Ý kiến người thứ ba về cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu?

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang nền kinh tế tri thức, tài sản trí tuệ (TSTT) đã và đang trở thành nguồn lực cạnh tranh cốt lõi của quốc gia cũng như của từng doanh nghiệp. Hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ (SHTT), với vai trò là khung khổ pháp lý bảo vệ các thành quả sáng tạo, không chỉ có nhiệm vụ xác lập quyền độc quyền cho chủ sở hữu mà còn phải đảm bảo sự cân bằng lợi ích giữa chủ thể nắm giữ quyền, đối thủ cạnh tranh và lợi ích công cộng của toàn xã hội. Một trong những cơ chế pháp lý quan trọng nhất để duy trì sự cân bằng này, đồng thời đảm bảo chất lượng của các văn bằng bảo hộ được cấp, chính là sự tham gia giám sát của cộng đồng thông qua cơ chế "Ý kiến của người thứ ba".

Tại Việt Nam, Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH Luật Sở hữu trí tuệ đã thiết lập và hoàn thiện các quy định quyền sở hữu nhãn hiệu. Trong đó, Điều 112 quy định về ý kiến của người thứ ba đối với việc cấp văn bằng bảo hộ là một điểm sáng, thể hiện tính dân chủ và minh bạch trong quy trình hành chính, cho phép xã hội đóng vai trò như một bộ lọc thứ cấp hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước.

1. Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu là gì?

1.1. Bản chất pháp lý và định nghĩa

Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu là văn bằng bảo hộ do Cục Sở hữu trí tuệ cấp cho tổ chức, cá nhân nhằm xác lập quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu. Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu thường có tên gọi như: văn bằng bảo hộ nhãn hiệu, giấy chứng nhận sở hữu trí tuệ, giấy bảo hộ thương hiệu…

Căn cứ vào Khoản 25 Điều 4 của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019 và 2022 (được ghi nhận trong Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH năm 2025), khái niệm văn bằng bảo hộ được định nghĩa một cách chặt chẽ như sau: "Văn bằng bảo hộ là văn bản do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho tổ chức, cá nhân nhằm xác lập quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý; quyền đối với giống cây trồng."

Từ định nghĩa này, có thể phân tích các đặc điểm pháp lý cốt lõi của văn bằng bảo hộ như sau:

Thứ nhất, về tính quyền lực nhà nước: Văn bằng bảo hộ là kết quả của một quy trình hành chính công, được ban hành bởi cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành (Cục Sở hữu trí tuệ đối với quyền sở hữu công nghiệp hoặc Cục Trồng trọt đối với giống cây trồng). Quyết định cấp văn bằng bảo hộ là một quyết định hành chính cá biệt, làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ pháp lý của chủ đơn và các bên liên quan. Do đó, việc cấp văn bằng bảo hộ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình thẩm định về hình thức và nội dung được quy định trong luật.

Thứ hai, về tính xác lập quyền: Khác với quyền tác giả được xác lập tự động ngay khi tác phẩm được định hình, quyền sở hữu công nghiệp (trừ một số ngoại lệ như nhãn hiệu nổi tiếng, bí mật kinh doanh hay tên thương mại) áp dụng nguyên tắc "đăng ký đầu tiên". Điều này có nghĩa là quyền sở hữu chỉ được pháp luật công nhận và bảo vệ kể từ khi văn bằng bảo hộ được cấp. Văn bằng bảo hộ chính là chứng cứ pháp lý duy nhất và mạnh mẽ nhất chứng minh quyền chủ sở hữu trong các tranh chấp.

Thứ ba, về phạm vi lãnh thổ và thời hạn: Văn bằng bảo hộ có hiệu lực giới hạn trong lãnh thổ Việt Nam và trong các khoảng thời gian xác định (ví dụ: 20 năm đối với sáng chế, 10 năm đối với nhãn hiệu và có thể gia hạn). Tính chất giới hạn này đòi hỏi quy trình cấp văn bằng phải cực kỳ chính xác để tránh việc trao quyền độc quyền quá mức hoặc không chính đáng, gây cản trở sự phát triển chung của xã hội.

Do đó, được hiểu giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu là một văn bằng bảo hộ và ý kiến của người thứ ba về việc cấp văn bằng bảo hộ được điều chỉnh bởi Điều 112 Luật Sở hữu trí tuệ. 

1.2. Nội dung ghi nhận trong văn bằng bảo hộ

Một văn bằng bảo hộ khi được cấp sẽ ghi nhận các thông tin pháp lý quan trọng, bao gồm:

• Chủ văn bằng bảo hộ: Tổ chức, cá nhân được xác lập quyền sở hữu.
• Tác giả: Người trực tiếp sáng tạo ra sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí (đối với các đối tượng này, quyền nhân thân của tác giả được ghi nhận song song với quyền tài sản của chủ sở hữu).
• Đối tượng bảo hộ: Mô tả chi tiết phạm vi bảo hộ (ví dụ: danh mục hàng hóa/dịch vụ đối với nhãn hiệu, yêu cầu bảo hộ/điểm yêu cầu bảo hộ đối với sáng chế).
• Thời hạn và hiệu lực: Ngày bắt đầu và ngày kết thúc hiệu lực, số bằng, ngày cấp.

Việc sửa đổi các thông tin này sau khi văn bằng đã cấp thường tốn kém và phức tạp. Do đó, việc người thứ ba có ý kiến ngay từ giai đoạn thẩm định đơn (trước khi cấp văn bằng) theo Điều 112 Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH năm 2025 có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác của các thông tin này ngay từ đầu.

2. Ý kiến người thứ ba về việc cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu 

Điều 112 của Luật Sở hữu trí tuệ (Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH) là nền tảng pháp lý cho cơ chế giám sát xã hội đối với hoạt động ý kiến của người thứa ba về việc cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu. 

2.1. Quyền ý kiến của người thứ ba 

Theo quy định hiện hành, Điều 112 Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH năm 2025 quy định về ý kiến của người thứ ba về việc cấp giấy chứng nhận đăng ký nhẫn hiệu như sau: "Kể từ ngày đơn đăng ký sở hữu công nghiệp được công bố trên Công báo sở hữu công nghiệp đến trước ngày ra quyết định cấp văn bằng bảo hộ, bất kỳ người thứ ba nào cũng có quyền có ý kiến với cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp về việc cấp hoặc không cấp văn bằng bảo hộ đối với đơn đó. Ý kiến phải được lập thành văn bản kèm theo tài liệu hoặc trích dẫn nguồn thông tin để chứng minh." 

Theo Điều 112 Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH năm 2025, ý kiến của người thứ ba về việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu là một cơ chế pháp lý quan trọng cho phép xã hội tham gia trực tiếp vào quá trình thẩm định đơn đăng ký.

Về phạm vi thời gian, quyền này được thực hiện kể từ ngày đơn được công bố trên Công báo Sở hữu công nghiệp cho đến trước thời điểm cơ quan nhà nước ra quyết định cấp văn bằng. Đây là một khoảng thời gian kéo dài và linh hoạt, cho phép người thứ ba nộp ý kiến ở bất kỳ giai đoạn nào của quá trình thẩm định, khác với thủ tục phản đối vốn có thời hạn cố định và chặt chẽ.

Về chủ thể thực hiện, quy định “bất kỳ người thứ ba nào” thể hiện tính mở rộng tối đa, nghĩa là không yêu cầu người nộp ý kiến phải chứng minh quyền lợi liên quan hoặc thiệt hại trực tiếp. Do đó, từ doanh nghiệp đối thủ, hiệp hội ngành nghề đến người tiêu dùng hoặc chuyên gia kỹ thuật đều có thể gửi ý kiến dưới dạng văn bản kèm theo chứng cứ. Cơ chế này tạo điều kiện để phát hiện kịp thời các dấu hiệu nhãn hiệu không đáp ứng điều kiện bảo hộ, như trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn, sử dụng dấu hiệu mô tả hoặc vi phạm đạo đức xã hội. Như vậy, ý kiến của người thứ ba góp phần quan trọng vào việc hỗ trợ cơ quan quản lý đánh giá khách quan, ngăn chặn nguy cơ cấp văn bằng sai, từ đó bảo vệ tính minh bạch, công bằng và hiệu quả của hệ thống đăng ký nhãn hiệu.

2.2. Hình thức và bản chất pháp lý của ý kiến

Quy định tại Điều 112 Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH năm 2025: "Văn bản nêu ý kiến của người thứ ba được coi là một nguồn thông tin tham khảo cho quá trình xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp."

Văn bản và Chứng cứ: Ý kiến không thể là lời nói miệng mà phải bằng văn bản, kèm theo tài liệu chứng minh hoặc trích dẫn nguồn tin. Điều này nhằm đảm bảo tính xác thực và giúp thẩm định viên có cơ sở để tra cứu, đối chứng.

