Quyền và nghĩa vụ về sử dụng đất ở của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam

1. Quyền và nghĩa vụ của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam

Theo khoản 1, Điều 44 của Luật Đất đai năm 2024, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam nếu đáp ứng điều kiện nhập cảnh vào Việt Nam. Điều này có nghĩa là những người Việt Nam sống và làm việc tại nước ngoài nhưng vẫn giữ mối liên hệ với quê hương, có khả năng nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam, sẽ được phép sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đi kèm với căn nhà đó. gười gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài cũng có thể nhận chuyển quyền sử dụng đất ở trong các dự án phát triển nhà ở. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho người Việt hải ngoại tham gia vào thị trường bất động sản trong nước, đặc biệt là khi họ mong muốn sở hữu bất động sản thông qua các dự án nhà ở lớn, có quy hoạch rõ ràng và cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh.

Căn cứ vào khoản 2, Điều 44 Luật Đất đai 2024, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc diện quy định ở khoản 1 có các quyền và nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng đất ở và sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Các quyền và nghĩa vụ này được quy định rõ ràng, đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong việc thực hiện quyền lợi của họ. Cụ thể, các quyền và nghĩa vụ bao gồm:

- Quyền và nghĩa vụ chung theo quy định tại Điều 26 và Điều 31 của Luật Đất đai

Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có quyền và nghĩa vụ chung như những người sử dụng đất trong nước, được quy định tại Điều 26 và Điều 31 của Luật Đất đai. 

- Quyền chuyển nhượng và tặng cho nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất

Một trong những quyền quan trọng mà người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài được hưởng là quyền chuyển nhượng hoặc tặng cho nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở. Theo quy định, họ có thể bán, tặng cho, hoặc để thừa kế nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất cho các tổ chức, cá nhân trong nước, hoặc cho người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc diện được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

Tuy nhiên, nếu họ tặng cho hoặc để thừa kế nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất cho các đối tượng không thuộc diện được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam, thì đối tượng này chỉ được hưởng giá trị tài sản, chứ không được quyền sở hữu nhà ở và đất ở đó. Cụ thể hơn, họ sẽ không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Đây là một quy định nhằm kiểm soát và giới hạn quyền sở hữu đất đai của các cá nhân, tổ chức nước ngoài, đảm bảo việc sử dụng đất ở tại Việt Nam tuân theo quy định của Nhà nước.

- Quyền chuyển nhượng, cho thuê, và góp vốn bằng quyền sử dụng đất

Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài cũng có quyền chuyển nhượng, cho thuê, hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất ở mà họ sở hữu. Quyền này mang lại cho họ sự linh hoạt trong việc sử dụng tài sản đất đai của mình, có thể giúp tối ưu hóa lợi nhuận từ bất động sản mà họ sở hữu. Việc cho thuê hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất có thể tạo ra thu nhập bền vững, giúp họ duy trì và phát triển tài sản.

- Quyền thế chấp nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở

Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài cũng có quyền thế chấp nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại các tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam. Quyền này giúp họ có thể tiếp cận nguồn vốn tín dụng, sử dụng tài sản đất đai và nhà ở làm công cụ để vay vốn phục vụ cho các nhu cầu đầu tư, kinh doanh hoặc các mục đích tài chính khác. Đây là một cơ chế hữu ích giúp người Việt Nam định cư ở nước ngoài dễ dàng hơn trong việc phát triển kinh tế tại Việt Nam thông qua việc sử dụng tài sản đất đai một cách linh hoạt và hiệu quả.

Tóm lại, Điều 44 của Luật Đất đai 2024 đã tạo điều kiện thuận lợi cho người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam. Các quyền và nghĩa vụ của họ được quy định rõ ràng, bao gồm quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, và sử dụng đất theo quy định của pháp luật Việt Nam. Quy định này không chỉ giúp người Việt hải ngoại dễ dàng hơn trong việc đầu tư, kinh doanh tại quê hương, mà còn thể hiện sự quan tâm của Nhà nước trong việc thu hút vốn đầu tư từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài, góp phần phát triển kinh tế đất nước.

2. Quyền và nghĩa vụ của người nước ngoài hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam

Theo quy định tại khoản 3, Điều 44 của Luật Đất đai 2024, trường hợp tất cả những người thừa kế quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, hoặc tài sản khác gắn liền với đất đều là người nước ngoài hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài không thuộc đối tượng được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam (theo khoản 1 Điều này), họ sẽ không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, hoặc tài sản gắn liền với đất. Điều này có nghĩa là, dù họ là người thừa kế hợp pháp, nhưng vì không thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam, họ không thể nhận Giấy chứng nhận cho quyền sử dụng đất và các tài sản đi kèm.

Luật Đất đai 2024 đã tạo ra một cơ chế linh hoạt cho những người thừa kế là người nước ngoài hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài khi không thuộc diện được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Cụ thể, họ vẫn có quyền chuyển nhượng hoặc tặng cho quyền sử dụng đất mà họ thừa kế. Tuy không được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng họ có thể thực hiện các giao dịch chuyển nhượng hoặc tặng cho theo quy định pháp luật.

