Phải làm gì với thủ đoạn lừa đảo tiền qua tài khoản ngân hàng?

Lừa đảo trực tuyến đã và đang trở thành một vấn nạn nhức nhối, gây ra những thiệt hại tài chính khổng lồ và làm xói mòn lòng tin của người dân vào các giao dịch số. Tại Việt Nam, tình hình này diễn biến ngày càng phức tạp và đáng báo động. Theo các báo cáo và khảo sát an ninh mạng cuối năm 2024, thiệt hại ước tính do lừa đảo trực tuyến đã lên tới con số 18.900 tỷ đồng. Con số này không chỉ gây sốc về mặt quy mô, mà còn phản ánh một thực tế đáng lo ngại: cứ mỗi 220 người dùng điện thoại thông minh, lại có một người trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo.

1. Những hành vi lừa đảo tiền qua ngân hàng

Lừa đảo tiền qua ngân hàng có thể được thực hiện qua nhiều cách khác nhau, và các phương thức này liên tục được điều chỉnh và cập nhật để tránh phát hiện. Dưới đây là một số phương thức lừa đảo thông dụng:

- Kẻ lừa đảo thường sử dụng email giả mạo ngân hàng hoặc tổ chức tài chính để gửi tin nhắn yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, hoặc mã xác nhận (OTP).  Kẻ tấn công có thể đặt mình giữa truyền thông giữa bạn và trang web ngân hàng, giúp họ theo dõi và lấy cắp thông tin đăng nhập của bạn. Theo đó thì bạn hãy luôn kiểm tra địa chỉ email cẩn thận và không bao giờ cung cấp thông tin cá nhân qua email nếu bạn không chắc chắn về tính xác thực của nó. Khi thực hiện các giao dịch trực tuyến quan trọng, hãy sử dụng kết nối an toàn (https) để đảm bảo rằng thông tin của bạn được truyền tải an toàn. Cài đặt và duy trì phần mềm bảo mật hiện đại để phòng chống mã độc hại và phần mềm độc hại khác. Luôn kiểm tra địa chỉ URL của trang web để đảm bảo tính xác thực. Tránh click vào liên kết từ email mà bạn không mong muốn. Không bao giờ chia sẻ mật khẩu, OTP, hoặc thông tin cá nhân qua điện thoại hoặc email mà không xác nhận tính xác thực của người nhận.

- Kẻ lừa đảo có thể mạo danh ngân hàng và gửi thông báo giả mạo thông báo lỗi giao dịch hoặc yêu cầu xác minh tài khoản để lừa đảo thông tin cá nhân.

- Khi bạn tải và cài đặt ứng dụng hoặc mở các tệp đính kèm từ nguồn không đáng tin cậy, máy tính của bạn có thể bị nhiễm mã độc hại, cho phép kẻ lừa đảo kiểm soát và truy cập tài khoản ngân hàng của bạn.

- Các trang web giả mạo có thể được tạo ra để giả mạo trang web ngân hàng, khiến bạn cung cấp thông tin cá nhân khi đăng nhập. Kẻ lừa đảo có thể giả mạo là nhân viên ngân hàng và gọi điện thoại để lừa đảo thông tin cá nhân hoặc yêu cầu chuyển khoản tiền.

Để bảo vệ bản thân, hãy luôn duy trì sự cảnh báo, không chia sẻ thông tin cá nhân qua kênh không an toàn, kiểm tra địa chỉ URL trang web và ứng dụng, sử dụng phần mềm bảo mật, và thường xuyên kiểm tra tài khoản để theo dõi bất kỳ giao dịch nào không phù hợp.

2. Hướng dẫn chi tiết các bước cần thực hiện 

Khi phát hiện mình đã bị lừa đảo chuyển tiền, tốc độ hành động là yếu tố quyết định. Một chuỗi hành động được thực hiện nhanh chóng, có hệ thống sẽ giúp nạn nhân tối đa hóa cơ hội lấy lại số tiền đã mất, hoặc ít nhất là ngăn chặn kẻ gian rút tiền khỏi tài khoản.