Nguồn thông tin tham khảo: Cục SHTT có quyền tự chủ trong việc đánh giá mức độ tin cậy của thông tin này; Cục SHTT không có nghĩa vụ pháp lý phải ra một văn bản hành chính riêng biệt để trả lời cho người thứ ba về việc chấp nhận hay bác bỏ ý kiến đó (mặc dù thực tế có thể có thông báo trao đổi); Người thứ ba không trở thành một bên trong quy trình thẩm định đơn, do đó không có quyền khiếu nại hay khởi kiện vụ án hành chính đối với quyết định của Cục liên quan đến việc xử lý ý kiến của mình (trừ khi họ chuyển sang thủ tục phản đối hoặc khiếu nại theo các điều khoản khác).

3. Vai trò và ý nghĩa chiến lược của việc lấy ý kiến người thứ ba

Đối với lợi ích công cộng và chất lượng hệ thống sở hữu trí tuệ: Cơ chế ý kiến của người thứ ba theo Điều 112 đóng vai trò như một kênh giám sát xã hội đối với các đơn đăng ký, giúp phát hiện những thông tin mà thẩm định viên khó có thể tự thu thập, chẳng hạn như việc một sáng chế đã được trình bày trong hội thảo nhỏ hoặc một nhãn hiệu chứa yếu tố văn hóa nhạy cảm. Ý kiến này góp phần ngăn chặn các trường hợp cấp văn bằng sai, tránh tạo ra độc quyền không hợp lý đối với các yếu tố thuộc phạm vi sử dụng chung. Qua đó, cơ chế này giúp bảo đảm lợi ích công cộng và duy trì chất lượng của hệ thống đăng ký sở hữu trí tuệ.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Đối với Cục Sở hữu trí tuệ, ý kiến người thứ ba là nguồn thông tin quan trọng hỗ trợ thẩm định, giúp cơ quan có thêm căn cứ đánh giá đa chiều đối với khả năng bảo hộ của đối tượng đăng ký. Cơ chế này còn giúp giảm thiểu gánh nặng hậu kiểm và hạn chế phát sinh tranh chấp liên quan đến văn bằng yếu kém được cấp. Bên cạnh đó, việc tiếp nhận ý kiến theo hướng tham khảo tạo ra sự linh hoạt, tránh phát sinh thủ tục cứng nhắc và góp phần đẩy nhanh tiến độ giải quyết đơn.

Đối với doanh nghiệp và chủ thể quyền: Đối với doanh nghiệp, Điều 112 Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH năm 2025 là công cụ pháp lý hiệu quả và ít tốn kém trong chiến lược bảo vệ quyền và cạnh tranh. Doanh nghiệp có thể gửi ý kiến bất cứ lúc nào trong quá trình thẩm định để ngăn chặn đơn không phù hợp, kể cả khi đã quá thời hạn phản đối chính thức. Cơ chế này giúp tiết kiệm chi phí so với việc tiến hành thủ tục phản đối, đồng thời cho phép doanh nghiệp cung cấp thông tin bất lợi cho đối thủ thông qua đại diện mà không cần xuất hiện công khai. Trong một số trường hợp, việc gửi ý kiến có căn cứ cũng có thể kéo dài thời gian thẩm định của đối thủ, tác động đến kế hoạch kinh doanh của họ.

4. Kết luận

Do đó, quy định tại Điều 112 Luật Sở hữu trí tuệ khẳng định cơ chế ý kiến của người thứ ba là một công cụ pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch và khách quan trong quá trình xem xét cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu. Thông qua quyền gửi ý kiến kèm theo chứng cứ trong suốt thời gian từ khi đơn được công bố đến trước khi cơ quan có thẩm quyền ra quyết định cấp văn bằng, người thứ ba có thể góp phần phát hiện các dấu hiệu không đáp ứng điều kiện bảo hộ, từ đó hỗ trợ cơ quan quản lý đánh giá đầy đủ và chính xác hơn. Mặc dù không mang tính ràng buộc, các ý kiến này được xem như nguồn thông tin tham khảo quan trọng, giúp ngăn ngừa việc cấp văn bằng sai và bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng, doanh nghiệp và hệ thống sở hữu trí tuệ.

Mọi vướng mắc pháp lý vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162 để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty luật Minh Khuê tư vấn, giải đáp chi tiết.Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!