1. Sự cần thiết sửa đổi Luật đất đai

Sau hơn 08 năm tổ chức thi hành Luật đất đai 2013, công tác quản lý đất đai đã đạt được những kết quả quan trọng, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, chặt chẽ. Sử dụng đất đai hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả, khai thác nguồn lực đất đai cho việc phát triển kinh tế - xã hội; đặc biệt là phát triển các công trình hạn tầng kĩ thuật, nhà ở đô thị. Đồng thời, Luật đất đai 2013 đã tạo điều kiện cho đất đai tham gia vào thị trường bất động sản, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển đô thị, tăng dáng kể nguồn thu cho ngân sách, đóng góp tích cực cho việc phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, anh ninh của đất nước.

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, mặc dù đạt được những kết quả quan trọng nhưng do các mối quan hệ kinh tế - xã hội có nhiều thay đổi, bên cạnh đó Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách, pháp luật liên quan đến quản lý sử dụng đất đai nên Luật đất đai 2013 đã có những hạn chế bất cập. Một số các hạn chế như: Một số quy định của Luật đất đai 2013 chưa tương thích với Hiến pháp 2013 và các đạo luật khác có liên quan; những vướng mắc, bất cập trong quy định về kế hoạch sử dụng đất, bất cấp trong quy định giao đất, cho thuê đất... Cùng với đó là những vướng mắc, bất cập trong quy định về thu hồi đất, bồi dưỡng, hỗ trợ tái định cư đất, giải quyết tranh chấp về đất đai; vướng mắc, bất cập trong quy định về quyền sử dụng đất đai của cộng đồng dân tộc thiểu số và vướng mắc bất cập về tham vấn người dân trong lĩnh vực đất đai. Ngoài ra, vi phạm pháp luật về đất đai còn xảy ra nhưng chưa được ngăn chặn, xử lý kịp thời. Tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và vi phạm pháp luật về đất đai còn diễn biến phức tạp.

Dự thảo Luật đất đai được xây dựng lên bám sát quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về quản lý đất đai. Mục đích của việc xây dựng dự thảo nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ, thống nhất. Tạo cơ sở pháp lý cho quản lý, khai thác, sử dụng tiết kiệm bền vững, hiệu quả cao nhất tài nguyên, nguồn lực đất đai... Giải quyết tình trạng mâu thuẫn các chính sách, quy định pháp luật có liên quan về đất đai.

 

2. Những điểm mới trong dự thảo Luật đất đai

Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Về cơ bản, bố cục củ Dự thảo Luật được sắp xếp như Luật Đất đai hiện hành, tăng thêm 02 chương (bổ sung thêm 01 chương quy định về phát triển quỹ đất và tách chương thu hồi , trưng dụng đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư thành 02 chương). Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi gồm 237 điều, trong đó giữ nguyên 48 điều; sửa đổi, bổ sung 153 điều; bổ sung 36 điều mới và bãi bỏ 8 điều. Những điểm mới trong dự thảo Luật Đất đai:

 

2.1. Hoàn thiện đồng bộ các chế định cho xây dựng hệ thống quy hoạch sử dụng đất đai

Hoàn thiện đồng bộ các chế định cho xây dựng hệ thông quy hoạch đất ở 3 cấp, gắn kết với quy hoạch đô thị, xây dựng, hạ tầng để đảm bảo phù hợp, thống nhất, đồng bộ, gắn kết chặt chẽ, thúc đẩy lẫn nhau phát triển. Đảm bảo quy hoạch đất phải kết hợp giữa chỉ tiêu các loại đất gắn với không gian, phân vùng sử dụng dất theo 3 khu vực, hệ sinh thái tự nhiên, thể hiện được thông tin từng thửa đất.

 

2.2. Công khai, minh bạch, bình đẳng trong giao đất và cho thuê đất

Dự thảo Luật đất đai được sắp xếp như Luật đất đai hiện hành, nhưng bổ sung thêm 1 chương quy định về bphats triển quỹ đất, tách chương thu hồi đất, trưng dụng đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư thành 02 chương. Dự thảo hoàn thiện các chế định cho xây dựng hệ thống quy hoạch sử dụng đất đai đồng bộ ở 3 cấp, gắn kết với quy hoạch đô thị, xây dựng hạ tầng để đảm bảo phù hợp, thống nhất, đồng bộ, thúc đất lẫn nhau phát triển. 

