1. Dấu hiệu pháp lý của tội thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn

Khách thể của tội phạm:

Khách thể của tội phạm thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn là xâm phạm đến hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng; các quy định của Nhà nước về chế độ giam, giữ, dẫn giải người bị giam, giữ và trật tự an toàn xã hội.

Mặt khách quan của tội phạm:

Hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi “để người bị giam, giữ trốn” do thiếu trách nhiệm. Hành vi đó có thể biểu hiện như do quá ỷ lại vào các điều kiện khách quan về nơi giam giữ, phương tiện dẫn giải, chế độ canh gác, bảo vệ…mà thiếu sự sâu sát kiểm tra, đôn đốc, thiếu cảnh giác hoặc tin vào lời hứa hẹn của người bị tạm giam, giữ để người đó lợi dụng lòng tin của người trực tiếp canh gác, dẫn giải mà bỏ trốn hay không chấp hành đầy đủ các quy định về chế độ canh gác, dẫn giải.

Hành vi thiếu trách nhiệm để người bị giam, giữ trốn chỉ cấu thành tội phạm khi thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu sau:

- Việc người bị giam, giữ trốn gây hậu quả nghiêm trọng: Hậu quả nghiêm trọng là dấu hiệu bắt buộc để xác định trách nhiệm hình sự của người trực tiếp quản lý, canh gác, dẫn giải người bị tạm giam, giữ để người bị giam, giữ trốn do thiếu trách nhiệm. Hậu quả nghiêm trọng có thể là do người bị giam, giữ trốn mà việc điều tra, giải quyết vụ án bị bế tắc phải mất rất nhiều thời gian để truy nã hay phải huy động lực lượng lớn để vây bắt, người bị giam, giữ bỏ trốn ra ngoài xã hội lại tiếp tục gây án hoặc trả thù người đã tố giác mình, hoặc tác động đến các vụ trốn khác…

- Thời điểm hoàn thành tội phạm: Hậu quả nghiêm trọng là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm. Vì vậy tội phạm được coi là hoàn thành từ thời điểm xảy ra hậu quả nghiêm trọng do việc người bị giam, giữ bỏ trốn.

Chủ thể của tội phạm:

Chủ thể của Tội thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn là chủ thể đặc biệt, bởi những người trực tiếp quản lý, canh gác, dẫn giải người bị giam, giữ mới có thể là chủ thể của tội phạm này.

Những người tham gia việc dẫn giải theo chuyên môn của riêng mình như lái xe chở người bị tạm giam trên đường dẫn giải…mà thiếu trách nhiệm để người bị giam trốn thì không phải chủ thể của tội này, bởi họ không có trách nhiệm trực tiếp trong việc dẫn giải. Họ có thể bị xử phạt hành chính nếu người bị giam trốn chưa gây hậu quả nghiêm trọng và trong trường hợp thật cần thiết, họ có thể bị xử lý về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiệm trọng.

Mặt chủ quan của tội phạm:

Người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội của mình với hình thức lỗi vô ý. Đây là tội phạm duy nhất trong số các tội xâm phạm hoạt động tư pháp được thực hiện do vô ý.

Nếu cố ý để người bị giam bỏ trốn thì không xử lý về tội này. Tùy từng trường hợp, người có hành vi cố ý để người bị giam, giữ trốn có thể bị kết án về tội tha trái pháp luật người bị bắt, người đang bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù.

 

2. Thiếu trách nhiệm trong việc canh gác người bị tạm giữ để người đó bỏ trốn thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng thì bị phạt bao nhiêu năm tù?

Căn cứ theo quy định tại Điều 376 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định như sau:

Tội thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn

- Người được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải dẫn đến việc người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốn thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

+ Người  được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải để người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốn làm vụ án bị tạm đình chỉ;

+ Người được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải để người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốn làm người bỏ trốn trả thù người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng;

+ Người nào được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải để người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốn,người bỏ trốn tiếp tục thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng.

- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

+ Người được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải để người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốnàm vụ án bị đình chỉ;

+ Người được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải để người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốn, người bỏ trốn tiếp tục thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng;

+ Người được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải để người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốn để từ 02 người đến 05 người bỏ trốn;

+ Người được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải để người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốn để người thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng bỏ trốn;

+ Người được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù mà không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về quản lý, canh gác, áp giải để người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng trốn gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Như vậy, người thiếu trách nhiệm trong việc canh gác người bị tạm giữ để người đó bỏ trốn thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng thì có thể bị phạt từ 02 năm đến 07 năm tù. Bên cạnh đó, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

 

3. Một số vấn đề cần chú ý đối với Tội thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn

Khi giải quyết đối với Tội thiếu trách nhiệm để người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù trốn cần chú ý một số nội dung sau:

Về hậu quả của tội phạm

Trước hết, phải xác định đối tượng trốn trong vụ án có đồng phạm không, khi đối tượng trốn có dẫn đến vụ án phải tạm đình chỉ, đình chỉ hay không? Đồng thời, phải xác minh làm rõ đối tượng trốn có trả thù người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng hoặc tiếp tục phạm tội không, nếu tiếp tục phạm tội thì phạm tội gì (ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hay đặc biệt nghiêm trọng). Như vậy, trong trường hợp chưa bắt được đối tượng trốn thì có thể phải tạm dừng việc kiểm tra, xác minh hoặc tạm đình chỉ mới có căn cứ để xác định được tình tiết này.

Về đối tượng trốn

Phải kiểm tra, làm rõ đối tượng trốn là người bị buộc tội, người đang chấp hành án phạt tù về loại tội gì (ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hay đặc biệt nghiêm trọng) và số lượng đối tượng trốn là bao nhiêu người.

Về chủ thể của tội phạm

Điều luật này quy định rõ người nào được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý, canh gác, áp giải người bị bắt, người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù. Do vậy, phải làm rõ các quy định của pháp luật về trách nhiệm của từng vị trí: quản lý, canh gác, áp giải để xác định có phạm tội hay không?

Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Nếu người bị tạm giữ, người bị tạm giam bỏ trốn thì giải quyết như nào? của Luật Minh Khuê.

Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!