 Bước 1: Liên hệ ngân hàng ngay lập tức

Đây là bước quan trọng nhất và phải được ưu tiên hàng đầu. Ngay sau khi nhận ra giao dịch đã được thực hiện do lừa đảo, người dùng cần liên hệ ngay với ngân hàng để thông báo sự việc. Yếu tố thời gian là then chốt, bởi lẽ ngân hàng có thể kịp thời tạm khóa hoặc phong tỏa tài khoản của kẻ lừa đảo nếu số tiền chưa bị rút. Đây được coi là "thời điểm vàng" duy nhất để ngăn chặn kẻ gian chiếm đoạt tài sản. Sau khi tài khoản nhận tiền bị phong tỏa, dù kẻ lừa đảo có cố gắng rút tiền hay chuyển đi thì giao dịch cũng sẽ không thể thực hiện được, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho quá trình điều tra sau này.  

Để quá trình làm việc với ngân hàng diễn ra nhanh chóng, người bị hại cần chuẩn bị sẵn các thông tin sau:

• Thời gian cụ thể, số tiền đã chuyển và nội dung giao dịch.
• Tên và số tài khoản của kẻ lừa đảo.
• Lý do và hình thức bị lừa đảo.

Người dùng có thể liên hệ với các ngân hàng lớn tại Việt Nam qua các kênh chính thức dưới đây:​​

• Vietcombank: Hotline 24/7: 1900 54 54 13; Hòm thư tố giác: homthutogiac@vietcombank.com.vn; hoặc trực tiếp đến các chi nhánh giao dị
• Techcombank: Hotline 24/7: 1800 588 822 (trong nước) hoặc 84-24-39446699 (quốc tế).  
• ACB: Hotline 24/7: 1900 54 54 86 hoặc (028) 38 247 247.  
• VPBank: Hotline 24/7: 1900 54 54 15; Email: chamsockhachhang@vpbank.com.vn.  

Cần lưu ý rằng, ngân hàng không có quyền tự ý rút tiền từ tài khoản của người khác để trả lại cho nạn nhân mà chỉ có thể phong tỏa tài khoản và cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu chính thức.  

 Bước 2: Kịp thời thu thập và lưu giữ mọi bằng chứng

Song song với việc liên hệ ngân hàng, việc thu thập bằng chứng là không thể thiếu. Bằng chứng là cơ sở pháp lý duy nhất để các cơ quan chức năng tiến hành điều tra, xác định tội phạm và ra quyết định phong tỏa tài khoản. Việc lưu giữ đầy đủ và chi tiết các bằng chứng sẽ tạo lợi thế cho nạn nhân trong quá trình làm việc với công an và tòa án. 

Các loại bằng chứng cần thu thập bao gồm:​​​

• Toàn bộ các tin nhắn, cuộc gọi, email, hoặc các đoạn hội thoại trên mạng xã hội (Zalo, Facebook) có chứa lời mời gọi, đe dọa hoặc yêu cầu chuyển tiền.  
• Biên lai giao dịch thành công (biên lai điện tử hoặc ảnh chụp màn hình ứng dụng Internet Banking).  
• Các thông tin liên quan đến kẻ lừa đảo như: số điện thoại, tên tài khoản mạng xã hội, số tài khoản ngân hàng, họ tên chủ tài khoản, và bất kỳ thông tin nhận diện nào khác.  

 Bước 3: Trình báo vụ việc với cơ quan công an

Sau khi đã thu thập đầy đủ bằng chứng, nạn nhân cần đến cơ quan công an nơi gần nhất để trình báo sự việc. Việc này sẽ chính thức khởi động quy trình điều tra hình sự theo quy định của pháp luật. Cơ quan công an có thẩm quyền sẽ tiếp nhận đơn tố giác, tiến hành xác minh và ra quyết định phong tỏa tài khoản, sau đó truy tìm và xử lý đối tượng theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015. 

Để việc trình báo diễn ra thuận lợi, nạn nhân cần chuẩn bị hồ sơ gồm:​​

• Đơn trình báo/Đơn tố giác tội phạm.  
• Bản sao công chứng CCCD/CMND của bị hại.  
• Toàn bộ bằng chứng đã thu thập được ở Bước 2.  
• Các thông tin liên quan khác (sao kê ngân hàng, giấy tờ xác minh giao dịch).  

Một cảnh báo quan trọng cần được nhấn mạnh là các nạn nhân tuyệt đối không nên tìm kiếm sự giúp đỡ từ các trang mạng xã hội hoặc các "dịch vụ hỗ trợ lấy lại tiền bị lừa". Đây là một hình thức lừa đảo thứ cấp, nơi kẻ gian lợi dụng sự tuyệt vọng của nạn nhân để yêu cầu chuyển thêm tiền "phí dịch vụ" hoặc "phí hồ sơ", từ đó gây ra thiệt hại kép. Cơ quan công an không ủy quyền cho bất kỳ đơn vị, tổ chức hay cá nhân nào để thực hiện việc này, và mọi hoạt động tố giác phải được thực hiện thông qua các kênh chính thức của nhà nước.

3. Lấy lại tiền có khả thi không

Việc lấy lại tiền đã mất do lừa đảo không phải là điều chắc chắn, mà phụ thuộc vào một loạt các yếu tố khác nhau. Việc hiểu rõ những yếu tố này giúp người bị hại có cái nhìn thực tế hơn về tình huống của mình và đặt ra kỳ vọng hợp lý cho quá trình thu hồi tài sản. Các yếu tố quyết định khả năng lấy lại tiền được trình bày trong bảng so sánh dưới đây.

Việc tiền vẫn còn trong tài khoản của kẻ lừa đảo là một trong những yếu tố thuận lợi nhất. Tuy nhiên, nếu tiền đã bị chuyển qua nhiều tài khoản khác nhau, việc truy vết và thu hồi sẽ trở nên vô cùng phức tạp. Tương tự, nếu kẻ lừa đảo đã rút tiền mặt hoặc chuyển đổi sang tiền ảo, việc thu hồi gần như không thể, do các giao dịch này rất khó truy vết và không thể bị phong tỏa bởi ngân hàng hay cơ quan chức năng.  

4. Khuyến cáo người dân cẩn thận với lừa đảo qua ngân hàng

Thực hiện khuyến cáo người dân cẩn thận với các hình thức lừa đảo qua ngân hàng là một trong những việc nên làm, và hiệu quả nhằm nâng cao cảnh giác đối với các đối tượng thực hiện lừa đảo. Để nâng cao hơn nữa cảnh giác của bản thân các bạn nên lưu ý một số điểm như sau:

Không click vào những link không rõ nguồn gốc: các bạn phải luôn luôn hạn chế việc click vào bất kỳ liên kết nào được gửi đến, đặc biệt là từ các nguồn không rõ. Điều này giúp tránh rủi ro lừa đảo trực tuyến. Không click vào những link không rõ nguồn gốc là một biện pháp quan trọng để bảo vệ an toàn trực tuyến. Luôn luôn hạn chế việc click vào bất kỳ liên kết nào được gửi đến, đặc biệt là từ các nguồn không rõ. Hành động này giúp giảm rủi ro lừa đảo và bảo vệ thông tin cá nhân và tài khoản khỏi những mối đe dọa trực tuyến.

Chỉ tải ứng dụng từ những nguồn chính thức: Nếu không tìm thấy ứng dụng trên Google Play hoặc App Store, bạn sẽ không tải về. Việc này giúp đảm bảo rằng bạn chỉ sử dụng các ứng dụng từ các nguồn đáng tin cậy. Theo đó thì việc chỉ tải ứng dụng từ những nguồn chính thức là một biện pháp quan trọng để bảo vệ an toàn của thiết bị và dữ liệu cá nhân. Nếu không tìm thấy ứng dụng trên Google Play hoặc App Store, tôi sẽ không tiến hành việc tải về. Hành động này giúp đảm bảo rằng tôi chỉ sử dụng các ứng dụng được phát hành từ các nguồn được xác nhận và đáng tin cậy, giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc sử dụng các ứng dụng không an toàn.

Tinh tế với những tư vấn có liên quan đến quyền lợi: các bạn hãy luôn luôn luôn cảnh báo với những tư vấn về lợi ích, đầu tư hoặc thưởng qua điện thoại hoặc mạng xã hội. Thường thì đây là các hình thức lừa đảo hoặc quấy rối, và tôi tránh nghe theo. Tinh tế với những tư vấn có liên quan đến quyền lợi là một bước quan trọng để bảo vệ bản thân khỏi lừa đảo. Luôn cảnh báo với những người tư vấn về lợi ích, đầu tư hoặc thưởng thông qua điện thoại hoặc mạng xã hội. Thường thì những đề xuất như vậy có thể là các hình thức lừa đảo hoặc quấy rối, và tôi luôn tránh nghe theo. Bằng cách này, tôi giữ được sự cảnh báo và tự bảo vệ mình khỏi các chiêu trò gian lận có thể gây thiệt hại cho tài chính và thông tin cá nhân của mình.

Đọc và tìm hiểu thông báo và cảnh báo: Các bạn hãy thường thường xuyên đọc các thông báo và cảnh báo lừa đảo từ các nguồn chính thức như báo chí và ngân hàng để cập nhật thông tin và đề phòng trước các chiêu trò lừa đảo mới. Theo đó thì việc đọc và tìm hiểu thông báo cũng như cảnh báo là một thói quen quan trọng để đối mặt với nguy cơ lừa đảo. Thường xuyên đọc các thông báo và cảnh báo lừa đảo từ các nguồn chính thức như báo chí và ngân hàng giúp cập nhật thông tin và đề phòng trước những chiêu trò mới của lừa đảo. Việc này làm tăng khả năng nhận biết và tránh được các mô hình lừa đảo phức tạp, bảo vệ thông tin cá nhân và tài chính của bạn một cách hiệu quả.

Chậm lại để có thể đọc kỹ thông tin: Khi nhận được thông tin qua điện thoại, các bạn hãy luôn chậm lại vài giây để đọc kỹ nội dung, đặc biệt là mã OTP, nhằm đảm bảo rằng tôi hiểu đúng và không bị lừa đảo. Chậm lại để có thể đọc kỹ thông tin là một bước quan trọng để bảo vệ bản thân khỏi lừa đảo. Khi nhận được thông tin qua điện thoại, hãy luôn chậm lại vài giây để đọc kỹ nội dung, đặc biệt là mã OTP. Điều này giúp đảm bảo rằng bạn hiểu đúng mục đích của thông báo và tránh rơi vào tình trạng lừa đảo. Việc duy trì sự cảnh báo và thận trọng có thể làm giảm thiểu rủi ro mất thông tin cá nhân và tài chính của bạn.

Kết luận

Để tổng kết lại, quá trình xử lý khi bị lừa đảo chuyển tiền bao gồm ba bước cốt lõi: Liên hệ ngân hàng ngay lập tức để phong tỏa tài khoản, thu thập và lưu giữ mọi bằng chứng, và cuối cùng là trình báo vụ việc với cơ quan công an. Mặc dù các bước này có thể giúp tăng cơ hội thu hồi tiền, nhưng trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi, phòng ngừa vẫn là biện pháp hiệu quả và an toàn nhất để bảo vệ tài chính cá nhân.

Mọi thắc mắc quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp Tổng đài tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến số Hotline: 1900.6162 để gặp luật sư tư vấn trực tiếp giải đáp các thắc mắc. Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!

Vui lòng liên hệ với chúng tôi thông qua số điện thoại tổng đài 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để có thêm thông tin chi tiết

Tham khảo thêm: Bị người khác mạo danh để lừa đảo chiếm đoạt tài sản có phải chịu trách nhiệm pháp lý?