Trong trường hợp đó, toà án phải trưng cầu người có kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn theo quy định của pháp luật tham gia tố tụng để xem xét, kết luận về các tình tiết, sự kiện của vụ việc dân sự cần làm rõ. Người tham gia tố tụng này được gọi là người giám định.
1. Khái niệm người giám định
Người giám định là người tham gia tố tụng sử dụng kiến thức, phương tiện, phương pháp khoa học, kỹ thuật, nghiệp vụ để kết luận về chuyên môn những vấn đề có liên quan đến vụ việc dân sự.
Người giám định tham gia tố tụng có ý nghĩa rất lớn đối với việc giải quyết vụ việc dân sự. Để làm tròn được nhiệm vụ, người giám định phải có kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn cần thiết về lĩnh vực cần giám định theo quy định tại Điều 7 Luật giám định tư pháp. Ngoài ra, ngưởi giám định còn phải vô tư trong khi làm nhiệm vụ. Việc tham gia tố tụng dân sự của người giám định do toà án quyết định theo yêu cầu của đương sự.
2. Quyền và nghĩa vụ của người giám định
Trong tố tụng dân sự, người giám định có các quyền và nghĩa vụ về chuyên môn, vật chất ttong việc thực hiện giám định. Việc bảo đảm thực hiện đúng được các quyền, nghĩa vụ tố tụng của người giám định ảnh hưởng rất lớn đến kết quả giải quyết vụ việc dân sự. Như người làm chứng, việc thực hiện được đúng các quyền, nghĩa vụ tố tụng của người giám định trong nhiều trường hợp cũng có tính chất quyết định đối với kết qụả giải quyết vụ việc dân sự.
Khi thực hiện nhiệm vụ, người giám định có quyền, nghĩa vụ đọc các tài liệu có trong hồ sơ vụ việc dân sự liên quan đến đối tượng giám định; yêu cầu toà án cung cấp những tài liệu cần thiết cho việc giám định; tham gia vào việc hỏi những người tham gia tố tụng và được đặt các câu hỏi về những vấn đề có liến quan đến đối tượng giám định; có mặt theo giấy triệu tập của toà án; trả lời về những vấn đề liên quan đến việc giám định; kết luận giám định một cách khách quan và có căn cứ; từ chối giám định do yêu cầu giám định vượt quá khả năng chuyên môn của mình, tài liệu được cung cấp phục vụ cho việc giám định không đủ hoặc không sử dụng được hoặc các trường hợp khác pháp luật có quy định; bảo quản tài liệu đã nhận; không được tiết lộ bí mật thông tin mà mình biết khi tiến hành giám định hoặc thông báo kết quả giám định cho người khác, trừ thẩm phán quyết định trưng cầu giám định; cam đoan trước toà án về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình; được hưởng các khoản phí đi lại và các chế độ khác theo quy định của pháp luật. Người giám định từ chối kết luận giám định mà không có lý do chính đáng hoặc kết luận giám định sai sự thật hoặc khi được toà án triệu tập mà vắng mặt không có lý do chính đáng thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Các quyền và nghĩa vụ của người giám định trong tố tụng dân sự được quy định tại các điều 80, 230, 257 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 và các điều 11, 23 Luật giám định tư pháp. Các điều luật này đã quy định được cụ thể quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của người giám định.
3. Quy định về việc thay đổi người giám định
Người giám định tham gia tố tụng có vai trò lớn trong việc giải quyết vụ việc dân sự. Tuy vậy, người giám định chỉ có thể phát huy được vai trò trong tố tụng nếu có trinh độ chuyên môn, nghiệp vụ và tham gia tố tụng một cách vô tư. Do vậy, trong những trường hợp có thể làm cho việc tham gia tố tụng của họ không vô tư thì họ phải từ chối tham gia tố tụng hoặc bị thay đổi như trường hợp họ đồng thời là đương sự, người đại diện, người thân thích của đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người làm chứng, người phiên dịch ttong cùng vụ án đó; đã tiến hành tố tụng trong vụ án với tư cách là thẩm phán, hội thẩm nhân dân, thư ký toà án, kiểm sát viên; có căn cứ rõ ràng cho rằng họ có thể không vô tư trong khi làm nhiệm vụ và trường hợp họ đã thực hiện việc giám định trước đó.
Việc từ chối giám định hoặc đề nghị thay đổi người giám định trước khi mở phiên toà phải được lập thành văn bản nêu rõ lý do của việc từ chối hoặc đề nghị thay đổi. Việc từ chối giám định hoặc đề nghị thay đổi người giám định tại phiên toà phải được ghi vào biên bản phiên toà. Trước khi mở phiên toà, việc thay đổi người giám định do chánh án toà án quyết định. Tại phiên toà, việc thay đổi người giám định do hội đồng xét xử quyết định sau khi nghe ý kiến của người bị yêu cầu thay đổi. Hội đồng xét xử thảo luận tại phòng nghị án và quyết định theo đa số.
Căn cứ, thủ tục và thẩm quyền thay đổi người giám định và những trường hợp không được tiến hành giám định được quy định tại các điều 83, 84 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 và Điều 34 Luật giám định tư pháp.
Mọi vướng mắc pháp lý về luật dân sự, tố tụng dân sự về người giám định cũng như các vấn đề khác liên quan. Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật dân sự, thừa kế trực tuyến.
Trân trọng./.
Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh Khuê
