Buôn bán gạo có phải đăng ký kinh doanh và đóng thuế không?

1. Có phải đăng ký giấy phép kinh doanh không?

Theo quy định tại Khoản 3 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP (và Điều 3 Nghị định 39/2007/NĐ-CP) quy định các trường hợp không bắt buộc đăng ký kinh doanh bao gồm: người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp.

Tại Khoản 2 Điều 83 Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định: Cá nhân, thành viên hộ gia đình kinh doanh có nghĩa vụ đăng ký hộ kinh doanh và không được hoạt động dưới danh nghĩa hộ kinh doanh mà không đăng ký.

Như vậy, Bạn thuê nhà/mặt bằng để bán gạo, đồng nghĩa với việc hoạt động kinh doanh diễn ra tại một địa điểm cố định. Do đó, bạn không thuộc diện "kinh doanh lưu động" hay "bán hàng rong" và bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký Hộ kinh doanh theo quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP.​

2. Có phải đóng thuế không?

• Trường hợp Doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống: Bạn được miễn nộp thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và thuế Thu nhập cá nhân (TNCN).
• Trường hợp Doanh thu vượt trên 1 tỷ đồng/năm: Bạn mới thuộc diện phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN theo tỷ lệ quy định đối với ngành nghề phân phối, cung cấp hàng hóa (bán gạo).

3. Nếu đăng ký thì cần chuẩn bị những gì và làm ở đâu?

Hồ sơ cần chuẩn bị:

1. Đơn đề nghị đăng ký Hộ kinh doanh (Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh hay còn gọi là đơn đề nghị đăng ký hộ kinh doanh được áp dụng theo Mẫu số 01 quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 68/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết về biểu mẫu sử dụng trong đăng ký doanh nghiệp và đăng ký hộ kinh doanh theo quy định tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP).
2. Bản sao Căn cước công dân (CCCD) của bạn.
3. Bản sao Hợp đồng thuê nhà/mặt bằng (để chứng minh quyền sử dụng hợp pháp địa điểm bán gạo).

Nơi nộp hồ sơ & Thời hạn giải quyết:

4. Mức phạt nếu không đăng ký kinh doanh là bao nhiêu?

Dưới đây là tổng hợp các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính mới nhất hiện đang có hiệu lực áp dụng đối với hành vi kinh doanh không đăng ký và các vi phạm thuế, an toàn thực phẩm liên quan:

Phạt tiền hành vi Không đăng ký hộ kinh doanh

Căn cứ điểm c Khoản 1 Điều 62 Nghị định 122/2021/NĐ-CP (được giữ nguyên hiệu lực và cập nhật căn cứ viện dẫn sang Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp và hộ kinh doanh). Hành vi vi phạm không đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong trường hợp bắt buộc có mức phạt tiền  từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với cá nhân vi phạm.

Lưu ý: Nếu vi phạm do tổ chức/nhóm cá nhân thực hiện thì mức phạt gấp 02 lần, từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

Các hành vi vi phạm liên quan khác về Hộ kinh doanh (Mức phạt từ 5 - 10 triệu đồng):

1. Thành lập nhiều hơn 01 Hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc.
2. Kê khai không trung thực, không chính xác hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh.
3. Không đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hộ kinh doanh với cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã/huyện khi có thay đổi.

Ngoài ra, người vi phạm phải chịu biện pháp khắc phục hậu quả là buộc phải đăng ký thành lập Hộ kinh doanh theo quy định.

Xử phạt vi phạm về thuế và hóa đơn 

Căn cứ quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP (về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn):

• Thứ nhất, hành vi chậm nộp hồ sơ đăng ký thuế/Thông báo doanh thu ban đầu sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng tùy thuộc vào số ngày quá hạn theo quy định tại Điều 10 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
• Thứ hai, hành vi Trốn thuế (Kinh doanh không đăng ký, không kê khai doanh thu) áp dụng với trường hợp kinh doanh chui dẫn đến phát sinh số thuế phải nộp (doanh thu vượt ngưỡng chịu thuế): Phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn (Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).

Ngoài ra, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc nộp đủ số tiền thuế trốn và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước.

Mức xử phạt vi phạm về an toàn thực phẩm và trật tự đô thị:

Căn cứ Nghị định 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP) và Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP):