Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội theo Điều 323 BLHS

Hành vi chứa chấp và tiêu thụ tài sản phạm pháp được đánh giá là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội. Việc các đối tượng có thể dễ dàng tìm được nơi tiêu thụ tài sản chiếm đoạt được sẽ tạo động lực và điều kiện để tội phạm nguồn (như trộm cắp, cướp giật, lừa đảo...) tiếp tục tồn tại và phát triển. Vì vậy, cuộc đấu tranh chống tội phạm xâm phạm sở hữu cần phải song song với việc trấn áp các hành vi chứa chấp, tiêu thụ tài sản bất hợp pháp này.

Theo quy định tại Điều 323 của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 hành vi tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có được hiểu là hành vi tiếp nhận và sử dụng tài sản mà người đó biết rõ là do hành vi phạm tội của người khác mà có. Đây là một trong những hành vi được pháp luật hình sự quy định để ngăn chặn việc tiêu thụ và hợp pháp hóa tài sản phạm pháp, góp phần vào việc bảo vệ trật tự xã hội và công lý.

Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội có nghĩa là hành vi nhận, sử dụng, mua bán hoặc giao dịch với tài sản mà người tiêu thụ biết rõ là có nguồn gốc từ hành vi phạm tội của người khác. Điều này không nhất thiết phải được thể hiện bằng việc có một thỏa thuận hoặc cam kết trước đó về việc nhận tài sản bất hợp pháp, mà đơn thuần là hành vi tiếp nhận và sử dụng tài sản mà người đó biết rõ nguồn gốc bất hợp pháp của nó.

1. Các yếu tố cấu thành Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có

1.1. Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là bất kỳ cá nhân nào có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi năm 2017. Điều này có nghĩa là mọi người, miễn là họ đáp ứng yêu cầu về năng lực chịu trách nhiệm hình sự, đều có thể trở thành đối tượng của tội phạm này. Năng lực trách nhiệm hình sự bao gồm khả năng nhận thức hành vi của mình và khả năng điều khiển hành vi đó theo quy định của pháp luật.

1.2. Khách thể của tội phạm

Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có xâm phạm đến hai loại khách thể :  

• Khách thể trực tiếp: Là trật tự quản lý của Nhà nước đối với tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp. Hành vi này gây ảnh hưởng xấu đến công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm, làm cản trở quá trình điều tra, truy tìm, và thu hồi tài sản cho người bị hại.  
• Khách thể gián tiếp: Là quyền sở hữu tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức, gây thiệt hại về tài sản cho người bị mất.

1.3. Mặt khách quan

+ Hành vi khách quan: Để xác định tội phạm này, không chỉ dựa vào giá trị của tài sản mà người phạm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ, mà còn cần phải xem xét liệu tài sản đó có thực sự được thu lợi từ hành vi phạm tội hay không. Cụ thể, nếu tài sản được nhận hoặc tiêu thụ mà không phải là kết quả của hành vi phạm tội, hoặc nếu các yếu tố cấu thành tội phạm không đủ thì chưa đủ điều kiện để coi là tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội được chia thành hai hành vi chính:

• Chứa chấp tài sản: Đây là hành vi của một cá nhân khi biết rõ tài sản đó có nguồn gốc từ hành vi phạm tội nhưng vẫn cầm, giữ, hoặc che giấu tài sản đó. Hành vi này bao gồm việc lưu giữ, bảo quản hoặc giấu tài sản với mục đích không để lộ diện cho cơ quan chức năng.
• Tiêu thụ tài sản: Đây là hành vi của cá nhân khi biết rõ tài sản đó có nguồn gốc từ hành vi phạm tội nhưng vẫn thực hiện các giao dịch mua bán, sử dụng hoặc chuyển nhượng tài sản đó nhằm mục đích tiêu thụ. Việc này có thể bao gồm việc mua tài sản với ý định sử dụng cho cá nhân hoặc chuyển nhượng cho người khác.
• Tùy vào hành vi cụ thể, người bị truy cứu trách nhiệm hình sự có thể đối mặt với các tội danh khác nhau theo Điều 323 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017).