Công khai, minh bạch, bình đẳng trong giao đất, cho thuê đất; chủ yếu giao đất, cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất nhằm tăng ngân sách nhà nước và huy động nguồn lực xã hội đối với các dự án đầu tư có tính chất điểm nhấn, động lực phát triển về hạ tầng đồng bộ. 

 

2.3. Phân cấp thẩm quyền cho các địa phương trong quản lý, sử dụng đất đai

Phân cấp thẩm quyền cho các địa phương trong quản lý, sử dụng đất đai trên địa bàn, đồng thời thiết lập các cơ chế quản lý thống nhất của Trung ương thông qua quy định về hệ thống thông tin đất đai, cơ sở dữ liệu về đất đai thống nhất tập tru ng quản lý mọi biến động của từng thửa đất; các cơ chế kiểm soát việc thực hiện thẩm quyền về phân cấp như thanh tra, kiểm tra, yêu cầu cập nhật các biến động về quản lý của địa phương về Trung ương. Các cơ chế giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Mặt trận tổ quốc Việt Nam trong tổ chức thực thi chính sách, pháp luật ở từng cấp.

 

2.4. Công khai, minh bạch trong thu hồi đất

Vẫn như quy dịnh tại Mục 1 Chương 6 Luật đất đai, dự thảo giữ lại các trường hợp thu hồi đất, trưng dụng đất: Vì mục đích quốc phòng, an ninh; để phát triển kinh tế, xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; do vi phạm về đất đai; do chấm dứt việc sử dụng đất, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng. Dự thảo có bổ sung thêm các trường hợp:

- Xây dựng cơ sở khám chữa bệnh, nhà khách cho lực lượng vũ trang nhân dân;

- Khi được giao hoặc cho thuê không phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được công bố, công khai tại thời điểm giao đất, cho thuê đất;

- Chấm dứt dự án đầu tư mà không được chuyển quyền sử dụng đất, bán tài sản gắn liền với đất...

 

3.5. Thực hiện đồng bộ các công cụ quản lý đất đai

Chuyển từ phương thức quản lý nặng nề về hành chính sang thực hiện đồng bộ các công cụ kinh tế, quy hoạch hành chính để quản lý, điều tiết các quan hệ đất đai, quản lý dựa vào kết quả và mục tiêu cuối cùng. Hoàn thiện các quy định về giá đất theo nguyên tắc thị trường. Bảng giá đất không được xây dựng định kỳ 05 năm một lần như hiện nay mà theo dự thảo, bảng giá đất được xây dụng định kì hàng năm và công khai vào ngày 01/01 của năm. Đồng thời, khi giá đất có sự biến động trên thị trường thì bảng giá đất sẽ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh điều chỉnh phù hợp.

 

2.6. Hoàn thiện các quyền về chuyển nhượng, thế chấp quyền thuê trong hợp đồng thuê đất

Tiếp tục hoàn thiện quyền chuyển nhượng đất, thế chấp quyền thuê trong hợp đồng thuê đất trả tiền hàng năm; mở rộng hạn mức, đối tượng được nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp để thúc đẩy thương mại hóa quyền sử dụng đất, vốn thị trường, phát huy nguồn lực đất đai. Quy định về ngân hàng cho thuê đất nông nghiệp cùng cơ chế góp quyền sử dụng đất để thúc đẩy tập trung đất đai, tiếp cận đất đai và các cơ chế để nông dân chuyển đổi linh hoạt cơ cấu cây trồng, vật nuôi và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp theo quy hoạch.

 

2.7. Phát huy tối đa nguồn lực đất đai, phù hợp với xu thế phát triển

Dự thảo Luật đất đai đã hoàn thiện các quy định về chế độ sử dụng đất đa dạng, đa mục đích đất nông nghiệp kết hợp với thương mại, dịch vụ; đất quốc phòng an ninh kết hợp với lao động, sản xuất, đất có mặt nước sử dụng đa mục đích. Đồng thời, hoàn thiện các cơ chế để Tổ chức phát triển quỹ đất tạo lập quỹ đất đấu giá quyền sử dụng đất,...

Trường hợp bài viết có nội dung chưa rõ, mời quý bạn đọc liên hệ tổng đài tư vấn trực tuyến của Luật Minh Khuê theo hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ giải đáp.