1. Đồng phạm là gì? Căn cứ xác định đồng phạm

Đồng phạm được quy định cụ thể tại Khoản 1 Điều 17 của Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 theo đó thì đồng phạm được xác định như sau: Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cùng cố ý thực hiện một tội phạm.

Như vậy thì để xác định vụ án xảy ra là đồng phạm thì chúng ta cần phải dựa vào những căn cứ về khách quan và chủ quan.

Đầu tiên là căn cứ khách quan

Yếu tố khách quan thì bao gồm căn cứ vào số người trong vụ án, căn cứ vào tính liên kết hành vi, căn cứ vào hậu quả tác hại do vụ án đồng phạm gây ra.

- Căn cứ vào số lượng người trong vụ án thì tại Điều 17 của Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 thì quy định rằng trong vụ án đồng phạm phải có từ hai người trở lên, những người này đều phải có đủ năng lực trách nhiệm hình sự, đủ độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của bộ luật hình sự.

- Căn cứ vào tính liên kết của hành vi thì những người trong vụ án đồng phạm phải cùng nhau thực hiện một tội phạm. Hành vi người đồng phạm này liên kết chặt chẽ với hành vi của người đồng phạm kia. Hành vi của những người đồng phạm phải hướng về một tội phạm, phải tạo điều kiện, hỗ trợ cho nhau để thực hiện một tội phạm thuận lợi nói cách khác hành vi của đồng phạm này chính là tiền đề cho hành vi của đồng phạm kia.

- Căn cứ vào hậu quả tác hại thì hậu quả tác hại do tội phạm gây ra trong vụ án đồng phạm là hậu quả chung do toàn bộ những người đồng phạm gây ra. Hành vi của mỗi người trong vụ án đều là nguyên nhân gây ra hậu quả chung ấy. Mặc dù là sẽ có người gây ra hậu quả trực tiếp và có người sẽ gây ra hậu quả gián tiếp.

Thứ hai là căn cứ chủ quan

Trong một vụ án nào đó thì những người đồng phạm sẽ có cùng hình thức lỗi đó là lỗi cố ý cùng thực hiện một tội phạm, tất cả họ đều thấy rõ những hành vi của toàn bộ những người trong vụ án đều là nguy hiểm cho xã hội. Mỗi tội phạm họ đều nhận thức được rằng những việc làm hành vi của mình đang thực hiện đều là những hành vi nguy hiểm, đôi khi còn có thấy hành vi của mình sẽ gây ra những tác hại to lớn cho nạn nhân.

Một số điểm khác nhau giữa vụ án do một người thực hiện và vụ án đồng phạm.

Hình thức lỗi: Vụ án đồng phạm có hình thức lỗi là cố ý, còn với những vụ án do một người thực hiện có thể là cố ý hoặc là vô ý.

Hành vi thực hiện: Hành vi thực hiện trong vụ án đồng phạm thì có sự liên kết chặt chẽ để cùng thực hiện một tội phạm, còn hành vi của người phạm tội đơn lẻ không liên kết với ai

Hậu quả tác động: Hậu quả tác động trong vụ án đồng phạm là hậu quả chung do toàn bộ những người trong vụ án đồng phạm gây ra, còn đối với vụ án do một người thực hiện thì hậu quả tác động là hậu quả riêng của một người.

Số lượng người tham gia: Trong một vụ án có yếu tố đồng phạm thì sẽ có 02 người trở lên, còn đối với vụ án khác thì chỉ có một người thực hiện

Thông thường vụ án đồng phạm có tính chất, mức độ nguy hiểm hơn vụ án do một người thực hiện.

2. Các loại đồng phạm trong pháp luật hình sự.

căn cứ theo Khoản 3 Điều 17 của Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017 thì đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức.

