1. Quy định mới nhất về chứng chỉ ngoại ngữ khi thi công chức, viên chức

Hiện nay, pháp luật không quy định tất cả người đăng ký thi công chức, viên chức đều bắt buộc phải có chứng chỉ tiếng Anh như IELTS, TOEIC hoặc VSTEP. Việc có phải thi ngoại ngữ, có phải nộp chứng chỉ hay không phụ thuộc vào vị trí việc làm, khung năng lực của vị trí và thông báo tuyển dụng cụ thể.

Đối với công chức, Nghị định số 116/2024/NĐ-CP sửa đổi quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức. Kỳ thi tuyển thường được tổ chức theo hai vòng, trong đó phần thi ngoại ngữ chỉ được tổ chức khi vị trí việc làm có yêu cầu về ngoại ngữ. Nếu vị trí không yêu cầu ngoại ngữ trong bản mô tả công việc hoặc khung năng lực thì không tổ chức phần thi này. Nghị định số 116/2024/NĐ-CP

Đối với viên chức, Nghị định số 85/2023/NĐ-CP sửa đổi quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức. Trường hợp vị trí việc làm có yêu cầu ngoại ngữ, thí sinh có thể phải tham gia phần thi ngoại ngữ ở vòng 1, trừ trường hợp được miễn theo quy định. Nếu vị trí không yêu cầu ngoại ngữ thì hội đồng tuyển dụng không nhất thiết tổ chức phần thi này. Nghị định số 85/2023/NĐ-CP

Như vậy, cần phân biệt ba vấn đề:

Chứng chỉ ngoại ngữ có phải là điều kiện bắt buộc để nộp hồ sơ hay không.
Thí sinh có phải tham gia phần thi ngoại ngữ hay không.
Chứng chỉ ngoại ngữ có được dùng để miễn thi hoặc chứng minh đáp ứng yêu cầu của vị trí hay không.

Ba vấn đề này không phải lúc nào cũng có cùng câu trả lời. Một số vị trí đặc thù như giảng dạy ngoại ngữ, đối ngoại, hợp tác quốc tế hoặc làm việc trong môi trường sử dụng ngoại ngữ thường có yêu cầu riêng.

2. Các loại chứng chỉ tiếng Anh được chấp nhận trong kỳ thi công chức

Không có một danh sách chung áp dụng tuyệt đối cho mọi kỳ thi công chức, viên chức trên toàn quốc. Loại chứng chỉ được chấp nhận, trình độ tương đương, thời điểm cấp và số kỹ năng phải được xác định theo thông báo tuyển dụng của cơ quan có thẩm quyền.

Các chứng chỉ thường được xem xét gồm:

VSTEP theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam.
IELTS do Hội đồng Anh hoặc IDP tổ chức.
TOEIC do ETS và đơn vị được ủy quyền tổ chức.
Aptis ESOL do Hội đồng Anh tổ chức.
Một số chứng chỉ quốc tế khác nếu được thông báo tuyển dụng chấp nhận.

VSTEP là bài thi được xây dựng theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, gồm các bậc từ 1 đến 6. Khung này được ban hành theo Thông tư số 01/2014/TT-BGDĐT. Thông tư số 01/2014/TT-BGDĐT

VSTEP thường phù hợp với người dự tuyển vào cơ quan nhà nước vì được thiết kế theo khung năng lực sử dụng tại Việt Nam. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ có VSTEP là đương nhiên được miễn thi hoặc được chấp nhận trong mọi kỳ tuyển dụng. Thí sinh vẫn phải kiểm tra thông báo tuyển dụng cụ thể.

Đối với IELTS, TOEIC và Aptis, cơ quan tuyển dụng có thể chấp nhận nếu thông báo tuyển dụng quy định rõ loại chứng chỉ, mức điểm, thời hạn và cách quy đổi. Trong đó, TOEIC chỉ có điểm Nghe và Đọc thường không được mặc nhiên xem là tương đương chứng chỉ đánh giá đủ bốn kỹ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết.

Việc tổ chức thi và cấp chứng chỉ VSTEP phải do các cơ sở đủ điều kiện theo quy định thực hiện. Cục Quản lý chất lượng thường xuyên công bố danh sách các đơn vị tổ chức thi; thí sinh nên kiểm tra danh sách cập nhật trước khi đăng ký. Danh sách đơn vị tổ chức thi theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc

Một số mức tương đương thường được tham khảo:

VSTEP bậc 3, tương đương B1, thường được đối chiếu với IELTS khoảng 4.0–5.0 hoặc TOEIC khoảng 450.
VSTEP bậc 4, tương đương B2, thường được đối chiếu với IELTS khoảng 5.5–6.0 hoặc TOEIC khoảng 600.
VSTEP bậc 5, tương đương C1, thường được đối chiếu với IELTS khoảng 6.5 trở lên hoặc TOEIC khoảng 780 trở lên.

Các mức trên chỉ có tính tham khảo. Không được tự động sử dụng bảng quy đổi trên nếu thông báo tuyển dụng không ghi nhận. Cơ quan tuyển dụng có thể yêu cầu mức điểm, loại bài thi hoặc số kỹ năng khác nhau.

3. So sánh chứng chỉ VSTEP, TOEIC, IELTS và Aptis trong hồ sơ thi tuyển

VSTEP có ưu điểm là phù hợp với Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc của Việt Nam, thường đánh giá đủ bốn kỹ năng và được nhiều cơ quan sử dụng khi xây dựng yêu cầu về ngoại ngữ. Chi phí thi thường thấp hơn IELTS, nội dung gần với nhu cầu học tập và công việc tại Việt Nam. Tuy nhiên, thí sinh vẫn phải lựa chọn đúng đơn vị tổ chức thi và kiểm tra yêu cầu của cơ quan tuyển dụng.

TOEIC phổ biến trong môi trường doanh nghiệp, đặc biệt là tiếng Anh giao tiếp và công việc văn phòng. Chứng chỉ TOEIC hai kỹ năng Nghe và Đọc có thể không đáp ứng yêu cầu nếu cơ quan tuyển dụng đòi hỏi đánh giá đủ bốn kỹ năng. TOEIC phù hợp hơn khi thông báo tuyển dụng ghi rõ loại điểm và số kỹ năng được chấp nhận.

IELTS có giá trị sử dụng rộng rãi trong học tập, du học và môi trường quốc tế. Chứng chỉ này đánh giá bốn kỹ năng, nhưng lệ phí cao, nội dung có tính học thuật và thường có thời hạn sử dụng theo quy định của đơn vị cấp hoặc đơn vị tiếp nhận. Nếu chỉ phục vụ một kỳ thi công chức thông thường, IELTS có thể vượt quá nhu cầu thực tế.

Aptis ESOL được tổ chức trên máy tính, có thể đánh giá theo nhiều trình độ và kỹ năng. Chứng chỉ này có chi phí thường thấp hơn IELTS, nhưng việc chấp nhận trong tuyển dụng công chức, viên chức phụ thuộc nhiều vào thông báo của từng cơ quan. Không nên đăng ký thi Aptis chỉ dựa trên quảng cáo của trung tâm luyện thi.

Có thể khái quát như sau:

Nếu cần chứng chỉ phù hợp với hệ thống trong nước: nên xem xét VSTEP.
Nếu đã có IELTS còn phù hợp với yêu cầu: có thể sử dụng nếu thông báo tuyển dụng chấp nhận.
Nếu đã có TOEIC: cần kiểm tra chứng chỉ là hai kỹ năng hay bốn kỹ năng.
Nếu lựa chọn Aptis: phải kiểm tra rõ cơ quan tuyển dụng có tiếp nhận hay không.
Nếu vị trí không yêu cầu ngoại ngữ: có thể không cần thi hoặc nộp chứng chỉ.

Theo quy chế thi đánh giá năng lực ngoại ngữ, thời hạn sử dụng chứng chỉ do cơ quan, đơn vị sử dụng chứng chỉ quyết định tùy theo mục đích và yêu cầu công việc. Vì vậy, chứng chỉ VSTEP không ghi thời hạn trên phôi không đồng nghĩa với việc mọi cơ quan đều chấp nhận không giới hạn thời gian.

4. Giải đáp thắc mắc: Thi công chức, viên chức có bắt buộc cần chứng chỉ ngoại ngữ không?

Câu trả lời là không phải trong mọi trường hợp.

Thí sinh thường không bắt buộc phải có chứng chỉ IELTS, TOEIC hoặc VSTEP khi đăng ký thi công chức, viên chức nếu vị trí dự tuyển không yêu cầu chứng chỉ và hội đồng tuyển dụng tổ chức kiểm tra ngoại ngữ trực tiếp trong kỳ thi.

Trường hợp vị trí có yêu cầu ngoại ngữ, thí sinh có thể được đánh giá bằng phần thi ngoại ngữ ở vòng 1. Nếu đạt yêu cầu theo quy định, kết quả thi có thể được sử dụng để xác định năng lực ngoại ngữ của thí sinh mà không cần nộp thêm chứng chỉ, trừ khi thông báo tuyển dụng quy định khác.

