1. Phát huy nguồn lực đất đai để đáp ứng yêu cầu phát triển

Hiện nay thì điều chỉnh các quan hệ có liên quan đến luật đất đai thì đang được điểu chỉnh giải quyết bởi Luật Đất đai 2013. Tuy nhiên thì trong quá trình sử dụng và áp dụng luật đất đai 2013 vào trong quá trình xử lý giải quyết những vấn đề về đất đai thì đã bộc lộ những tồn tại những hạn chế và chưa phát huy một cách đầy đủ và bền vững cho nên việc thay đổi những quy định pháp luật chưa thực sự hiệu quả bằng một văn bản mới khắc phục được những hạn chế đó và hạn chế tình trạng là sử dụng đất một cách lãng phí chưa đem lại nhiều hiệu quả. 

Trình bày Tờ trình về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành cho biết, đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, tư liệu sản xuất cơ bản, là không gian phát triển và là nguồn lực to lớn của đất nước. Trong thời gian qua, thực hiện Luật Đất đai năm 2013, công tác quản lý, sử dụng đất đai đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh.  Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, quá trình tổ chức thi hành Luật đã bộc lộ những tồn tại, hạn chế; nguồn lực đất đai chưa được phát huy đầy đủ và bền vững; việc sử dụng đất còn lãng phí, hiệu quả thấp; khiếu nại, tố cáo, vi phạm pháp luật về đất đai còn diễn biến phức tạp; suy thoái, ô nhiễm, sạt lở đất ngày càng nghiêm trọng…    

Phó Thủ tướng Lê Văn Thành cho rằng, việc sửa đổi Luật Đất đai là cần thiết nhằm khắc phục những tồn tại hạn chế, phát huy nguồn lực đất đai đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao…

Mục đích chính của việc xây dựng dự án Luật nhằm là hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong điều kiện là hội nhập quốc tế và giải quyết các chồng chéo và vướng mắc phát sinh từ thực tiễn và tăng cường sự quản lý về đất đai.... Bên cạnh đó thì việc sửa đổi luật đất đai cũng góp phần quan trọng trong việc là phát huy các nguồn lực đất đai, tạo động lực để nước ta phát triển trở thành nước có nguồn thu nhập cao.

2. Sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Đất đai

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Văn Thành cho biết, trong quá trình thảo luận vẫn còn có ý kiến khác nhau về: Mở rộng hạn mức nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân; mở rộng đối tượng nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trồng lúa; quy định về cho phép chuyển nhượng, thế chấp "quyền thuê trong hợp đồng thuê đất trả tiền hàng năm". Đây là những vấn đề phức tạp, nhạy cảm, tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất. Vì vậy, Chính phủ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Ủy ban Kinh tế tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Đất đai với những lý do như đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 18-NQ/TW Trung ương 5 khóa XIII (Nghị quyết 18); phát huy vai trò đặc biệt quan trọng của tài nguyên đất trong phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và môi trường sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai, bảo đảm quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất.

Về người sử dụng đất (Điều 6), thì hiện nay có ý kiến cho rằng dự thảo Luật chưa quy định về người sử dụng đất là cá nhân nước ngoài, cũng như việc tiếp cận đất đai có điều kiện đối với các tổ chức, cá nhân nước ngoài. Việc tiếp cận đất đai đối với người nước ngoài là vấn đề phức tạp, còn nhiều ý kiến khác nhau, Nghị quyết 18 cũng không đề cập đến nội dung về công nhận quyền sử dụng đất đối với cá nhân nước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam, cũng như không đặt ra vấn đề về tiếp cận đất đai đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Bên cạnh đó thì ủy ban kinh tế cũng thực hiện việc là đề nghị rà soát, quy định một cách cụ thể hơn về điều kiện, tiêu chí cụ thể đối với các trường hợp liên quan đến việc là thu hồi đất để có thể phát triển kinh tế, xã hội vì lợi ích của quốc gia, công cộng. Theo đó thì cần phải thực hiện tuân thủ và đảm bảo phù hợp với các yêu cầu được đưa ra tại Nghị quyết 18 và theo quy định của Hiến pháp và xác định rõ tính chất vì lợi ích quốc gia, công cộng để tránh lạm dụng thu hồi đất tràn làn, không đúng bản chất, bảo đảm quyền lợi lợi ích hợp pháp của người có đất thực hiện thu hồi. 

Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy định về tầm nhìn, căn cứ lập, mối quan hệ, vị trí của quy hoạch sử dụng đất, đặc biệt là quy hoạch sử dụng đất cấp tỉnh (chưa được quy định trong Luật Quy hoạch) trong hệ thống quy hoạch sử dụng đất, các quy hoạch cấp quốc gia, cấp vùng và quy hoạch tỉnh phải tuân thủ các nguyên tắc quy định trong Luật Quy hoạch

3. Tại sao phải sửa đổi Luật Đất đai

Việc sửa đổi luật đất đai có thể có nhiều lý do khác nhau, tùy thuộc vào tình hình và nhu cầu của quốc gia cụ thể. Dưới đây là một số lý do phổ biến mà các quốc gia thường xuyên thực hiện sửa đổi luật đất đai:

Thích nghi với thay đổi xã hội và kinh tế: Xã hội và kinh tế luôn thay đổi theo thời gian, và luật đất đai cần được điều chỉnh để phản ánh các thay đổi này. Điều này có thể liên quan đến việc thúc đẩy phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu, hay thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

Khắc phục các vấn đề xã hội và môi trường: Sửa đổi luật đất đai có thể giúp giải quyết các vấn đề xã hội như bất đẳng, quyền sở hữu đất, và bảo vệ quyền lợi của các cộng đồng dân cư, đặc biệt là những người dân yếu thế. Luật đất đai cũng có thể được điều chỉnh để bảo vệ môi trường, duy trì nguồn tài nguyên thiên nhiên và ngăn chặn sự suy thoái môi trường.

Thúc đẩy phát triển kinh tế: Luật đất đai có thể ảnh hưởng đến việc đầu tư và phát triển kinh tế. Sửa đổi luật đất đai có thể giúp tạo điều kiện thuận lợi hơn cho đầu tư, khuyến khích sự phát triển kinh tế và tạo việc làm.

Tối ưu hóa sử dụng đất đai: Sửa đổi luật đất đai có thể giúp cải thiện sự sử dụng hiệu quả của đất đai, đảm bảo rằng các khu vực đất đai được phát triển đúng mục đích và mang lại lợi ích tối đa cho xã hội.

Đáp ứng nhu cầu cơ sở hạ tầng và xây dựng: Với sự phát triển của dân số và nhu cầu về cơ sở hạ tầng, luật đất đai có thể cần phải thay đổi để đảm bảo rằng các kế hoạch xây dựng và phát triển hạ tầng được thực hiện một cách hiệu quả và bền vững.

Thúc đẩy sự minh bạch và công bằng: Sửa đổi luật đất đai có thể nhằm mục tiêu tăng cường minh bạch trong quản lý đất đai, ngăn chặn tham nhũng và đảm bảo rằng quyền lợi của tất cả các bên liên quan được bảo vệ.

Tuy nhiên, việc sửa đổi luật đất đai có thể gặp phải nhiều thách thức và tranh cãi, do ảnh hưởng lớn đến nhiều lĩnh vực khác nhau và quan tâm của nhiều bên liên quan. Hiện nay thì việc sửa đổi và dự thảo luật đất đai vẫn đang được tiếp tục thực hiện và cân nhắc dựa trên những điểm bất cập do luật đất đai cũ áp dụng. 

Tham khảo thêm: Tổng hợp luật, Nghị định, Thông tư về đất đai đang có hiệu lực mới nhất.

Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn hỗ trợ chi tiết.