+ Điều kiện để xác định hành vi phạm tội:

• Không cần có sự cam kết trước về việc sẽ chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản với người giao tài sản.
• Phải có nhận thức rõ ràng rằng tài sản đó có được từ hành vi phạm tội của người khác tại thời điểm nhận hoặc tiêu thụ tài sản.
• Việc tiêu thụ hoặc chứa chấp tài sản do người khác phạm tội gây tổn hại đến quyền sở hữu hợp pháp của các cá nhân bị hại và làm phức tạp thêm công tác điều tra, xử lý tội phạm. Nó tạo điều kiện cho các hành vi phạm tội tiếp tục tồn tại và phát triển, đồng thời làm giảm hiệu quả của các biện pháp bảo vệ và trừng trị tội phạm.

Một dấu hiệu quan trọng bắt buộc của mặt khách quan là hành vi phải diễn ra khi "không hứa hẹn trước". Điều này có nghĩa là hành vi chứa chấp hoặc tiêu thụ xảy ra sau khi tội phạm nguồn (ví dụ: trộm cắp, cướp) đã hoàn thành. Nếu có sự hứa hẹn từ trước (ví dụ: A nói "tao sẽ trộm xe, mày mua hộ nhé"), thì hành vi của người chứa chấp/tiêu thụ sẽ cấu thành tội đồng phạm với tội phạm nguồn chứ không phải tội danh này

1.4. Mặt chủ quan của tội phạm 

Tội danh này được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp. Người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp và mong muốn thực hiện hành vi đó. Yếu tố then chốt để xác định lỗi là dấu hiệu  "biết rõ" tài sản là do người khác phạm tội mà có. Đây là một trong những dấu hiệu gây nhiều tranh cãi và vướng mắc nhất trong thực tiễn xét xử. Có hai quan điểm chính về việc giải thích cụm từ "biết rõ":

Quan điểm thứ nhất: Cho rằng "biết rõ" là ý thức chủ quan phải được chính người phạm tội thừa nhận bằng lời khai. Theo quan điểm này, nếu đối tượng không khai nhận, các cơ quan tố tụng sẽ rất khó để xử lý hình sự, dù có các bằng chứng khác.  

Quan điểm thứ hai: Đánh giá "biết rõ" một cách toàn diện, linh hoạt, dựa trên các "hành vi khách quan thể hiện ý chí chủ quan". Quan điểm này cho rằng các cơ quan tố tụng không được phụ thuộc hoàn toàn vào lời khai nhận tội, mà phải xem xét tổng thể các tài liệu, chứng cứ vật chất khác. Ví dụ điển hình là việc một người nhiều lần mua xe máy không có giấy tờ với giá thấp hơn rất nhiều so với giá thị trường, hoặc xe có dấu hiệu ổ khóa bị phá. Những dấu hiệu này đủ mạnh để chứng minh ý thức chủ quan của người mua, bất kể họ có thừa nhận hay không.  

Vấn đề giải thích này liên hệ trực tiếp với các văn bản hướng dẫn về Tội rửa tiền (Điều 324 BLHS), trong đó Nghị quyết số 03/2019/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã hướng dẫn chi tiết cụm từ "biết hay có cơ sở để biết". Dù không trực tiếp áp dụng cho Điều 323, hướng dẫn này đã trở thành một cơ sở tham khảo có giá trị trong thực tiễn, giúp giải quyết các vụ án mà bị can không nhận tội. Việc thiếu một văn bản hướng dẫn tương tự cho Điều 323 làm nổi bật một khoảng trống pháp lý, đòi hỏi các cơ quan tố tụng phải "mượn" cơ sở pháp lý từ các tội danh tương tự để đảm bảo tính thực thi của pháp luật.

2. Khung hình phạt tội tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có

Điều 323 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định như sau: 

Điều 323. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có

1. Người nào không hứa hẹn trước mà chứa chấp, tiêu thụ tài sản biết rõ là do người khác phạm tội mà có, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Tài sản, vật phạm pháp trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng;

d) Thu lợi bất chính từ 20.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

đ) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 10 năm:

a) Tài sản, vật phạm pháp trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;

b) Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm:

a) Tài sản, vật phạm pháp trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên;

b) Thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Đây là khung hình phạt được áp dụng đối với người phạm tội ở mức độ ít nghiêm trọng. Theo đó, người phạm tội có thể bị: 

• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.
• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
• Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.  

