Sách Pháp luật về thừa kế và thực tiễn giải quyết tranh chấp - PGS.TS. Phạm Văn Tuyết

1. Giới thiệu tác giả PGS.TS. Phạm Văn Tuyết và TS. Lê Kim Giang

Sách Pháp luật về thừa kế và thực tiễn giải quyết tranh chấp do PGS.TS. Phạm Văn Tuyết và TS. Lê Kim Giang biên soạn.

2. Giới thiệu hình ảnh sách

Sách Pháp luật về thừa kế và thực tiễn giải quyết tranh chấp

(Tái bản lần thứ nhất, có chỉnh lý, bổ sung quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015)

Tác giả: PGS.TS. Phạm Văn Tuyết – TS. Lê Kim Giang

Nhà xuất bản Tư Pháp

3. Tổng quan nội dung sách

Chương 1. Một số vấn đề chung về thừa kế

1. Thừa kế và quyền thừa kế

2. Nguyên tắc cơ bản của pháp luật thừa kế

3. Các khái niệm cơ bản trong pháp luật thừa kế

Chương 2. Thừa kế theo di chúc

1. Khái niệm và đặc điểm của di chúc

2. Các yêu cầu của pháp luật đối với di chúc có hiệu lực

3. Quyền và hạn chế quyền của người lập di chúc

Chương 3. Thừa kế theo pháp luật

1. Những trường hợp thừa kế theo pháp luật

2. Diện và hàng thừa kế theo pháp luật

3. Thừa kế thế vị

Chương 4. Thanh toán và phân chia di sản

1. Họp mặt những người thừa kế

2. Người phân chia di sản

3. Thanh toán di sản

4. Phân chia di sản thừa kế

Chương 5. Thực trạng tranh chấp và giải quyết tranh chấp về thừa kế

1. Thực trạng tranh chấp và các nguyên nhân tranh chấp về thừa kế

2. Thực tiễn giải quyết các tranh chấp về thừa kế

Dưới đây là trích đoạn nội dung trong cuốn sách để bạn đọc tham khảo:

Quyền thừa kế

Là một phạm trù pháp luật, quyền thừa kế chỉ xuất hiện và tồn tại trong xã hội có nhà nước và pháp luật. Nhà nước quản lý xã hội thông qua cơ chế điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong xã hội bằng pháp luật. Đó chính là việc nhà nước ban hành luật và dùng lực tác động đến các quan hệ, hiện tượng xã hội. Hiện tượng thừa kế cũng không nằm ngoài cơ chế điều chỉnh này. Vì vậy, về phương diện khách quan hay nghĩa rộng thì quyền thừa kế là tổng hợp các quy phạm pháp luật do nhà nước ban hành nhầm điều chỉnh quá trình dịch chuyển tài sản từ người đỡ trước cho người cho các chủ thể khác. Ở phương diện này thì quyền thừa kế còn được gọi là pháp luật thừa kế.

Pháp luật thừa kế ở Việt Nam qua các thời kỳ đều dựa trên cơ sở kinh tế, chế độ sở hữu, chính trị, phong tục truyền thống của con người Việt Nam để điều chỉnh sự dịch chuyển di sản. Vì vậy, thừa kế ở mỗi một thời kỳ đều mang nét đặc trưng riêng.

Pháp luật hiện hành về thừa kế ở Việt Nam có một sự phát triển lâu dài, được thực hiện qua các thời kỳ và thể hiện rõ nhất trong các bộ luật dân sự. Trong phạm vi cuốn sách này, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu vào bình luận các vấn đề về thừa kế đã được quy định trong phần thứ tư của bộ luật dân sự 2015.

Ngoài phương diện khách quan, quyền thừa kế còn được hiểu theo phương diện chủ quan hay nghĩa hẹp là khóc quyền cụ thể mà pháp luật đã quy định cho các chủ thể trong lĩnh vực thừa kế.

Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Người thừa kế không là cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc.

Pháp luật nước ta tôn trọng quyền tự định đoạt của cá nhân với tư cách là chủ sở hữu đối với tài sản của họ. Vì vậy khi họ còn sống, họ có quyền định đoạt tài sản của mình cho ai thông qua các hợp đồng dân sự như bán, tặng, cho. Trước khi chết, họ có quyền định đoạt việc dịch chuyển tài sản đó cho ai sau khi họ chết.

Nếu được định đoạt này được thực hiện bằng ý chí của họ thể hiện trong di chúc đã lập thì được gọi là quyền để lại thừa kế theo di chúc. Trong trường hợp người để lại di sản không lập di chúc hoặc có lập như di chúc không có hiệu lực pháp luật thì di sản của họ được dịch chuyển cho người khác theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp này được gọi là quyền để lại thừa kế theo pháp luật của cá nhân. Người được thừa kế trong trường hợp này phải là người có quan hệ hôn nhân, gia đình hoặc quan hệ huyết thống, nuôi dưỡng và phải ở nhóm thân thích nhất đối với người chết. Sự quy định này chính là việc pháp luật phỏng đoán mong muốn của người chết trong việc dịch chuyển tài sản mà họ để lại cho những ai.

Bên cạnh quyền để lại di sản thừa kế, cá nhân còn có quyền hưởng di sản.  Nếu việc hưởng di sản của một người được xác định theo ý chí của người để lại di sản thì hiện trong di chúc của họ thì được gọi là quyền hưởng di sản cái di chúc. Nếu việc hưởng di sản của một người được xác định theo quy định của pháp luật thì được gọi là quyền hưởng di sản theo pháp luật.

