1. Áp dụng cải tạo không giam giữ thay cho hình phạt tù

Ưu tiên cho nguời  phạm tội có nơi cư trú rõ ràng là một trong những điểm mới đáng chú ý của Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi bổ sung 2017. Theo đó thì trong một số trường hợp nhất định thì người phạm tội có nơi cư trú rõ ràng sẽ được ưu tiên hơn những người mà không có nơi cư trú rõ ràng. Cụ thể thì đây là điều kiện cần để áp dụng hình phạt/chính sách có lợi cho người phạm tội trong trường hợp sau đây:

Theo quy định tại Điều 36 Bộ luật Hình sự 2015 có quy định về cải tạo không giam giữ như sau:Cải tạo không giam giữ được áp dụng từ 06 tháng đến 03 năm đối với người phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng do Bộ luật này quy định mà đang có nơi làm việc ổn định hoặc có nơi cư trú rõ ràng nếu xét thấy không cần thiết phải cách ly người phạm tội khỏi xã hội. Cải tạo không giam giữ là hình phạt không bắt buộc nguời bị kết án phải cách ly khỏi xã hội, mà được giao cho cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội giám sát giáo dục nhằm là phát huy vai trò của quần chúng nhân dân tham gia vào việc cải tạo, giáo dục nguời phạm tội. 

Về hình phạt tù có thời hạn, tại Điều 38 Bộ luật hình sự 2015 có quy định như sau: Tù có thời hạn là buộc người bị kết án phải chấp hành hình phạt tại cơ sở giam giữ trong một thời hạn nhất định. Tù có thời hạn đối với người phạm một tội có mức tối thiểu là 03 tháng và mức tối đa là 20 năm. Thời gian tạm giữ, tạm giam được trừ vào thời hạn chấp hành hình phạt tù, cứ 1 ngày tạm giữ, tạm giam bằng 1 ngày tù. Không áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng do vô ý và có nơi cư trú rõ ràng.

2. Tha tù trước thời hạn có điều kiện

Quy định về tha tù trước thời hạn thì được quy định cụ thể tại các Điều 66 và Điều 106 Bộ luật hình sự 2015. Theo đó thì có quy định như sau:

Người đang chấp hành án phạt tù có thể được tha tù trước thời hạn khi có đủ các điều kiện sau đây: Phạm tội lần đầu; Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt; Đã được giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù đối với người bị kết án về tội phạm nghiêm trọng trở lên; Có nơi cư trú rõ ràng;...

Người dưới 18 tuổi đang chấp hành án phạt tù, nếu không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 điều 66 của Bộ luật Hình sự 2015 có thể được tha tù trước hạn khi có đủ các điều kiện sau đây: Phạm tội lần đầu; Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt; Đã chấp hành được một phần ba thời hạn phạt tù; Có nơi cư trú rõ ràng.

Như vậy thì theo quy định của pháp luật thì những người phạm tội có nơi cư trú rõ ràng thì sẽ được hưởng chính sách " ưu tiên" theo quy định.  

3. Có nơi cư trú rõ ràng có phải là điều kiện hưởng án treo 

Hưởng án treo là một biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, được tòa án áp dụng đối với những người phạm tội bị phạt tù  không quá 03 năm, và căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ xét thấy rằng là không cần bắt họ phải chấp hành hình phạt tù căn cứ theo Điều 1 Nghị quyết 02/2018/NĐ- HĐTP. Cụ thể như sau: 

Điều kiện để hưởng án treo theo quy định pháp luật Việt Nam như sau: Theo quy định của pháp luật thì người bị xử phạt tù  thì có thể được xem xét cho hưởng án treo khi mà có đủ các điều kiện như sau: 

Thứ nhất là nguời bị xử phạt tù nhưng bị xử phạt tù không quá 03 năm

Thứ hai đó là người bị xử phạt tù có nhân thân là ngoài ngoài lần phạm tội này thì các lần trước thì nguời phạm tù chấp hành chính sách, pháp luật thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của công dân ở nơi cư trú, nơi làm việc. Nghĩa là

Tuy nhiên thì đối với trường hợp này thì sẽ có 03 lưu ý như sau:

+ Người đã bị kết án nhưng mà thuộc vào trường hợp được coi là không có án tích, người bị kết an nhưng được xóa án tích, người đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc là bị xử lý kỷ luật mà tính đến ngày phạm tội lần này đã quá thời hạn được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính, chưa bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật nếu xét thấy tính chất, mức độ của tội phạm mới được thực hiện thuộc trường hợp ít nghiêm trọng hoặc người phạm tội là đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án và có đủ các điều kiện khác thì cũng có thể cho hưởng án treo;

+ Người bị kết án mà khi định tội đã sử dụng tình tiết “đã bị xử lý kỷ luật” hoặc “đã bị xử phạt vi phạm hành chính” hoặc “đã bị kết án” và có đủ các điều kiện khác thì cũng có thể cho hưởng án treo;

+ Đối với người bị kết án mà vụ án được tách ra để giải quyết trong các giai đoạn khác nhau (tách thành nhiều vụ án) và có đủ các điều kiện khác thì cũng có thể cho hưởng án treo.

Thứ ba đó là có từ 02 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trở lên trong đó thì có ít nhất 01 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 và không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự nào được quy định tại khoản 1 Điều 52 cuả Bộ luật Hình sự 2015. Như vậy thì người phạm tội cần đáp ứng đươc yêu cầu đó là có 02 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và có ít nhất 1 tình tiết được quy định tại khoản 1 Điều 51. 

Nếu như mà có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì số tình giảm nhẹ trách nhiệm hình sự phải nhiều hơn số tình tiết giảm nhẹ, theo đó thì một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì phải có thêm 2 tình tiết giảm nhẹ trở lên và phải có ít nhất 01 tình tiết giảm nhẹ được quy định tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự 2015. 

Thứ tư đó là người phạm tội cần phải có nơi cư trú rõ ràng hoặc là nơi làm việc ổn định để cơ quan tổ chức có thẩm quyền giám sát và giáo dục. 

- Nơi cư trú rõ ràng chính là nơi tạm trú hoặc là nơi thường trú có địa chỉ được xác định theo quy định của Luật Cư trú 2020 mà người được hưởng án treo về cư trú, sinh sống thường xuyên sau khi được hưởng án treo. 

- Xác định thế nào về nơi làm việc ổn định. Theo đó thì nơi làm việc ổn định được xác định là nơi mà người phạm tội làm việc có thời hạn 01 năm trở lên theo hợp đồng lao động hoặc là theo quyết định của cơ quan tổ chức có thẩm quyền. 

Thứ năm là cơ quan có thẩm quyền xét thấy không cần thiết phải chấp hành hình phạt tù nếu như người phạm tội có khả năng tự cải tạo và việc cho họ hưởng án treo không gây nguy hiểm cho xã hội; không ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội. 

Thứ sáu là quy định về việc xem xét cho hưởng án treo khi xem xét, quyết định cho bị cáo hưởng án treo thì bản thân tòa án cần phải xem xét một cách thẩn trọng chặt chẽ các điều kiện để bảo đảm cho việc hưởng án treo là đúng quy định, đặc biệt là các đối tượng được quy định trong Nghị quyết 02/2018/NQ- HĐTP. 

Như vậy thì như chúng ta đã biết thì án treo không phải là hình phạt mà án treo là một biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, theo đó thì sẽ áp dụng cho người bị kết án tù không quá 03 năm và đáp ứng được các điều kiện theo quy định về pháp luật. Và theo quy định đó thì người phạm tội có nơi cư trú rõ ràng cũng là một trong những điều kiện cần có để có thể hưởng án treo theo quy  định của pháp luật. 

Tham khảo thêm:

Miễn chấp hành hình phạt là gì? Các trường hợp được miễn chấp hành hình phạt

Miễn hình phạt là gì? Ví dụ miễn hình phạt, miễn chấp hành hình phạt

Miễn trách nhiệm hình sự là gì? Thủ tục miễn trách nhiệm hình sự

Vui lòng liên hệ qua số điện thoại 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để có thể được hỗ trợ.