Một điểm đáng chú ý là Điều 323 không quy định giá trị tài sản tối thiểu để cấu thành tội phạm ở khung cơ bản. Điều này khác với nhiều tội danh xâm phạm sở hữu khác, cho thấy tính chất nguy hiểm của hành vi không nằm ở giá trị tài sản mà ở hành vi tiếp tay cho tội phạm, cản trở công tác thu hồi tài sản và điều tra của cơ quan nhà nước.

2.1. Các khung hình phạt tăng nặng 

Tội danh này có 3 khung hình phạt tăng nặng dựa trên giá trị tài sản phạm pháp, thu lợi bất chính và các tình tiết khác : 

Khung 2: Phạt tù từ 03 năm đến 07 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có tổ chức.
• Có tính chất chuyên nghiệp.
• Tài sản, vật phạm pháp trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng.
• Thu lợi bất chính từ 20.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng.
• Tái phạm nguy hiểm.

Khung 3: Phạt tù từ 07 năm đến 10 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

• Tài sản, vật phạm pháp trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
• Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng.

Khung 4: Phạt tù từ 10 năm đến 15 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

• Tài sản, vật phạm pháp trị giá 1.000.000.000 đồng trở lên.
• Thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên.

2.2. Hình phạt bổ sung

Căn cứ Khoản 5 Điều 323 thì người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

2.3. Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

​+ Nếu bị cáo thể hiện sự thành khẩn trong việc khai báo sự thật và thể hiện sự ăn năn hối cải về hành vi của mình, điều này có thể được xem là một tình tiết giảm nhẹ. Việc chủ động hợp tác với cơ quan điều tra, thú nhận lỗi lầm và cố gắng khắc phục hậu quả cho thấy tinh thần hợp tác và mong muốn sửa chữa lỗi lầm, từ đó có thể được xem xét để giảm nhẹ hình phạt.

​+ Trường hợp bị cáo bị ép buộc hoặc bị đe dọa để thực hiện hành vi phạm tội, và việc này dẫn đến hành vi chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản phạm tội, đây có thể là một tình tiết giảm nhẹ. Nếu bị cáo có thể chứng minh rằng họ đã hành động dưới sự cưỡng bức hoặc ảnh hưởng của sự đe dọa, điều này có thể làm giảm mức độ trách nhiệm hình sự của họ, vì yếu tố bị ép buộc làm giảm mức độ tự nguyện và ý thức của hành vi phạm tội.

2.4. Tham khảo hình phạt qua các bản án hình sự điển hình 

Bản án số 123/2019/HSST ngày 15/03/2019 của TAND tỉnh A: Bị cáo Nguyễn Văn B mua một chiếc xe máy với giá 5 triệu đồng, trong khi giá trị thực tế khoảng 30 triệu đồng, không có giấy tờ. Tòa án nhận định hành vi này cho thấy bị cáo đã biết rõ nguồn gốc bất hợp pháp của xe, từ đó tuyên phạt bị cáo tội danh này.

Bản án số 45/2020/HSPT ngày 20/07/2020 của TAND cấp cao tại B: Bị cáo Trần Thị C chuyên thu mua các điện thoại di động cũ từ những người không có giấy tờ tùy thân. Mặc dù không trực tiếp chứng kiến hành vi trộm cắp, nhưng qua số lượng lớn và nguồn gốc không rõ ràng, Tòa án xác định bị cáo có tính chất chuyên nghiệp, áp dụng khung hình phạt tại Khoản 2 Điều 323 (phạt tù 3-7 năm).

Bản án số 67/2021/HSST ngày 10/02/2021 của TAND huyện D: Nhóm bị cáo có tổ chức, chuyên phân phối lại các xe gian đã bị trộm cắp. Tòa án đã áp dụng tình tiết "có tổ chức" để định khung hình phạt, đồng thời đánh giá vai trò của từng thành viên trong việc tìm kiếm nguồn hàng, lưu trữ và tiêu thụ.

3. So sánh tội chứa chấp/tiêu thụ tài sản và tội rửa tiền

Sự khác biệt cốt lõi nằm ở mục đích. Tội rửa tiền có mục đích đặc trưng là hợp pháp hóa tài sản, che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của nó. Trong khi đó, Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản chỉ yêu cầu ý chí "biết rõ" và thực hiện hành vi, không bắt buộc phải có mục đích hợp pháp hóa.

4. Các chứng cứ chứng minh liên quan đến tội danh

4.1 Các hình thức chứa chấp, tiêu thụ tài sản

- Hành vi chứa chấp tài sản do người khác phạm tội mà có thể được thực hiện qua nhiều hình thức khác nhau, bao gồm:

• Giấu giếm và cất giữ tài sản: Đây là hành vi của một cá nhân khi biết rõ rằng tài sản có được từ hành vi phạm tội của người khác nhưng vẫn giữ kín và cất giấu tài sản đó, nhằm mục đích che đậy nguồn gốc bất hợp pháp của nó. Việc này có thể thực hiện bằng cách giấu tài sản ở những nơi an toàn, bí mật, tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng và người ngoài.
• Cho mượng, thuê địa điểm để cất giấu tài sản: Hành vi này bao gồm việc cung cấp địa điểm cho người khác thuê hoặc mượn để cất giữ tài sản bất hợp pháp. Địa điểm có thể là kho bãi, nhà ở, hoặc bất kỳ không gian nào mà người cho mượn không yêu cầu phải biết rõ về nguồn gốc tài sản được cất giữ. Việc này giúp người giữ tài sản phạm pháp tránh được sự phát hiện và điều tra từ các cơ quan chức năng.

- Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có thể được thực hiện thông qua các hình thức sau:

• Mua, bán, trao đổi, tặng cho tài sản: Hành vi này liên quan đến việc thực hiện các giao dịch mua bán, trao đổi, hoặc tặng cho tài sản có nguồn gốc từ hành vi phạm tội. Cá nhân thực hiện hành vi này biết rõ rằng tài sản đó là kết quả của hành vi phạm pháp nhưng vẫn tham gia vào các giao dịch nhằm mục đích tiêu thụ tài sản. Việc này có thể bao gồm việc giao dịch tại chợ đen, thị trường bất hợp pháp, hoặc các kênh thương mại không chính thức.
• Sử dụng tài sản cho mục đích cá nhân: Đây là hành vi khi cá nhân sử dụng tài sản có nguồn gốc phạm tội cho các mục đích cá nhân, chẳng hạn như sử dụng tài sản để tiêu dùng, đầu tư hoặc phục vụ các nhu cầu cá nhân mà không có ý định bán lại. Việc này không chỉ góp phần duy trì và tăng cường việc sử dụng tài sản bất hợp pháp mà còn làm giảm giá trị của việc quản lý và bảo vệ tài sản hợp pháp trong xã hội.

4.2.Các loại chứng cứ để chứng minh

Để chứng minh tội danh này, cơ quan điều tra cần thu thập các loại chứng cứ sau : 

• Chứng cứ vật chất: Tài sản đã bị chứa chấp, tiêu thụ; các tài liệu liên quan đến việc mua bán, trao đổi; các vật chứng khác thể hiện hành vi phạm tội (ví dụ: ổ khóa xe bị phá).
• Chứng cứ lời khai: Lời khai của người đã thực hiện tội phạm nguồn, lời khai của người chứa chấp/tiêu thụ, và lời khai của các nhân chứng, người liên quan.
• Các chứng cứ khác: Tài liệu chứng minh giá mua bán thấp hơn rất nhiều so với giá thị trường, hoặc bằng chứng về việc tài sản không có giấy tờ hợp pháp.  

Việc chứng minh yếu tố "biết rõ" cần được đánh giá một cách tổng quát và toàn diện từ tất cả các chứng cứ thu thập được, không chỉ dựa vào lời khai nhận tội của đối tượng.

5. Phân tích khó khăn, vướng mắc và đề xuất hoàn thiện 

 Vướng mắc trong việc chứng minh dấu hiệu "biết rõ như đã phân tích, đây là vướng mắc lớn nhất trong thực tiễn. Việc thiếu một văn bản hướng dẫn chi tiết, thống nhất về cách hiểu và chứng minh dấu hiệu này khiến các cơ quan tố tụng gặp khó khăn. Nếu chỉ phụ thuộc vào lời khai của bị can, nhiều trường hợp sẽ không thể xử lý hình sự, ảnh hưởng đến công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.  

Bất cập trong việc xử lý khi tội phạm nguồn không bị khởi tố mối quan hệ giữa tội chứa chấp/tiêu thụ và tội phạm nguồn là một vấn đề pháp lý phức tạp. Thực tiễn đã chỉ ra nhiều bất cập :  

• Trường hợp tội phạm nguồn không đủ định lượng tài sản: Ví dụ, A trộm cắp tài sản trị giá 1.800.000 đồng và bán cho B. Vì A không đủ điều kiện để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp (do giá trị dưới 2 triệu đồng), có quan điểm cho rằng B cũng không phạm Tội chứa chấp/tiêu thụ. Tuy nhiên, quan điểm khác lại cho rằng B vẫn phạm tội vì Điều 323 không quy định định lượng tài sản tối thiểu để định tội.  
• Trường hợp tội phạm nguồn không xác định được danh tính: Một số quan điểm cho rằng không thể xử lý người chứa chấp nếu không xác định được người chiếm đoạt tài sản ban đầu.
• Trường hợp tội phạm nguồn chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự: A 15 tuổi trộm cắp tài sản trị giá 10.000.000 đồng và bán cho B. Mặc dù A không bị xử lý hình sự do chưa đủ tuổi, Công văn 64/TANDTC-PC đã giải đáp rằng B vẫn phạm Tội chứa chấp/tiêu thụ tài sản, vì hành vi khách quan của A đã đủ yếu tố cấu thành tội trộm cắp.  

Các vướng mắc này cho thấy sự thiếu đồng bộ và nhất quán trong hệ thống pháp luật, buộc các cơ quan phải dựa vào các văn bản hướng dẫn không chính thức hoặc cho các tội danh khác.

Đề xuất hoàn thiện pháp luật đối với tội danh này như sau:

• Sửa đổi quy định về dấu hiệu "biết rõ" để giải quyết vướng mắc lớn nhất, cần thay thế cụm từ "biết rõ" bằng "biết hoặc có cơ sở để biết" trong Điều 323 BLHS. Cách diễn giải này sẽ linh hoạt và phù hợp hơn với thực tiễn đấu tranh tội phạm, tương tự như quy định đã được áp dụng hiệu quả đối với Tội rửa tiền.  
• Đề xuất hoàn thiện quy định về mối quan hệ với tội phạm nguồn cần làm rõ mối quan hệ giữa tội chứa chấp/tiêu thụ và tội phạm nguồn. Người chứa chấp/tiêu thụ tài sản cần phải chịu trách nhiệm hình sự nếu hành vi của người chiếm đoạt đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm, bất kể người chiếm đoạt đó có bị xử lý hình sự hay không (ví dụ: do chưa đủ tuổi).  
• Bổ sung các văn bản hướng dẫn chi tiết đề xuất Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao ban hành một Nghị quyết hoặc một Thông tư liên tịch mới để thay thế và bổ sung cho Thông tư liên tịch 09/2011. Văn bản này cần giải quyết triệt để các vướng mắc đã nêu, đặc biệt là cách diễn giải "biết rõ" và mối quan hệ với tội phạm nguồn.

Kết luận 

Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là một tội danh kép quan trọng, đóng vai trò then chốt trong việc phòng chống tội phạm xâm phạm sở hữu. Mặc dù BLHS 2015 đã có những sửa đổi, bổ sung nhằm tăng cường hiệu quả xử lý, nhưng các vướng mắc trong thực tiễn vẫn còn tồn tại. Trọng tâm của mọi tranh cãi và khó khăn đều xoay quanh việc giải thích và chứng minh yếu tố "biết rõ" và mối quan hệ giữa tội danh này với tội phạm nguồn.

Để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, việc hoàn thiện các văn bản hướng dẫn là vô cùng cần thiết. Một văn bản hướng dẫn mới, thống nhất sẽ giải quyết được những bất cập, đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, từ đó giúp các cơ quan tố tụng có cơ sở vững chắc để xử lý các hành vi nguy hiểm cho xã hội này một cách triệt để, công bằng và hiệu quả.

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích các án lệ, bản án thực tiễn cụ thể để làm sáng tỏ hơn các tranh luận pháp lý. Đồng thời, việc nghiên cứu pháp luật quốc tế về các tội danh tương tự cũng có thể cung cấp những mô hình và giải pháp tham khảo giá trị cho việc hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam.

Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.