Trong tiến trình hoàn thiện thể chế và nâng cao tính minh bạch của thị trường bất động sản, sàn giao dịch bất động sản được xem là môi trường trung tâm, nơi các chủ thể tham gia gặp gỡ, trao đổi và xác lập các giao dịch có giá trị lớn về kinh tế – xã hội. Không chỉ riêng sàn giao dịch, mà cả các tổ chức, cá nhân tham gia sàn như chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, môi giới, người mua, người thuê… đều giữ những vai trò nhất định, tác động trực tiếp đến sự an toàn, lành mạnh và ổn định của thị trường. Vì vậy, pháp luật quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân tham gia sàn giao dịch bất động sản nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên, đồng thời thiết lập trật tự, kỷ cương và trách nhiệm trong hoạt động giao dịch bất động sản.
1. Sàn giao dịch bất động sản là gì?
Theo khoản 10 Điều 3 Luật kinh doanh bất động sản 2023 quy định như sau:
Sàn giao dịch bất động sản là nơi diễn ra các giao dịch về mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, cho thuê mua bất động sản được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật này
Theo đó, sàn giao dịch bất động sản được xác định là một thiết chế trung gian quan trọng trong thị trường bất động sản, nơi tập trung và tổ chức các hoạt động giao dịch liên quan đến bất động sản. Các giao dịch được thực hiện tại sàn rất đa dạng, bao gồm mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại và cho thuê mua bất động sản, qua đó phản ánh đầy đủ các hình thức khai thác và sử dụng bất động sản trong thực tiễn. Điều này cho thấy sàn giao dịch không chỉ giới hạn ở việc mua bán mà còn bao quát toàn bộ vòng đời khai thác của bất động sản.
Bên cạnh đó, quy định nhấn mạnh việc sàn giao dịch bất động sản phải được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật, thể hiện sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước đối với lĩnh vực này. Sàn giao dịch không được hình thành và hoạt động một cách tự phát mà phải đáp ứng các điều kiện pháp lý nhất định về tổ chức, cơ sở vật chất, nhân sự và quy trình hoạt động. Việc đặt sàn giao dịch trong khuôn khổ pháp luật nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và an toàn cho các bên tham gia giao dịch, đồng thời góp phần phòng ngừa rủi ro, hạn chế tranh chấp và thúc đẩy sự phát triển ổn định, lành mạnh của thị trường bất động sản.
2. Quyền của tổ chức, cá nhân tham gia sàn giao dịch bất động sản
Theo khoản 1 điều 59 Luật kinh doanh bất động sản 2023, Quyền của tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch bất động sản tại sàn giao dịch bất động sản được quy định nhằm bảo đảm cho các chủ thể tham gia thị trường có điều kiện tiếp cận thông tin, thực hiện giao dịch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình một cách hiệu quả. Trong quan hệ với sàn giao dịch bất động sản – chủ thể giữ vai trò trung gian trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ giao dịch – tổ chức, cá nhân cần được bảo đảm về mặt pháp lý để hạn chế rủi ro, tranh chấp có thể phát sinh. Việc ghi nhận cụ thể các quyền này không chỉ giúp người tham gia giao dịch chủ động hơn trong quá trình thực hiện giao dịch mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và sự chuyên nghiệp trong hoạt động của sàn giao dịch bất động sản. Tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch bất động sản tại sàn giao dịch bất động sản có các quyền sau đây:
- Được yêu cầu sàn giao dịch bất động sản cung cấp hồ sơ, thông tin về bất động sản
Quyền này bảo đảm cho tổ chức, cá nhân được tiếp cận đầy đủ, trung thực các thông tin liên quan đến bất động sản trước khi quyết định giao dịch. Thông qua việc yêu cầu cung cấp hồ sơ, thông tin, người tham gia giao dịch có cơ sở để đánh giá tính pháp lý, tình trạng và giá trị của bất động sản, từ đó hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của mình.
- Ký kết hợp đồng với sàn giao dịch bất động sản để mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, cho thuê mua bất động sản
Quyền ký kết hợp đồng thể hiện nguyên tắc tự do, tự nguyện trong giao dịch dân sự và kinh doanh. Hợp đồng là căn cứ pháp lý xác lập quyền và nghĩa vụ của các bên, bảo đảm cho các giao dịch bất động sản được thực hiện rõ ràng, minh bạch và đúng thỏa thuận.
- Yêu cầu sàn giao dịch bất động sản bồi thường thiệt hại do lỗi của sàn giao dịch bất động sản gây ra
Quyền này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khi sàn giao dịch có hành vi vi phạm nghĩa vụ hoặc gây thiệt hại trong quá trình cung cấp dịch vụ. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để nâng cao trách nhiệm và tính cẩn trọng của sàn giao dịch bất động sản.
- Quyền khác theo hợp đồng
Quy định này cho phép các bên linh hoạt thỏa thuận thêm các quyền phù hợp với nhu cầu và đặc thù của từng giao dịch cụ thể, miễn là không trái với quy định của pháp luật. Điều này góp phần bảo đảm sự phù hợp với thực tiễn đa dạng của hoạt động giao dịch bất động sản.
Nhìn chung, việc quy định rõ các quyền của tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch bất động sản tại sàn giao dịch bất động sản là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm sự công bằng, minh bạch và an toàn trong các giao dịch, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của sàn giao dịch và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển ổn định, bền vững.
3. Nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia sàn giao dịch bất động sản
Theo khoản 2 điều 59 Luật kinh doanh bất động sản năm 2023, Nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch bất động sản tại sàn giao dịch bất động sản được quy định nhằm bảo đảm trật tự, kỷ cương và tính chuyên nghiệp trong hoạt động của sàn giao dịch. Bên cạnh việc được pháp luật ghi nhận các quyền nhất định, tổ chức, cá nhân khi tham gia giao dịch cũng phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tương ứng để bảo đảm sự cân bằng lợi ích giữa các bên, hạn chế tranh chấp và rủi ro phát sinh. Việc tuân thủ các nghĩa vụ này không chỉ thể hiện trách nhiệm của người tham gia giao dịch mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của sàn giao dịch bất động sản và sự ổn định chung của thị trường.Tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch bất động sản tại sàn giao dịch bất động sản có các nghĩa vụ sau đây:
- Thực hiện nội quy của sàn giao dịch bất động sản
Nghĩa vụ tuân thủ nội quy của sàn giao dịch là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm hoạt động của sàn được diễn ra trật tự, thống nhất và đúng quy trình. Việc chấp hành nội quy góp phần tạo môi trường giao dịch chuyên nghiệp, minh bạch và hạn chế các hành vi gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể khác.
- Trả phí dịch vụ cho sàn giao dịch bất động sản
Phí dịch vụ là khoản chi trả nhằm bù đắp chi phí và công sức mà sàn giao dịch đã bỏ ra trong quá trình cung cấp dịch vụ. Việc thực hiện nghĩa vụ này thể hiện sự tôn trọng thỏa thuận giữa các bên và là cơ sở để sàn giao dịch duy trì hoạt động ổn định, nâng cao chất lượng dịch vụ.
- Bồi thường thiệt hại do lỗi của mình gây ra
Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại phát sinh từ lỗi của tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch là biểu hiện của nguyên tắc chịu trách nhiệm dân sự. Quy định này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của sàn giao dịch và các bên liên quan, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của người tham gia giao dịch.
- Nghĩa vụ khác theo hợp đồng
Ngoài các nghĩa vụ được pháp luật quy định, tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch còn phải thực hiện các nghĩa vụ khác đã được thỏa thuận trong hợp đồng với sàn giao dịch bất động sản. Quy định này bảo đảm tính linh hoạt trong quan hệ giao dịch, phù hợp với đặc thù của từng trường hợp cụ thể, miễn là không trái với quy định của pháp luật.
Như vậy, việc quy định rõ các nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch bất động sản tại sàn giao dịch bất động sản góp phần bảo đảm sự công bằng, minh bạch và ổn định trong các giao dịch, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các bên, tạo nền tảng cho thị trường bất động sản phát triển lành mạnh và bền vững.
Kết luận
Nhìn chung, việc quy định đầy đủ quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân tham gia sàn giao dịch bất động sản không chỉ là cơ sở pháp lý để các chủ thể bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, mà còn là công cụ quan trọng để phòng ngừa rủi ro, hạn chế tranh chấp và nâng cao tính minh bạch của thị trường. Khi mỗi chủ thể nhận thức đúng và thực hiện nghiêm túc quyền, nghĩa vụ của mình, sàn giao dịch bất động sản sẽ thực sự phát huy vai trò là kênh trung gian an toàn, hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh bất động sản chuyên nghiệp, ổn định và phát triển bền vững trong dài hạn.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