Một số trường hợp có thể được miễn thi ngoại ngữ gồm:

Có bằng tốt nghiệp chuyên ngành ngoại ngữ phù hợp.
Có bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp và được công nhận theo quy định.
Có bằng đào tạo trong chương trình giảng dạy bằng tiếng nước ngoài, đáp ứng yêu cầu của vị trí.
Có văn bằng hoặc chứng chỉ phù hợp với mức ngoại ngữ mà thông báo tuyển dụng yêu cầu.
Dự tuyển vào vị trí liên quan đến tiếng dân tộc thiểu số và thuộc trường hợp được miễn theo quy định.

Tuy nhiên, việc có bằng hoặc chứng chỉ không đồng nghĩa với việc đương nhiên được miễn thi. Thí sinh phải nộp giấy tờ đúng thời hạn, đúng loại, đúng mức trình độ và được hội đồng tuyển dụng xác nhận.

Một số vị trí đặc thù có thể yêu cầu chứng chỉ hoặc năng lực ngoại ngữ ngay từ khâu tiếp nhận hồ sơ. Vì vậy, thông báo tuyển dụng là căn cứ trực tiếp và quan trọng nhất để xác định thí sinh có cần chứng chỉ hay không.

5. Những lưu ý quan trọng khi chuẩn bị chứng chỉ tiếng Anh cho kỳ thi công chức

Trước hết, cần đọc toàn bộ thông báo tuyển dụng chính thức, không chỉ xem phần điều kiện chung. Thí sinh cần kiểm tra:

Vị trí dự tuyển có yêu cầu ngoại ngữ hay không.
Có tổ chức phần thi ngoại ngữ ở vòng 1 hay không.
Chứng chỉ có được dùng để miễn thi hay không.
Cơ quan tuyển dụng chấp nhận loại chứng chỉ nào.
Mức điểm hoặc bậc năng lực tối thiểu là bao nhiêu.
Chứng chỉ phải đánh giá hai kỹ năng hay bốn kỹ năng.
Thời hạn chứng chỉ được tính đến ngày nào.
Hồ sơ miễn thi phải nộp vào thời điểm nào.

Không nên lựa chọn chứng chỉ chỉ vì nghe nói đó là loại “được công nhận rộng rãi”. Một chứng chỉ có giá trị trong tuyển sinh đại học, du học hoặc doanh nghiệp chưa chắc được chấp nhận trong một kỳ thi công chức cụ thể.

Nếu chọn VSTEP, cần đăng ký tại đơn vị có tên trong danh sách được cơ quan có thẩm quyền công bố. Nếu chọn IELTS, TOEIC hoặc Aptis, cần kiểm tra đơn vị tổ chức, tính xác thực của chứng chỉ và quy định về thời hạn sử dụng.

Thí sinh cũng cần phân biệt chứng chỉ ngoại ngữ với giấy chứng nhận hoàn thành khóa học. Giấy chứng nhận do một trung tâm ngoại ngữ cấp sau khóa học thường không có giá trị thay thế chứng chỉ theo yêu cầu tuyển dụng nếu không được thông báo tuyển dụng chấp nhận.

Không mua bán, sử dụng chứng chỉ giả hoặc chứng chỉ không hợp pháp. Việc kê khai không trung thực có thể dẫn đến bị loại hồ sơ, hủy kết quả tuyển dụng, xử lý kỷ luật hoặc chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật tùy tính chất, mức độ vi phạm.

Về kế hoạch ôn tập, người chưa có chứng chỉ nên xác định trước mục tiêu:

Nếu kỳ thi có phần ngoại ngữ: tập trung ôn dạng câu hỏi, thời gian làm bài và nội dung theo đề cương tuyển dụng.
Nếu cần chứng chỉ để miễn thi: lựa chọn loại chứng chỉ được thông báo tuyển dụng chấp nhận trước khi đăng ký.
Nếu vị trí không yêu cầu ngoại ngữ: không nhất thiết phải tốn chi phí thi chứng chỉ chỉ để bổ sung hồ sơ.
Nếu đã có chứng chỉ: kiểm tra thời hạn, số kỹ năng, điểm thành phần và khả năng quy đổi.

Tóm lại, chứng chỉ ngoại ngữ không còn là điều kiện bắt buộc chung cho mọi trường hợp thi công chức, viên chức. Yêu cầu thực tế phụ thuộc vào vị trí việc làm, quy định tuyển dụng và thông báo của từng cơ quan. Trước khi đăng ký thi hoặc bỏ chi phí học, thi chứng chỉ, thí sinh cần đối chiếu thông báo chính thức và văn bản pháp luật áp dụng tại thời điểm tuyển dụng.

Quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm: