Các tổ chức chuyên môn của Liên Hợp Quốc và việc đảm bảo các quyền con người

1. Tổ chức Lao động (ILO) thế giới

Tổ chức Lao động Quốc tế, viết tắt ILO (tiếng Anh: International Labour Organization) là một cơ quan đặc biệt của Liên Hiệp Quốc liên quan đến các vấn đề về lao động.

ILO ra đời năm 1919 sau Hiệp ước Versailles và là thành viên của Hội Quốc Liên. Sau Chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc và Hội Quốc Liên giải tán, Tổ chức Lao động Quốc tế trở thành một thành viên của Liên Hiệp Quốc.

Năm 1969, Tổ chức Lao động Quốc tế được trao tặng Giải Nobel Hòa bình và năm 1994 giải Hans-Böckler. Hiện nay ILO có 187 thành viên, đặt trụ sở ở thành phố Geneva, Thụy Sĩ. Chủ tịch là Guy Ryder, đảm trách từ 2012.

2. Vai trò của Tổ chức Lao động (ILO) thế giới trong việc bảo vệ quyền con người

Chức năng cơ bản của cơ quan cao nhất của ILO: Hội nghị Lao động quốc tế (General Conference) là soạn thảo các quy định lao động quốc tế dưới hình thức các Công ước và khuyến nghị. Ví dụ, Công ước số 122 về chính sách trong lĩnh vực việc làm năm 1964 quy định rằng vì các mục đích thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển kinh tế, nâng cao mức sống, đáp ứng các nhu cầu về sức lao động, loại trừ thất nghiệp và sự làm việc không đầy đủ mỗi thành viên của ILO phải tuyên bô' và thực hiện chính sách tích cực để tác động tới việc đảm bảo có việc làm cho mọi người một cách đầy đủ, chất lượng và tự do lựa chọn.

Công ước số 100 về trả công bình đẳng cho nam và nữ đối với lao động như nhau năm 1951 quy định rằng mỗi thành viên của ILO cần áp dụng các biện pháp nhằm mục đích trả lương cho người lao động theo nguyên tắc bình đẳng giữa nam và nữ với công sức lao động như nhau. Theo Điều 2 Công ước của ILO số 111 về không phân biệt trong lĩnh vực lao động và việc làm, mỗi thành viên ILO có nghĩa vụ quy định và thực hiện chính sách khuyến khích sự bình đẳng trong lĩnh vực lao động và việc làm trên cơ sở phù hợp với các điều kiện kinh tế - xã hội của mình. Một số công ước của ILO yêu cầu các quốc gia thành viên phải loại bỏ các hình thức lao động cưỡng bức.

Hoạt động lập pháp của ILO rõ ràng có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo quyền con người.

3. Tổ chức Văn hoá, khoa học và giáo dục (UNESCO)

Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc, viết tắt UNESCO (tiếng Anh: United Nations Educational Scientific and Cultural Organization) là một trong những tổ chức chuyên môn lớn của Liên Hiệp Quốc, hoạt động với mục đích "thắt chặt sự hợp tác giữa các quốc gia về giáo dục, khoa học và văn hóa để đảm bảo sự tôn trọng công lý, luật pháp, nhân quyền và tự do cơ bản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo" (trích Công ước thành lập UNESCO).

UNESCO hiện có 195 quốc gia thành viên và 9 quan sát viên. Trụ sở chính đặt tại Paris, Pháp, với hơn 50 văn phòng vài viện hay trung tâm trực thuộc đặt khắp nơi trên thế giới. Hầu hết các văn phòng của UNESCO làm việc với 3 nước hoặc nhiều hơn trong cùng khu vực.

Một số các dự án nổi bật của UNESCO là duy trì danh sách các di sản thế giới, khu dự trữ sinh quyển thế giới, di sản tư liệu thế giới, công viên địa chất toàn cầu, di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại...

4. Vai trò của Tổ chức Văn hoá, khoa học và giáo dục (UNESCO)

UNESCO với mục đích vì một nền hòa bình bền vững và sự thịnh vượng của các dân tộc trên cơ sở phát triển hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực giáo dục, khoa học và văn hóa, tiến hành hoạt động nhằm đảm bảo sự tuân thủ trên toàn thế giới sự công bằng, kỷ cương pháp luật các quyền và tự do cơ bản của con người được ghi nhận trong Hiến chương LHQ. Một trong số các văn bản quan trọng mang tính chương trình hành động là văn bản do cơ quan cao nhất của Tổ chức thông qua vào năm 1966 - Tuyên bố các nguyên tắc của sự hợp tác văn hoá quốc tế. Trong Tuyên bô' đó, sự hợp tác quốc tế là quyền và nghĩa vụ của tất cả các dân tộc và các quốc gia. Các mục đích của sự hợp tác văn hoá quốc tế là truyền bá tri thức, thúc đẩy sự phát triển các nền văn hóa; phát triển các quan hệ hoà bình và hữu nghị giữa các dân tộc và thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và lối sống của mỗi dân tộc; hỗ trợ sự áp dụng các nguyên tắc của LHQ; đảm bảo cho mỗi người có điều kiện tiếp cận với tri thức, nghệ thuật, văn học, tiến bộ, khoa học, sự giàu có của đời sống văn hóa; làm tốt hơn các điều kiện sống về vật chất và tinh thần của con người ở mọi nơi trên thế giới.

UNESCO soạn thảo các công ước quốc tế về các vấn đề liên quan tới thẩm quyền của mình. Ví dụ, một trong số đó có Công ước về đấu tranh chống sự kỳ thị trong lĩnh vực giáo dục, cảnh báo và ngăn ngừa mọi sự kỳ thị và sự thông qua của các quốc gia thành viên về các biện pháp được ghi nhận trong Công ước. Trong số các hướng ưu tiên hoạt động của Tổ chức có các chương trình như: “Phân tích các vấn đề thế giới và nghiên cứu tương lai”, “Thế giới, sự hiểu biết lẫn nhau trên thế giới, các quyền của con người và các quyền của các dân tộc”, “Đẩy mạnh sự lên án, sự không dung thứ chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và Apacthai”, “Phúc lợi vì lợi ích con người”, “Khoa học, kỹ thuật và xã hội”, “Giáo dục dành cho tất cả”. UNESCO có công lao to lớn trong việc hình thành trật tự thông tin quốc tế mối. LHQ và các tổ chức chuyên môn của nó đã tạo ra hệ thống các cơ chế kiểm tra quốc tế sự tuân thủ các cam kết của các quốc gia về nhân quyền. Đó là sự hoạt động thường xuyên của các ủy ban, là hoạt động của các tiểu ban, là sự chuẩn bị các báo cáo cả về vấn đề riêng biệt liên quan tới sự đảm bảo quyền con người, cả về tình hình ở một số quốc gia, quy chế xem xét các khiếu nại riêng biệt.

5. Cao Ủy nhân quyền của Liên hợp quốc

Cơ chế bảo vệ quyền con người của Liên hợp quốc rất đa dạng và phong phú. Trung tâm điều phối cơ chế và hệ thống của LHQ và ủy ban tối cao của LHQ về quyền con người. LHQ và các tổ chức chuyên môn của mình (ILD, UNESCO...), các ủy ban và các tiểu ban ( ví dụ, các ủy ban: Nhân quyền, chống các âm mưu, xóa bỏ phân biệt chủng tộc đối với phụ nữ, về quyền trẻ em; các Tiểu ban: về địa vị phụ nữ, phát triển xã hội; Tiểu ban Nhân quyền của LHQ, Tòa án của LHQ, Tòa án châu Âu về quyền con người, ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế.

Kỳ họp thứ 48 của Đại hội đồng LHQ, trên cơ sỏ Tuyên ngôn Viên và Chương trình hành động đã được thông qua tại Hội nghị toàn thế giới về quyền con người (từ 14 - 25/6/1993), Nghị quyết số 48/41 ngày 20/12/1993 đã bổ nhiệm Cao ủy LHQ về quyền con người - chức vụ ngang hàng với phó Tổng Thư ký LHQ, có trụ sở làm việc chính tại Giơnevơ và văn phòng đại diện tại New York.

Cao ủy Nhân quyền của LHQ do Tổng thư ký LHQ bổ nhiệm và được Đại hội đồng LHQ, chuẩn y với nhiệm kỳ bốn năm (có thể tái bổ nhiệm một nhiệm kỳ tiếp theo) từ những người có uy tín cao về mặt đạo đức, có trách nhiệm và kinh nghiệm, trong đó có lĩnh vực nhân quyền, có kiến thức và am hiểu các nền văn hoá (những gì cần thiết để hoàn thành một cách khách quan, hiệu quả và tận tâm các trách nhiệm của Cao ủy Nhân quyền của LHQ.

Cao ủy Nhân quyền của LHQ:

- Hoạt động trên cơ sở Hiến chương LHQ, Tuyên ngôn toàn thế giới về nhân quyền, các văn bản quốc tế khác về nhân quyền và luật quốc tế, bao gồm cả các nghĩa vụ tôn trọng trên các cơ sở đó chủ quyền, sự toàn vẹn lãnh thổ và quyền tài phán của các quốc gia, thừa nhận trong đó rằng trên cơ sỗ các mục đích và các nguyên tắc của Hiến chương LHQ việc khuyến khích và bảo vệ tất cả các quyền của con người là một vấn đề mong muốn cháy bỏng của cộng đồng quốc tế.

- Luôn luôn hoạt động với sự thừa nhận rằng tất cả các quyền của con người là những quyền mang tính phổ biến, không tách rời, phụ thuộc lẫn nhau và liên hệ với nhau, và trong bối cảnh cần thiết tính tới giá trị riêng biệt của các vùng và dân tộc và kinh nghiệm tôn giáo, văn hoá và lịch sử của các quốc gia không phụ thuộc vào các hệ thống chính trị, kinh tế và văn hoá của họ, có nghĩa vụ, khuyến khích và bảo vệ tất cả các quyền và tự do của con người; thừa nhận sự quan trọng của việc thúc đẩy sự phát triển ổn định và cân bằng vì lợi ích của tất cả mọi người và đảm bảo thực hiện các quyền vì sự phát triển.

Cao ủy là quan chức của LHQ chịu sự lãnh đạo và bảo vệ của Tổng thư ký LHQ, thực hiện trách nhiệm cơ bản về hoạt động của LHQ trong lĩnh vực nhân quyền.

Trong khuôn khổ thẩm quyền chung, các quyền hạn và quyết định của Đại hội đồng LHQ, Hội đồng Kinh tế - Xã hội và Tiểu ban Nhân quyền của LHQ, các nghĩa vụ của Cao ủy cụ thể là:

Khuyến khích và bảo vệ việc mọi người thực hiện hiệu quả các quyền dân sự, văn hóa, kinh tế, chính trị và xã hội; hoàn thành các nhiệm vụ được các cơ quan có thẩm quyền của LHQ trong lĩnh vực nhân quyền giao phó, đề xuất các kiến nghị với mục đích thúc đẩy sự khích lệ và bảo vệ hiệu quả tất cả các quyền con người; thông qua Trung tâm về nhân quyền, Ban thư ký của LHQ và các cơ quan hữu quan khác cung cấp các dịch vụ tư vấn và sự giúp đỡ tài chính theo yêu cầu của quốc gia hữu quan và các tổ chức khu vực về quyền con người với mục đích ủng hộ việc thực hiện các biện pháp, các chương trình trong lĩnh vực nhân quyền; mở rộng sự hợp tác quốc tế với các mục đích khích lệ và bảo vệ tất cả các quyền con người.

LUẬT MINH KHUÊ (Sưu tầm)