1. Cơ sở pháp lý

- Luật Ngân hàng nhà nước Việt Nam năm 2010

- Thông tư 06/2020/TT-NHNN quy định về kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ Ngân hàng nhà nước Việt Nam

2. Kiểm toán nội bộ ngân hàng nhà nước là gì?

Hoạt động kiểm toán nội bộ Ngân hàng nhà nước là việc kiểm tra, đánh giá, xác nhận của Kiểm toán nội bộ Ngân hàng Nhà nước về mức độ phù hợp và tính hiệu lực, hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ; mức độ trung thực, hợp lý của các thông tin tài chính, thông tin quản lý và tính tuân thủ, hiệu quả hoạt động của đơn vị được kiểm toán, từ đó kiến nghị các biện pháp khắc phục tồn tại, xử lý vi phạm hoặc đưa ra ý kiến tư vấn nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ, giúp đơn vị hoạt động an toàn, đúng pháp luật và đạt được các mục tiêu đã đề ra.

3. Vu kiểm toán nội bộ Ngân hàng nhà nước

Vụ Tổng kiểm soát (tiền thân của Vụ Kiểm toán nội bộ) được thành lập ngày 27 tháng 12 năm 1990 trong bối cảnh hệ thống ngân hàng vừa chuyển đổi mô hình hệ thống ngân hàng hai cấp và tiếp đó là việc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) gia nhập Quỹ Tiền tệ quốc tế và Ngân hàng Thế giới, nhằm đáp ứng yêu cầu phải thành lập đơn vị chuyên môn giúp việc cho Thống đốc NHNN thực hiện rà soát, kiểm tra, kiểm soát nội bộ bảo đảm cho các hoạt động của NHNN được triển khai đúng quy định, có hiệu quả, khắc phục kịp thời các vi phạm; đồng thời, tham mưu cho Thống đốc NHNN trong việc xây dựng cơ chế quản lý, điều hành hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của NHNN đối với Chính phủ và công chúng.

Đến nay, sau 30 năm hình thành và phát triển, hoạt động kiểm toán nội bộ đã có những bước phát triển đáng ghi nhận, đóng góp chung vào việc đảm bảo hoạt động của NHNN tuân thủ đúng pháp luật, an toàn, hiệu quả; đảm bảo an toàn tài sản nhà nước và gia tăng hiệu ứng điều hành chính sách tiền tệ, quản lý an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng; khẳng định sự cần thiết, vai trò và vị thế của kiểm toán nội bộ trong hệ thống kiểm soát nội bộ của NHNN, phù hợp với mô hình kiểm toán nội bộ theo chuẩn mực quốc tế.

Ngân hàng nhà nước đã ban hành Thông tư 06/2020/TT-NHNN quy định về hoạt động kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ Ngân hàng nhà nước. Theo đó, đã có quy định vè Vụ Kiểm toán như sau:

- Khẳng định Kiểm toán nội bộ là đơn vị thuộc cơ cấu tổ chức của NHNN;
- Quy định rõ chức năng của Vụ Kiểm toán nội bộ là tham mưu giúp Thống đốc NHNN xây dựng và duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ NHNN và thực hiện nhiệm vụ kiểm toán tất cả các đơn vị thuộc hệ thống NHNN trên cơ sở kế hoạch kiểm toán đã được phê duyệt hoặc theo yêu cầu của Thống đốc NHNN;
- Xác định mục tiêu của Kiểm toán nội bộ là đánh giá hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm bảo đảm độ tin cậy của báo cáo tài chính, hiệu lực của các hoạt động, tuân thủ pháp luật, quy định, quy trình của NHNN, bảo đảm an toàn tài sản;
- Nguyên tắc hoạt động của Kiểm toán nội bộ là tuân thủ pháp luật, quy định, quy trình, kế hoạch đã được Thống đốc NHNN phê duyệt, bảo đảm tính độc lập, trung thực, khách quan, giữ bí mật nhà nước và bí mật của đơn vị được kiểm toán; không làm cản trở hoạt động bình thường của đơn vị được kiểm toán; theo đó, Kiểm toán nội bộ được tiếp cận tài liệu, hồ sơ, giao dịch và các thông tin cần thiết khác của đối tượng kiểm toán để thực hiện mục tiêu kiểm toán.
Trên cơ sở bám sát định hướng, mục tiêu và các nhiệm vụ trọng tâm của NHNN, nội dung kiểm toán được xây dựng và triển khai đảm bảo cung cấp thông tin kịp thời phục vụ công tác điều hành của Thống đốc NHNN. Bên cạnh việc kiến nghị các đơn vị chỉnh sửa, khắc phục tồn tại, sai sót được phát hiện trong quá trình kiểm toán, Vụ Kiểm toán nội bộ cũng đồng thời rà soát các văn bản quy phạm pháp luật để kiến nghị các đơn vị Vụ, Cục chức năng rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật còn quy định chưa phù hợp, giảm thiểu rủi ro trong điều hành và thực hiện.

Sau 30 năm xây dựng và phát triển, chức năng kiểm toán nội bộ NHNN đã được hoàn thiện; tính độc lập, khách quan và chuyên nghiệp của kiểm toán nội bộ tiếp tục được nâng cao, dần tiếp cận với các chuẩn mực kiểm toán nội bộ quốc tế. Hoạt động kiểm toán nội bộ tập trung đánh giá tính đầy đủ, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ; tính tuân thủ pháp luật, cơ chế, chính sách của Ngành; chú trọng những lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro; đồng thời, tiếp tục chỉ đạo các đơn vị thực hiện tốt công tác tự kiểm tra, kiểm soát nội bộ; đảm bảo hoạt động của NHNN an toàn, hiệu quả.

4. Nhiệm vụ và quyền hạn của Vụ kiểm toán nội bộ ngân hàng nhà nước là gì?

Nhiệm vụ và quyền hạn của Vụ kiểm toán nội bộ Ngân hàng nhà nước được quy định cụ thể tại Điều 26 Thông tư 06/2020/TT-NHNN. Cụ thể như sau:

Về Nhiệm vụ:

- Lập kế hoạch kiểm toán nội bộ hằng năm hoặc đột xuất theo yêu cầu trình Thống đốc phê duyệt.

- Đánh giá về tính hợp lý, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ và tính tuân thủ, hiệu quả hoạt động của đơn vị được kiểm toán; kiến nghị biện pháp sửa chữa, khắc phục những sai sót, xử lý các vi phạm; tư vấn các biện pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ; theo dõi, giám sát, kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị, khuyến nghị của kiểm toán nội bộ.

- Phát triển, bổ sung, hoàn thiện phương pháp, cách thức thực hiện kiểm toán nội bộ Ngân hàng Nhà nước nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả kiểm toán và đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành của Ban lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước.

- Tư vấn cho Thủ trưởng các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước trong việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, quy trình đánh giá rủi ro, quản lý rủi ro trên cơ sở phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao.

- Phối hợp với các đơn vị có liên quan thuộc Ngân hàng Nhà nước xây dựng khung năng lực chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp kiểm soát viên ngân hàng để làm cơ sở tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng đối với người làm công tác kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ.

- Thiết lập, duy trì cơ chế trao đổi nghiệp vụ với tổ chức Kiểm toán Nhà nước, Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng và các cơ quan, đơn vị kiểm toán liên quan nhằm tham vấn chuyên môn và phối hợp công tác có hiệu quả; là đơn vị đầu mối, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan trong việc xử lý những vấn đề có liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của kiểm toán nội bộ.

Về Quyền hạn:

- Được trang bị đầy đủ các nguồn lực, phương tiện và điều kiện cần thiết khác phù hợp để đáp ứng yêu cầu hoạt động kiểm toán nội bộ.

- Được truy cập, khai thác và cung cấp đầy đủ, kịp thời tất cả các thông tin, tài liệu, hồ sơ, báo cáo cần thiết phục vụ công tác kiểm toán nội bộ; yêu cầu đơn vị được kiểm toán báo cáo, giải trình bằng văn bản các nội dung liên quan đến kiểm toán nội bộ (nếu cần thiết).

- Được tiếp cận và phỏng vấn tất cả các công chức, viên chức, người lao động của đơn vị được kiểm toán về các vấn đề liên quan đến nội dung, phạm vi kiểm toán.

- Được tham dự các cuộc họp của Ban lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước theo quy chế làm việc của Ngân hàng Nhà nước để nắm bắt thông tin phục vụ công tác kiểm toán nội bộ.

- Được quyền giám sát, theo dõi, kiểm tra, đánh giá hoạt động sửa chữa, khắc phục, hoàn thiện của các đơn vị đối với các vấn đề mà kiểm toán nội bộ đã kiến nghị và khuyến nghị.

- Các quyền hạn khác theo quy định của Thống đốc và pháp luật.

5. Trách nhiệm và quyền hạn của Vụ trưởng vụ kiểm toán nội bộ là gì?

Không chỉ quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của Vụ kiểm toán nội bộ mà trách nhiệm và quyền hạn của Vụ trưởng vụ kiểm toán nội bộ cũng rất quan trọng. Điều này sẽ giới hạn phạm vi thực hiện hoạt động kiểm toán theo đúng quy định và đúng thẩm quyền. Cụ thể trách nhiệm và quyền hạn của Vụ trưởng Vụ kiểm toán nội bộ được quy định tại Điều 27 Thông tư 06/2020/TT-NHNN:

Về Trách nhiệm:

- Tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ đã được phê duyệt, đảm bảo tiến độ, hiệu quả và chất lượng kiểm toán; chịu trách nhiệm trước Thống đốc về kết quả hoạt động kiểm toán nội bộ.

- Báo cáo Thống đốc kết quả kiểm toán nội bộ hoặc những vấn đề liên quan đến hoạt động kiểm toán nội bộ Ngân hàng Nhà nước theo yêu cầu.

- Tổ chức đánh giá rủi ro đối với các hoạt động nghiệp vụ của Ngân hàng Nhà nước để xây dựng kế hoạch và thực hiện kiểm toán nội bộ có hiệu quả; tổ chức đánh giá, kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán nội bộ Ngân hàng Nhà nước theo quy định tại Điều 31 của Thông tư này.

- Thực hiện các biện pháp cụ thể nhằm duy trì và đảm bảo các yêu cầu trong hoạt động kiểm toán nội bộ quy định tại Điều 15 của Thông tư này; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động kiểm toán nội bộ; chống các biểu hiện tiêu cực, tham ô, tham nhũng trong hoạt động kiểm toán nội bộ.

- Xem xét, giải quyết theo thẩm quyền các khiếu nại, kiến nghị của đơn vị được kiểm toán liên quan đến hoạt động kiểm toán nội bộ; xem xét, giải quyết các kiến nghị bảo lưu ý kiến về kết luận kiểm toán của Trưởng đoàn và thành viên Đoàn kiểm toán.

- Đề xuất, phối hợp với các đơn vị có liên quan tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp cho kiểm soát viên, người làm công tác kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ để đáp ứng nhiệm vụ và yêu cầu tiêu chuẩn theo quy định.

- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo yêu cầu của Thống đốc liên quan đến hoạt động kiểm toán nội bộ.

Về Quyền hạn:

- Kiến nghị, đề xuất với Thống đốc ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các quy chế, quy trình nhằm quản lý, điều hành hoạt động kiểm toán nội bộ có hiệu quả.

- Thừa ủy quyền Thống đốc ký quyết định kiểm toán theo quy định tại khoản 2 Điều 23 của Thông tư này.

- Chủ động và quyết định các biện pháp cụ thể trong việc triển khai kế hoạch kiểm toán nội bộ.

- Kiến nghị với Thống đốc giải quyết những vấn đề khó khăn, vướng mắc trong hoạt động kiểm toán nội bộ.

- Kiến nghị với Thống đốc xem xét trách nhiệm, xử lý tổ chức, cá nhân không chấp hành quyết định, kết luận, kiến nghị kiểm toán nội bộ hoặc có hành vi vi phạm pháp luật và các quy định của cơ quan, tổ chức được phát hiện thông qua kiểm toán nội bộ.

- Quyết định việc khai thác, sử dụng hồ sơ kiểm toán nội bộ để phục vụ nhiệm vụ được giao hoặc cung cấp cho tổ chức, cá nhân có liên quan phù hợp với quy định của pháp luật và Ngân hàng Nhà nước.

- Thực hiện các quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi về nội dung "Vụ trưởng cụ kiểm toán nội bộ ngân hàng nhà nước là gì? Nhiệm vụ và quyền hạn của Vụ kiểm toán nội bộ Ngân hàng nhà nước"

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!

Bộ phận tư vấn pháp luật ngân hàng - Luật Minh Khuê