1. Hậu quả pháp lý của việc từ chối nhận di sản thừa kế

1.1. Hậu quả pháp lý của việc từ chối nhận di sản thừa kế theo di chúc

Những người được chỉ định nhận thừa kế theo di chúc mà từ chối quyền nhận di sản thừa kế thì phần di sản đó sẽ được chia theo pháp luật.

Trong trường hợp người nhận thừa kế theo quy định của pháp luật đồng thời là người thuộc hàng thừa kế theo pháp luật được hưởng di sản thì việc thể hiện ý chí của người đó có thể xảy ra một trong các trường hợp sau:

- Chỉ từ chối quyền hưởng thừa kế theo di chúc mà không từ chối quyền hưởng thừa kế theo pháp luật.

- Chỉ từ chối quyền hưởng thừa kế theo pháp luật mà không từ chối quyền hưởng thừa kế theo di chúc.

- Từ chối cả quyền hưởng thừa kế theo pháp luật và quyền hưởng thừa kế theo di chúc.

- Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc từ chối nhận di sản:

Theo Điều 644 của Bộ luật dân sự 2015 có quy định người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc nhằm bảo vệ quyền lợi cho người có mối quan hệ gần gũi nhất với người để lại di sản trước những quyết định có thể xem là bất lợi với họ. Chẳng hạn như: con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ chồng hoặc con chưa thành niên không có khả năng lao động. Những đối tượng này nếu trong trường hợp họ từ chối nhận di sản thừa kế thì phần thừa kế của họ sẽ do những người được hưởng theo di chúc thừa kế.

1.2. Hậu quả pháp lý của việc từ chối nhận di sản thừa kế theo pháp luật

Thừa kế theo pháp luật là thừa kế theo hàng thừa kế, trình tự và điều kiện thừa kế sẽ do pháp luật quy định. Những người thừa kế cùng hàng có thể sẽ nhận được phần di sản như nhau. Việc từ chối nhận di sản thừa kế theo pháp luật sẽ dẫn đến hậu quả pháp lý như sau:

- Người được hưởng thừa kế theo pháp luật mà từ chối nhận di sản thừa kế thì phần của người đó sẽ được chia đều cho những người cùng hàng thừa kế với người từ chối nhận di sản thừa kế.

Đây có thể được xem là điểm khác nhau giữa việc tặng cho di sản và từ chối nhận di sản. Từ chối nhận di sản là hành vi pháp lý đơn phương nên phần của người từ chối sẽ được chia đều cho những người thừa kế cùng hàng còn lại. Trong khi đó, việc tặng cho quyền nhận di sản thừa kế là hợp đồng, bao gồm các bên là bên tặng cho tài sản và bên nhận tặng cho cho, di sản của người tặng cho sẽ do bên nhận tặng cho hưởng.

- Những người ở hàng thừa kế trước từ chối nhận di sản thì những người ở hàng thừa kế sau được hưởng thừa kế.

Cụ thể, tất cả những người cùng hàng được nhận thừa kế đều từ chối nhận di sản thừa kế thì những người ở hàng thừa kế thứ hai sẽ là những người được hưởng thừa kế.

2. Văn bản từ chối nhận di sản thừa kế phải được gửi cho những ai?

Căn cứ theo Điều 620 Bộ luật dân sự 2015 quy định về việc từ chối nhận di sản như sau:

- Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

- Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

- Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.

Theo đó, văn bản từ chối nhận di sản phải được gửi cho những người sau đây:

- Người quản lý di sản;

- Những người thừa kế khác;

- Người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

3. Có được hủy văn bản từ chối nhận di sản thừa kế không?

Căn cứ theo quy định tại Điều 59 Luật Công chứng năm 2014 về công chứng văn bản từ chối nhận di sản quy định: Người thừa kế có thể yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản. Khi yêu cầu công chứng văn bản từ chối nhận di sản, người yêu cầu công chứng phải xuất trình bản sao di chúc trong trường hợp thừa kế theo di chúc hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người yêu cầu công chứng theo pháp luật về thừa kế; giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác chứng minh người để lại di sản đã chết.

Như vậy, người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, thời điểm từ chối phải trước thời điểm phân chia đi sản. Vậy người thừa kế có thể hủy bỏ văn bản từ chối nhận di sản không? Bộ luật Dân sự 2015 không quy định về vấn đề này, thực tiễn có 02 quan điểm như sau:

- Không được hủy bỏ văn bản từ chối nhận di sản vì khi đã lập văn bản từ chối thì phần thừa kế của người đó đã dịch chuyển sang cho những người thừa kế khác.

- Được hủy bỏ văn bản từ chối nhận di sản nhưng phải thực hiện trước thời điểm phân chia di sản thừa kế, vì: Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định thời điểm từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản nhằm tránh sự xáo trộn trong quá trình phân chia di sản, bảo đảm kết quả phân chia di sản. Do đó, nếu người thừa kế đã từ chối nhận di sản thừa kế, sau đó muốn hủy bỏ văn bản từ chối nhận di sản thừa kế thì văn bản hủy bỏ này phải thể hiện trước thời điểm phân chia di sản thừa kế; nếu sau thời điểm phân chia di sản thừa kế thì không xem xét việc hủy bỏ văn bản từ chối nhận di sản thừa kế.

Ngoài ra, không thể xác định sau khi có văn bản từ chối nhận di sản thì phần thừa kế của người đó đã dịch chuyển sang cho những người thừa kế khác vì muốn dịch chuyển tài sản thừa kế thì phải thực hiện các thủ tục có liên quan.

Một vấn đề cần lưu ý để bảo đảm tính chặt chẽ trong trường hợp từ chối nhận di sẩn theo di chúc thì có được xem là từ chối nhận di sản theo pháp luật không, cần xác định rõ vấn đề này trong văn bản từ chối nhận di sản.

4. Từ chối nhận di sản thừa kế có mất đi quyền thừa kế theo pháp luật không?

Từ những quy định nêu trên, nếu người từ chối nhận di sản thừa kế theo pháp luật thì hẳn nhiên phần di sản bị từ chối được chia theo pháp luật cho những người thừa kế theo pháp luật còn lại.

Bộ luật Dân sự năm 2015 không quy định trường hợp cá nhân đã từ chối nhận di sản theo di chúc thì không được hưởng di sản chia theo pháp luật. Do đó, nếu người thừa kế vì một lý do cá nhân mà từ chối nhận di sản theo di chúc thì họ vẫn có quyền được thừa kế theo pháp luật đối với di sản đã từ chối đó (nếu người thừa kế theo di chúc cũng là một trong những người được thừa kế theo pháp luật).

Như vậy, căn cứ Điều 620 Bộ luật Dân sự năm 2015 về quyền từ chối nhận di sản, khi người thừa kế theo di chúc (đồng thời là một trong những người được thừa kế theo pháp luật) từ chối nhận di sản theo di chúc thì trong văn bản từ chối nhận di sản phải nêu rõ nội dung có hay không việc từ chối trong trường hợp phần di sản bị từ chối được chia theo pháp luật nhằm đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan cũng như tránh phát sinh những vấn đề tranh chấp về sau.

>> Xem thêm: Người chưa thành niên có được từ chối nhận di sản thừa kế?

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Văn bản từ chối nhận di sản thừa kế phải được gửi cho những ai? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!