Việc để lại thừa kế, việc nhận di sản thừa kế là hai phạm trù khác nhau, là hai mặt đối lập nhưng lại cùng thống nhất với nhau, là hai yếu tố cấu thành nên khái niệm quyền thừa kế. Hai yếu tố này liên hệ mật thiết với nhau để qua đó phản ánh quá trình dịch chuyển tài sản của người đã chết sang những người còn sống khác.

Như vậy, theo quy định của bộ luật dân sự thì quyền thừa kế của cá nhân bao gồm:

- Quyền để lại di sản theo di chúc

- Quyền để lại di sản theo pháp luật

- Quyền nhận di sản theo di chúc

- Quyền nhận di sản theo pháp luật

Bên cạnh quyền thừa kế của cá nhân, điều luật này còn quy định quyền thừa kế của các chủ thể khác không phải là cá nhân. Tuy nhiên, nếu cá nhân có cả hai tiền là: để lại di sản và hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật thì các chủ thể khác chỉ có quyền hưởng di sản theo di chúc.

Tranh chấp giữa người thừa kế theo pháp luật với người thừa kế theo di chúc

Việc tranh chấp này thường phát sinh khi người thừa kế theo pháp luật của người để lại di sản thấy rằng nếu việc thừa kế được phân chia theo di chúc sẽ làm ảnh hưởng đến quyền thường sinh sản theo luật của họ đồng thời họ cho rằng di chúc mà người chết để lại là di chúc không có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, thực chất của việc tranh chấp này chính là tranh chấp về hiệu lực của di chúc.

Tình trạng này do rất nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng dưới đây, chúng tôi chỉ xác định một số nguyên nhân chính và thường gặp trong thực tế tranh chấp về thừa kế theo di chúc.

- Do tính xác thực của di chúc

Trong thực tế, những người thừa kế theo pháp luật của người đọc di chúc sẽ khởi kiện yêu cầu tòa án xác định di chúc vô hiệu để vụ thừa kế được giải quyết theo pháp luật trong những trường hợp di chúc mà người chết để lại thiếu tính xác thực vì những lý do sau đây:

+ Người lập di chúc không theo đúng trình tự lập di chúc mà các luật đã quy định

Nhằm nâng cao tính xác thực của di chúc, pháp luật về thừa kế đã quy định hết sức chặt chẽ về thủ tục lập đối với từng loại di chúc. Những quy định này vừa mang tính hướng dẫn cho các cá nhân khi lập di chúc tuân theo nhằm tăng độ xác thực của di chúc đã lập, tránh những tranh chấp xảy ra về sau, vừa mang tính bắt buộc để di chúc được thừa nhận đã có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, nếu việc lập di chúc không tuân theo trình tự và thủ tục đã quyết định sẽ là căn cứ để những người có quyền lợi liên quan khởi kiện yêu cầu tòa án xác định di chúc vô hiệu. Chẳng hạn, nếu di chúc mà người chết để lại di chúc có công chứng hoặc chứng thực của ủy ban nhân dân Nhưng người lập di chúc lại viết sẵn và nhờ người khác mang tới cơ quan công chứng hoặc ủy ban nhân dân để công chứng, chứng thực sẽ bị coi là không đúng trình tự lập di chúc.

+ Hình thức thể hiện của di chúc không đúng với quy định của pháp luật

Như đã trình bày trong chương 2 của cuốn sách này, di chúc chỉ bao gồm hai hình thức là: di chúc bằng văn bản và di chúc miệng. Trong đó, hình thức văn bản của di chúc có thể được thể hiện bằng nhiều phương tiện khác nhau, thông qua nhiều vật mang tin khác nhau như có thể viết tay, có thể đánh máy và in thành văn bản hoặc sau lưu vào đĩa mềm. Tuy nhiên nếu di chúc bằng văn bản được lập theo trình tự ghi chút tự lập thì phương tiện thể hiện và vật mang tin phải theo đúng quy định của pháp luật là: viết tay vào giấy.

Vì vậy, nếu di chúc mà người chết tự lập để lại là một văn bản đánh máy dù trong đó đã có chữ ký của chính họ thì người có quyền lợi liên quan vẫn có quyền khởi kiện yêu cầu xác định sự vô hiệu của di chúc

+ Người chứng nhận, chứng thực, người làm chứng di chúc là người không có đầy đủ năng lực hành vi dân sự hoặc là người có quyền và nghĩa vụ về tài sản liên quan tới nội dung của di chúc, là người thừa kế của người lập di chúc, là cha, mẹ, vợ chồng, con của người thừa kế của người lập di chúc.

4. Đánh giá bạn đọc

Cuốn sách giới thiệu đến bạn đọc những thông tin cơ bản về thừa kế; thừa kế theo di chúc; thừa kế theo pháp luật; thanh toán và phân chia tài sản; thực trạng trang chấp và giải quyết tranh chấp về thừa kế. Mỗi một vấn đề đều được trình bày chi tiết, rõ ràng, khoa học giúp bạn đọc dễ dàng nắm bắt nội dung kiến thức, tạo điều kiện cho bạn đọc có cái nhìn đa chiều về một vấn đề đang có nhiều tranh luận. 

Kết luận: Cuốn sách "Pháp luật về thừa kế và thực tiễn giải quyết tranh chấp" là tài liệu tham khảo bổ ích cho sinh viên chuyên ngành luật, luật sư cũng như các độc giả có nhu cầu tìm hiểu về lĩnh vực thừa kế.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé!