với những tình tiết, sự kiện mọi người đểu biết thì không phải chứng minh. Chúng không phải chứng minh vì mục đích của chứng minh là để làm rõ tình tiết, sự kiện liên quan đến vụ việc dân sự. Tuy vậy, để giải quyết được vụ việc dân sự thì toà án phải nắm vững được các tình tiết, sự kiện liên quan đến vụ việc; nếu chưa biết phải cho chứng minh làm sáng tỏ. Vì thể, một tình tiết, sự kiện mọi người đều biết chỉ không phải chứng minh ữong trường hợp toà án cũng biết rõ về nó và “được toà án thừa nhận”. Mức độ phổ biến của các tình tiết, sự kiện mọi người đều biết có thể rất khác nhau, có tình tiết, sự kiện phổ biến ở phạm vi rất rộng nhưng cũng có tình tiết, sự kiện chỉ phổ biến ở phạm vi địa phương. Vấn đề đặt ra là tình tiết, sự kiện phổ biến ở mức độ nào thì không phải chứng minh? Thực tiễn xét xử củá các toà án cho thấy không thể xác định được chính xác phạm vi những người biết được tình tiết, sự kiện, tức là không thể xác định chính xác mức độ phổ biến của tình tiết, sự kiện. Việc đánh giá mức độ phổ biến của tình tiết, sự kiện mọi người đều biết chỉ mang tính tương đối. Do đó, không thể có giới hạn tối thiểu về mức độ phổ biến của tình tiết, sự kiện không cần chứng minh, đã là tình tiết, sự kiện mà mọi người đều biết thì không phải chứng mình. Tuy vậy, nếu tình tiết, sự kiện xảy ra ở phạm vi lãnh thổ không lớn như ở một xã, một huyện ... thì khi giải quyết, toà án phải chỉ ra tình tiết, sự kiện đã xảy ra ở địa phương mọi người đều biết. Việc chỉ ra iihư vậy là cần thiết vì vụ việc dân sự liên quan đến tình tiết, sự kiện mọi người đều biết này có thể được xem xét ở các cấp toà án khác nhau. Trong trường họp vụ việc dân sự được xem xét ở nhiều cấp xét xử thì toà án cấp trên sẽ biết được vì sao chúng được sử dụng mà không được chứng minh trong quá trình tố tụng.

Đối với những tình tiết, sự kiện đã được xác định trong các bản án, quyết định của toà án hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật cũng không phải chứng minh. Việc không chứng minh những tình tiết, sự kiện này là bởi chúng đã được chứng minh trước đó, việc chứng minh lại là không cần thiết vì toà án, cơ quan nhà nước nào giải quyết vụ việc cũng đều dựa trên việc thực hiện quyền lực của Nhà nước ta. Hơn nữa, việc chứng minh lại một tình tiết, sự kiện còn có thể dẫn đến khả năng có những kết luận khác nhau về nó, kéo theo sự phức tạp trong việc giải quyết vụ việc dân sự, làm trì trệ thủ tục tố tụng giải quyết vụ việc dân sự, làm giảm Uy tín của toà án và cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Để giải quyết nhanh các vụ việc dân sự, tránh những phức tạp không đáng có, khi giải quyết vụ việc dân sự, toà án không cho chứng minh lại những tình tiết, sự kiện đã được xác định ttong các bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong trường hợp CÓ nghi ngờ về tính đúng đắn của nó, toà án cũng không cho chứng minh lại nhưng cũng không được sử dụng những tình tiết, sự kiện này để giải quyết vụ việc dân sự. Đối với những trường hợp này, toà án có thể quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự đã thụ lí và nêu vấn đề xem xét lại tình tiết, sự kiện lại bằng việc xem xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm. Đôi với những tình tiết, sự kiện đã được ghi ttong văn bản và được công chứng, chứng thực hợp pháp cũng không phải chứng minh. Vì những tình tiết, sự kiện này đã được ghi lại dưới hình thức nhất định nên rõ ràng và đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận. Mặt khác, phải bảo đảm giá trị các giấy tờ, tài liệu đã được các cơ quan nhà nước công chứng, chứng thực hợp pháp. Tuy vậy, trên thực tế vì những lí do khác nhau, đôi khi các tình tiết, sự kiện liên quan đến vụ việc dân sự được xác nhận chưa chính xác hoặc có biểu hiện giả mạo, gian dổi. Do vậy, đối với những tình tiết, sự kiện tuy đã dược ghi trong vãn bản và được công chứng, chứng thực nhưng việc công chứng, chứng thực đó không hợp pháp thì toà án vẫn phải cho chúng minh.Ngoài ra, đổi với những tình tiết, sự kiện, tài liệu, văn bản, kết luận của cơ quan chuyên môn mà đương sự hoặc người đại diện của đương sự bên này thừa nhận hoặc không phản đổi thì đương sự bên kia không phải chứng minh. Như vậy, sự thừa nhận của một bên đương sự hay người đại diện của họ có giá trị miễn nghĩa vụ chứng minh cho đương sự phía bên kia. Vì một trong vấn đề thuộc bản chất của chứng minh là làm cho đương sự bên kia thấy rõ sự tồn tại của các tình tiết, sự kiện liên quan đến vụ việc dân sự để thừa nhận và quyết định. Hơn nữa, quyền thừa nhận còn thuộc quyền tự định đoạt của đương sự. Song trên thực tế, không phải ttong trường hợp nào đương sự hay người đại diện của họ thừa nhận cũng đều là đúng. Trong nhiều trường hợp, đương sự có thể thừa nhận một cách giả tạo để trốn tránh nghĩa vụ pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể khác. Vì vậy, khi cần thiết, toà án vẫn cần phải cho chứng minh những tình tiết, sự kiện mà các đương sự hay người đại diện của họ đã thừa nhận.

Như vậy, trong các tình tiết, sự kiện không phải chứng minh nêu trên thì tình tiết, sự kiện mọi người đều biết; tình tiết, sự kiện được xác định trong bản án, quyết định của toà án hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật là không phải chứng minh theo nghĩa tuyệt đối. Khỉ giải quyết vụ việc dân sự, toà án có thể sử dụng giải quyết vụ việc dân sự mà không phải chứng minh và cũng không được chứng minh. Đối với tình tiết, sự kiện đã được ghi trong văn bản và được công chứng, chứng thực hợp pháp hoặc được một bên thừa nhận tuy không phải chứng minh nhưng chỉ theo nghĩa tương đối. Để giải quyết đúng vụ việc dân sự khi có nghi ngờ vế tính đúng đắn về nó, cần thiết toà án vẫn có thể cho chứng minh ưong quá trình tố tụng.

Mọi vướng mắc pháp lý về luật dân sự, tố tụng dân sự về chứng minh, chứng cứ cũng như các vấn đề khác liên quan. Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật dân sự, thừa kế trực tuyến.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh Khuê