Phân biệt tội cưỡng đoạt tài sản và tội cướp tài sản

Cơ sở pháp lý

Điều 170 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017

Điều 168 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017

Trạng thái của bị hại

Nạn nhân chưa đến mức bị tê liệt ý chí chống cự của người bị đe dọa mà hành vi cưỡng chế chỉ có thể khống chế ý chí của họ. Người bị đe dọa còn có điều kiện suy nghĩ, cân nhắc để quyết định việc có trao tài sản cho người đe dọa hay không.

Nạn nhân không có sự lựa chọn, bị tê liệt ý chí và tê liệt sự phản kháng, họ buộc phải thoả mãn yêu cầu của người phạm tội nhằm tránh bị người phạm tội tấn công tức khắc.

Mặt khách quan

Dùng vũ lực được hiểu là dùng sức mạnh vật chất tấn công người chủ tài sản, người quản lý tài sản hoặc bất kỳ người nào khác ngăn cản việc chiếm đoạt của người phạm tội nhằm đè bẹp sự phản kháng, làm tê liệt ý chí của nạn nhân để chiếm đoạt tài sản. Hành vi dùng vũ lực thường là đấm, đá, trói… hoặc kèm theo sử dụng các phương tiện, công cụ như dao, súng…

Đe dọa dùng vũ lực trong tội cưỡng đoạt tài sản thì có tính chất nhẹ hơn, người bị đe dọa cảm nhận được giữa hành vi đe dọa và việc dùng vũ lực có khoảng cách về thời gian

Dùng vũ lực được hiểu là dùng sức mạnh vật chất tấn công người chủ tài sản, người quản lý tài sản hoặc bất kỳ người nào khác ngăn cản việc chiếm đoạt của người phạm tội nhằm đè bẹp sự phản kháng, làm tê liệt ý chí của nạn nhân để chiếm đoạt tài sản. Hành vi dùng vũ lực thường là đấm, đá, trói… hoặc kèm theo sử dụng các phương tiện, công cụ như dao, súng…

Đe dọa dùng vũ lực trong tội cướp tài sản còn tính đến yếu tố "ngay tức khắc”, tức là, nó có tính chất mãnh liệt hơn làm cho người bị đe dọa thấy rằng khi bị đe dọa nếu họ không làm theo yêu cầu của người phạm tội thì người phạm tội sẽ dùng vũ lực ngay với mình và họ sẽ không hoặc khó có điều kiện tránh khỏi, việc này

Hình phạt

Chủ thể vi phạm đứng trước khung hình phạt cao nhất là 20 năm tù. Theo đó khung hình phạt cụ thể được quy định như sau:

Khung 1: phạt tù từ 01 năm đến 05 năm đối với hành vi đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản

Khung 2: phạt tù từ 03 năm đến 10 năm đối với việc phạm tội thuộc 1 trong các trường hợp: có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; phạm tội với người dưới 16 tuổi, phụ nữ biết là có thai, người già yếu; người không có khả năng tự vệ; chiếm đoạt tài sản từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, tật tự, an toàn xã hội; tái phạm nguy hiểm

Khung 3: phạt tù từ 07 năm đến 15 năm đối với tội phạm thuộc một trong các trường hợp: chiếm đoạt tài sản từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; lợi dụng thiên tại, dịch bệnh

Khung 4: phạt tù từ 12 năm đến 20 năm nếu thuộc một trong hai trường hợp: chiếm đoạt tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên; lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp. 

Chủ thể vi phạm tội cướp tài sản sẽ đứng trước khung hình phạt cao nhất là chung thân. Theo đó khung hình phạt cụ thể được quy định như sau:

Khung 1: Phạt tì từ 03 năm đến 10 năm nếu dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản

Khung 2: phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu thuộc một trong các trường hợp phạm tội: có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%; sử dụng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác; chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng; phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ biết là có thai, người già yếu hoặc người không có khả năng tự vệ; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; tái phạm nguy hiểm.

Khung 3: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm khi thuộc một trong các trường hợp: chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%; lợi dụng thiên tai, dịch bệnh

Khung 4: phạt tù từ 18 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu thuộc một trong 4 trường hợp sau: chiếm đoạt tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên; gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 31% trở lên; làm chết người; lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp

Chủ thể

Chủ thể của tội cưỡng đoạt tài sản được quy định là chủ thể bình thường và là người từ đủ 14 tuổi trở lên nếu hành vi phạm tội thuộc các khoản 2, 3 và 4 của Điều luật hoặc là người từ đủ 16 tuổi trở lên nếu hành vi phạm tội thuộc khoản 1 của Điều luật.

Chủ thể của tội cướp tài sản được quy định là chủ thể bình thường và là người từ đủ 14 tuổi trở lên