4 vấn đề cần tháo gỡ khi thực hiện đầy đủ, đồng bộ cải cách tiền lương như sau:
1. Về bãi bỏ mức lương cơ sở và hệ số lương
Việc bãi bỏ mức lương cơ sở và hệ số lương để xây dựng các mức lương cơ bản theo các nguyên tắc của Nghị quyết số 27- NQ/TW gặp nhiều bất cập. Tương quan tiền lương mới chưa hợp lý giữa các đối tượng hưởng lương do phụ cấp công vụ được đưa vào mức lương cơ bản mới. Tổng quỹ lương của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang chưa đảm bảo tương quan chung, dẫn đến thiếu công bằng trong các bảng lương mới.
Mức lương thấp nhất trong khu vực công còn thấp so với mức tăng lương bình quân mới của công chức và so với mức lương thấp nhất vùng I của khu vực doanh nghiệp, gây tâm tư không tốt khi cải cách tiền lương. Mối quan hệ giữa mức lương thấp nhất (nhân viên bậc 1), trung bình (chuyên viên bậc 1), và cao nhất (chuyên gia cao cấp) tương ứng là 4,5 triệu - 6,5 triệu - 29 triệu đồng/tháng vẫn còn thấp. Số lượng chức vụ và chức danh lãnh đạo trong hệ thống chính trị rất đa dạng, dẫn đến việc xây dựng bảng lương chức vụ cho các lãnh đạo từ Trung ương đến cấp xã theo Nghị quyết số 27-NQ/TW gặp nhiều khó khăn, chưa thể hiện rõ vị trí và vai trò của các lãnh đạo ở các cấp bậc khác nhau.
Chuyển xếp từ lương cũ sang lương mới đối với cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo sẽ rất phức tạp. Nhiều bậc lương cũ được xếp vào một mức lương chức vụ mới, dẫn đến nhiều trường hợp bị giảm lương, gây tâm tư và giảm động lực làm việc. Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, số lượng chức danh, chức vụ lãnh đạo rất nhiều và đa dạng, làm cho việc xác định các chức danh tương đương để áp dụng bảng lương chức vụ mới gặp nhiều khó khăn. Việc bảo lưu đối với các trường hợp bị giảm lương so với lương cũ cũng rất phức tạp khi thực hiện.
Ngoài ra, cần sửa đổi nhiều quy định của Đảng và pháp luật về các chính sách, chế độ gắn với mức lương cơ sở. Nếu bãi bỏ mức lương cơ sở mà chưa kịp thời sửa đổi các văn bản này sẽ gây khó khăn trong việc thực hiện các chính sách liên quan, gây tâm tư, thắc mắc của các đối tượng thụ hưởng và không được sự đồng thuận của xã hội, tạo tâm lý bất ổn trong một bộ phận lớn nhân dân khi cải cách tiền lương.
Phát sinh chênh lệch lương hưu giữa người nghỉ hưu trước và từ ngày 1/7/2024. Khi bỏ mức lương cơ sở và hệ số lương và mở rộng quan hệ tiền lương lên 1 - 2,68 - 12, sẽ có nhiều thay đổi về mức tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội và cách tính lương hưu của người hưởng lương khu vực công, gây chênh lệch lương hưu giữa thời điểm nghỉ hưu trước và từ ngày 1/7/2024. Cần có giải pháp xử lý khi sửa Luật Bảo hiểm xã hội để đảm bảo tương quan giữa những người nghỉ hưu.
2. Về thay đổi cơ cấu quỹ phụ cấp trong tổng quỹ lương
Việc thay đổi cơ cấu quỹ phụ cấp trong tổng quỹ lương từ 40%/60% hiện nay thành 30%/70% và bỏ phụ cấp thâm niên nghề đối với cán bộ, công chức, viên chức một số chuyên ngành, cùng với việc sắp xếp lại nhiều chế độ phụ cấp hiện tại thành một chế độ phụ cấp mới, đã dẫn đến nhiều tâm tư trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức không còn được hưởng phụ cấp thâm niên nghề. Điều này gây ra sự phức tạp trong quá trình thực hiện. Có những trường hợp cán bộ, công chức, viên chức đã có nhiều năm công tác và đang được hưởng phụ cấp thâm niên nghề ở mức cao, hoặc đang làm việc ở vùng khó khăn với mức phụ cấp ưu đãi, phụ cấp thu hút lên đến 70%... Khi chuyển sang áp dụng chế độ tiền lương mới, mức phụ cấp mà họ nhận được sẽ thấp hơn rất nhiều so với mức đã được hưởng trước đó.