Nếu người thừa kế quyết định chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà họ thừa kế, theo quy định tại khoản 3, Điều 44, họ có thể đứng tên là bên chuyển nhượng trong hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Điều này có nghĩa là, mặc dù họ không được quyền sở hữu nhà ở gắn liền với đất, nhưng họ vẫn có thể bán quyền sử dụng đất cho các đối tượng khác, bao gồm cá nhân, tổ chức trong nước hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc diện được phép sở hữu nhà ở.

Ngoài ra, người thừa kế cũng có quyền tặng cho quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, để thực hiện việc này, người nhận tặng cho phải là đối tượng được quy định tại điểm e, khoản 1, Điều 37 của Luật Đất đai 2024 và phải phù hợp với các quy định của pháp luật về nhà ở. Điều này có nghĩa là người được nhận tặng cho phải thuộc đối tượng được phép sở hữu nhà ở và đất đai tại Việt Nam, chẳng hạn như công dân Việt Nam, tổ chức trong nước, hoặc người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Trong trường hợp này, người thừa kế được đứng tên là bên tặng cho trong hợp đồng hoặc văn bản cam kết tặng cho quyền sử dụng đất. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho người thừa kế, cho phép họ thực hiện các giao dịch tặng cho một cách hợp pháp và đảm bảo quyền lợi của người nhận.

Nếu người thừa kế chưa quyết định chuyển nhượng hoặc tặng cho quyền sử dụng đất, họ vẫn có thể thực hiện việc cập nhật thông tin về quyền thừa kế của mình vào hồ sơ đất đai. Theo quy định, người thừa kế hoặc người đại diện theo ủy quyền bằng văn bản có thể nộp hồ sơ về việc nhận thừa kế tại tổ chức đăng ký đất đai để cập nhật vào Sổ địa chính. Điều này đảm bảo quyền lợi của người thừa kế trong việc quản lý và bảo vệ tài sản thừa kế của mình, dù họ chưa thực hiện các giao dịch chuyển nhượng hoặc tặng cho.

Quy định tại khoản 3, Điều 44 của Luật Đất đai 2024 về quyền thừa kế đất đai và nhà ở của người nước ngoài và người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật về đất đai của Việt Nam. Luật này đảm bảo rằng, mặc dù không được phép sở hữu nhà ở và đất đai tại Việt Nam, những người thừa kế thuộc diện này vẫn có thể thực hiện các quyền chuyển nhượng, tặng cho quyền sử dụng đất thừa kế của mình, qua đó bảo vệ quyền lợi kinh tế và tài sản của họ. Đồng thời, quy định này cũng thể hiện sự linh hoạt của hệ thống pháp luật đất đai Việt Nam trong việc cân bằng giữa quyền lợi của cá nhân và lợi ích của quốc gia trong việc quản lý đất đai.

3. Người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có được nhà nước bồi thường khi thu hồi đất hay không?

Căn cứ theo Điểm c, Khoản 1, Điều 95 của Luật Đất đai 2024, những người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, nếu có quyền sở hữu nhà ở tại Việt Nam, sẽ được Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, hoặc phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia và cộng đồng. Điều này khẳng định rằng, khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất, quyền lợi của các chủ sở hữu nhà ở, bao gồm cả người Việt Nam định cư ở nước ngoài, sẽ được đảm bảo và bồi thường một cách công bằng.

Khi người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đáp ứng đủ điều kiện để được bồi thường, Nhà nước sẽ thực hiện bồi thường theo các hình thức khác nhau, tùy thuộc vào loại tài sản bị thu hồi cũng như nhu cầu và điều kiện thực tế của người được bồi thường. Cụ thể:

- Trong trường hợp đất ở của người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài bị thu hồi, họ có thể được bồi thường bằng một mảnh đất ở khác có giá trị tương đương. Quy định này nhằm đảm bảo rằng người bị thu hồi đất không mất đi quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam. 

- Ngoài việc bồi thường bằng đất, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài cũng có thể được bồi thường bằng nhà ở nếu đất của họ bị thu hồi. Hình thức bồi thường này thường được áp dụng trong các trường hợp đất bị thu hồi để phục vụ cho các dự án phát triển đô thị, khi Nhà nước có thể cấp cho người bị thu hồi một căn nhà ở trong khu tái định cư hoặc các dự án nhà ở mới. 

- Trong trường hợp không thể bồi thường bằng đất hoặc nhà ở, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể được bồi thường bằng tiền. Hình thức bồi thường này mang lại sự linh hoạt cao, cho phép người bị thu hồi sử dụng số tiền được bồi thường để đầu tư hoặc mua lại đất và nhà ở khác theo ý muốn. 

- Trong trường hợp không thể bồi thường bằng đất ở, nhà ở hoặc tiền, người bị thu hồi đất có thể được bồi thường bằng đất có mục đích sử dụng khác.

Quy định về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài thể hiện sự công bằng và linh hoạt của pháp luật Việt Nam. Mặc dù người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài có thể không có quyền sở hữu đất ở trong mọi trường hợp, nhưng khi Nhà nước thu hồi đất, họ vẫn được đảm bảo quyền lợi thông qua các hình thức bồi thường phù hợp. Những quy định này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người bị thu hồi đất mà còn góp phần duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội trong quá trình thực hiện các dự án quốc gia.

Xem thêm:

• Điều kiện để người Việt Nam định cư ở nước ngoài mua đất, nhà ở?
• Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là gì? Có quyền gì ở Việt Nam?
• Người Việt Nam định cư nước ngoài có được phép kinh doanh BĐS tại Việt Nam?