Theo đó thì người thực hành là người trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội. Là người mà hành vi của họ được quy định là yếu tố khách quan của tội phạm, hành vi của người thực hiện trực tiếp gây ra hậu quả tác hại. Hành vi trực tiếp thực hiện tội phạm có thể được biểu hiện như sau:

+ Thứ nhất là trực tiếp thực hiện tội phạm thể hiện ở việc trực tiếp thực hiện hành vi thỏa mãn dấu hiệu hành vi trong mặt khách quan của tội phạm được quy định tại điều luật cụ thể phần các tội phạm của bộ luật hình sự. Người thực hiện hành vi có thể không sử dụng hoặc là có sử dụng công cụ phương tiện phạm tội tác động vào đối tượng phạm tội gây hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Trong một vụ án đồng phạm có thể có nhiều người thực hành, với trường hợp này thì sẽ không yêu cầu mỗi người đều phải thực hiện toàn bộ hoạt động tạo nên hành vi khách quan được quy dịnhd trong cấu thành tội phạm

+Thứ hai là người trực tiếp thưucj hiện tội phạm còn có thể không tự mình thực hiện hành vi trực tiếp tác động đến đối tượng tác động của tội phạm mà còn có thể hành động tác động đến người khác để người đó thực hiện hành vi trực tiép tác động đến đối tượng của tội phạm. Những người mà người phạm tội có thể tác động đến để thực hiện hành vi ý định phạm tội của bản thân họ như là người chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, người không có năng lực trách nhiệm hình sự, người không nhận thức được hành vi...

- Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm. Người chủ mưu là người có sáng kiến thành lập tổ chức phạm tội, là người đưa ra phương hướng biện pháp thực hiện tội phạm, lôi kéo những người khác vào việc phạm tội. Còn người cầm đầu chính là người đứng đầu của tổ chức phạm tội, thành lập ổ nhóm phạm tội, điều khiển hoạt động của nhóm, và bao giờ người cầm đầu cũng đứng trong tổ chức phạm tội, chỉ đạo hoạt động phạm tội.Cuối cùng là người chỉ huy, thì người chỉ huy là người trực tiếp điều khiển hoạt động thực hiện tội phạm.

- Người xúi giục là người kích động , dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm. Hành vi xúi giục thể hiện bằng tác động tư tưởng làm nảy sinh ý định phạm tội ở người khác khi họ chưa có ý định phạm tội hoặc chần chừ chưa muốn phạm tội. Hành vi xúi giục được thực hiện trước khi người thực hiện hành vi bắt tay vào việc phạm tội, là nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội của người thực hành. Thủ đoạn xúi giục đa dạng như dụ dỗ, lừa phỉnh, cưỡng ép...Người xíu giục có thể vừa xúi giục người khác thực hiện phạm tội vừa trực tiếp tham gia thực hiện tội phạm với người bị xúi giục.

Hành vi xúi giục này phải trực tiếp, nghĩa là phải trực tiếp tác động vào một hoặc một số người nhất định nhằm gây ra một tội phạm nhất định. Những lời kêu gọi hô hào chung chung , không có định hướng đến một chủ thể nhất định nào thì không thể xác định đó là hành vi xúi giục được. Tiếp nữa là hành vi này phải cụ thể, nghĩa là phải hướng tới việc thực hiện một tội phạm nhất định. Việc truyền bá phổ biến những tư tưởng xấu cho một người hoạc một số người khiến những người này đi vào con đường phạm tội phải là hành vi xúi giục trong đồng phạm. Lỗi ở đây sẽ là lỗi cố ý trực tiếp, họ cố ý xúi giục người khác thực hiện hành vi phạm tội.

- Người giúp sức: Người giúp sức là người tạo ra những điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm. Hành vi giúp sức gồm: cung cấp công cụ, phương tiện, cung cấp thông tin cần thiết, chỉ dẫn, góp ý kiến cho việc phạm tội thuận lợi. Hành vi giúp sức còn thể hiện bằng sự hứa hẹn che giấu công cụ phương tiện của tội phạm và che giấu người phạm tội. Hành vi giúp sức có thể xảy ra trước hoặc sau khi người thực hiện hành vi thực hiện tội phạm. Hành vi này không trực tiếp gây thiệt hại cho khách thể mà chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho tội phạm

Người đồng phạm sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành.

Trên đây là toàn bộ những nội dung mà chúng tôi muốn cung cấp cho các bạn có liên quan đến "những người đồng phạm trong một vụ án", mong rằng những thông tin mà chúng tôi cung cấp đã giúp ích cho các bạn trong việc tìm hiểu và xác định được rõ thế nào là đồng phạm trong vụ án hình sự. Nếu các bạn còn có những câu hỏi thắc mắc thì có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua số điện thoại của tổng đài 19006162 để được hỗ trợ một cách nhanh chóng.