Vấn đề này thực sự là một thách thức lớn đối với các cán bộ, công chức, viên chức khi chính sách tiền lương và phụ cấp được thay đổi một cách đột ngột và ảnh hưởng sâu rộng như vậy. Việc thay đổi cơ cấu quỹ phụ cấp và hủy bỏ phụ cấp thâm niên nghề có thể gây ra nhiều tâm lý không hài lòng và sự bất mãn trong đội ngũ. Đối với những người đã có nhiều năm kinh nghiệm và đang nhận phụ cấp thâm niên nghề ở mức cao, hoặc làm việc ở những vùng khó khăn với mức phụ cấp ưu đãi, việc chuyển sang một chế độ mới có thể dẫn đến mất mát đáng kể về thu nhập. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự ổn định tài chính cá nhân mà còn ảnh hưởng đến cam kết và động lực trong công việc của họ.
3. Về xây dựng, hoàn thiện vị trí việc làm
Xây dựng và hoàn thiện vị trí việc làm được xem là giải pháp căn bản để thực hiện cải cách tiền lương, tuy nhiên việc này vẫn còn nhiều hạn chế.
- Hạn chế về hình thức và chất lượng của Đề án vị trí việc làm: Đây là vấn đề phổ biến khi các bộ, ngành và địa phương triển khai Đề án vị trí việc làm. Việc xác định và mô tả chi tiết các vị trí công việc cần phải đảm bảo tính chính xác, minh bạch và khả thi. Nếu hình thức và chất lượng của Đề án chưa tốt, có thể dẫn đến những hiểu lầm và tranh chấp trong việc áp dụng các chế độ lương thưởng mới.
- Vấn đề về danh mục vị trí việc làm trong hệ thống chính trị: Việc chưa có hệ thống Danh mục vị trí việc làm được Bộ Chính trị phê duyệt có thể làm chậm tiến độ cải cách. Điều này cũng gây khó khăn trong việc thực hiện trả lương mới theo vị trí việc làm, vì không có một hệ thống chuẩn xác để áp dụng.
- Các đối tượng chịu ảnh hưởng: Những người lao động, đặc biệt là cán bộ, công chức, viên chức có thể gặp phải sự bất ổn trong tâm lý và hiệu suất công việc khi chính sách lương thưởng và biên chế thay đổi một cách không thống nhất và không minh bạch.
Việc cải cách tiền lương và quản lý biên chế thông qua xây dựng và hoàn thiện vị trí việc làm là một quá trình phức tạp và cần phải được thực hiện một cách cẩn thận và hệ thống để đảm bảo sự công bằng và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực nhà nước.
4. Về triển khai thực hiện các Nghị quyết Trung ương 6 khóa XII và các đề án đổi mới
Vấn đề về sắp xếp và thực hiện chế độ tự chủ tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập để giảm đối tượng hưởng lương từ ngân sách nhà nước là một thách thức lớn trong quá trình cải cách và đổi mới hành chính, đặc biệt là trong bối cảnh triển khai các Nghị quyết của Trung ương và các đề án cải cách.
- Hạn chế về tự chủ tài chính: Đa số các đơn vị sự nghiệp công lập hiện nay vẫn chưa có đủ điều kiện để tự chủ tài chính hoàn toàn. Nguyên nhân chủ yếu có thể là do hệ thống quản lý tài chính chưa được hoàn thiện, các quy định pháp lý chưa rõ ràng và thiếu sự thúc đẩy từ phía lãnh đạo cấp cao.
- Hiệu quả thấp của việc giảm đối tượng hưởng lương từ ngân sách nhà nước: Việc chuyển từ việc các đơn vị sự nghiệp công lập hưởng lương từ ngân sách sang tự chủ tài chính cần phải được thực hiện một cách cẩn thận và điều chỉnh từng bước. Nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và hỗ trợ phù hợp, có thể dẫn đến tình trạng đơn vị không đủ khả năng tài chính để hoạt động và duy trì các dịch vụ cần thiết cho công dân.
- Cần đầu tư vào năng lực quản lý và tài chính: Để cải thiện hiệu quả của việc tự chủ tài chính, cần phải đầu tư vào nâng cao năng lực quản lý và tài chính của các đơn vị sự nghiệp công lập. Điều này bao gồm việc đào tạo nhân viên quản lý, thiết lập quy trình hoạt động hiệu quả và đảm bảo tính minh bạch trong sử dụng nguồn tài chính.
- Cần có sự hỗ trợ và hướng dẫn từ cấp trên: Việc thành công của chính sách tự chủ tài chính không thể thiếu sự hỗ trợ và hướng dẫn từ cấp trên, đặc biệt là từ các cơ quan quản lý nhà nước. Cần có các hướng dẫn rõ ràng và chiến lược hỗ trợ để giúp các đơn vị sự nghiệp công lập chuyển đổi một cách trơn tru và hiệu quả.
- Đảm bảo quyền lợi của người lao động: Trong quá trình cải cách, cần đặt lợi ích của người lao động là trung tâm, đảm bảo rằng các biện pháp thay đổi không ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi và điều kiện làm việc của họ.
Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Những thay đổi về cải cách tiền lương theo nghị quyết 27 mới nhất. Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu trực tiếp tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!
