1. Cơ sở pháp lý của việc xóa án tích
- Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.
2. Các loại tội không được đương nhiên xóa án tích
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 71 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), việc xóa án tích được thực hiện theo quyết định của Tòa án và áp dụng cho những người bị kết án về các tội phạm được quy định trong Chương XIII và Chương XXVI của Bộ luật này. Quyết định xóa án tích sẽ dựa vào nhiều yếu tố, bao gồm tính chất của tội phạm đã thực hiện, thái độ chấp hành pháp luật của người bị kết án, thái độ lao động của họ và các điều kiện quy định cụ thể tại mục 2 của Điều 71.
Cụ thể, các tội phạm được liệt kê trong Chương XIII và Chương XXVI của Bộ luật Hình sự 2015 mà việc xóa án tích có thể áp dụng bao gồm:
- Tội phản bội Tổ quốc: Đây là những hành vi liên quan đến việc chống lại quốc gia, gây nguy hiểm trực tiếp đến an ninh quốc gia và lợi ích quốc gia.
- Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân: Những hành vi nhằm mục đích thay đổi hoặc lật đổ chính quyền hợp pháp của Nhà nước, đe dọa sự ổn định và an toàn chính trị.
- Tội gián điệp: Các hành vi thu thập, truyền tải thông tin mật của quốc gia cho các tổ chức hoặc cá nhân ngoại bang với mục đích xâm phạm an ninh quốc gia.
- Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ: Những hành vi gây tổn hại hoặc đe dọa đến sự toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia, bao gồm các hành động xâm lược hoặc phá hoại lãnh thổ.
- Tội bạo loạn: Các hành vi gây rối loạn trật tự công cộng, làm tổn hại đến sự ổn định xã hội và an ninh.
- Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân: Những hành vi sử dụng bạo lực cực đoan với mục đích làm suy yếu hoặc lật đổ chính quyền, thường gây ra sự sợ hãi rộng rãi trong cộng đồng.
- Tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Các hành vi tấn công hoặc phá hoại các cơ sở hạ tầng quan trọng của quốc gia, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản và cơ sở vật chất của Nhà nước.
- Tội phá hoại việc thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội: Những hành vi có chủ đích làm hỏng hoặc cản trở việc thực hiện các chính sách, kế hoạch kinh tế và xã hội của Nhà nước, gây thiệt hại cho sự phát triển bền vững và ổn định của đất nước.
- Tội phá hoại chính sách đoàn kết: Các hành vi nhằm gây chia rẽ, làm suy yếu hoặc phá hoại chính sách đoàn kết dân tộc, các chính sách liên quan đến sự hòa hợp và đồng thuận giữa các cộng đồng và nhóm xã hội.
- Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Các hành vi sản xuất, lưu trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung chống lại Nhà nước, có thể gây ra sự bất ổn và đe dọa an ninh quốc gia.
- Tội phá rối an ninh: Những hành vi gây rối loạn trật tự, làm mất ổn định an ninh công cộng, ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh và trật tự xã hội.
- Tội chống phá cơ sở giam giữ: Các hành vi tấn công, phá hoại hoặc làm rối loạn hoạt động của các cơ sở giam giữ, trại tạm giam, trại cải tạo, nhằm làm suy yếu hoặc gây rối trật tự trong cơ sở giam giữ.
- Tội tổ chức, cưỡng ép, xúi giục người khác trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân: Những hành vi tổ chức, ép buộc hoặc khuyến khích người khác trốn ra nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài với mục đích chống lại chính quyền nhân dân.
- Tội trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân: Các hành vi tự ý trốn ra nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài với mục đích chống lại chính quyền nhân dân, làm xói mòn sự ổn định và an ninh quốc gia.
- Tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược: Những hành vi gây chiến tranh hoặc xung đột, làm tổn hại đến hòa bình và an ninh quốc tế, có thể dẫn đến tình trạng chiến tranh xâm lược.
- Tội chống loài người: Các hành vi tấn công có quy mô lớn nhằm tiêu diệt hoặc làm hại các nhóm dân tộc, quốc gia, chủng tộc, tôn giáo hoặc nhóm xã hội, vi phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của con người.
- Tội phạm chiến tranh: Những hành vi phạm pháp trong thời kỳ chiến tranh, bao gồm các hành vi tàn bạo đối với dân thường, tù binh và các quy định nhân đạo quốc tế.
- Tội tuyển mộ, huấn luyện hoặc sử dụng lính đánh thuê: Các hành vi liên quan đến việc tuyển mộ, đào tạo hoặc sử dụng lính đánh thuê, thường nhằm mục đích tham gia vào các hoạt động quân sự bất hợp pháp hoặc xung đột vũ trang.
- Tội làm lính đánh thuê: Những hành vi liên quan đến việc tham gia vào các hoạt động quân sự với tư cách là lính đánh thuê, thường để đạt được lợi ích cá nhân hoặc chính trị, làm suy yếu an ninh và ổn định quốc gia.
Quyết định xóa án tích sẽ phụ thuộc vào đánh giá của Tòa án về các yếu tố như mức độ nghiêm trọng của tội phạm đã thực hiện, thái độ hợp tác và chấp hành pháp luật của người bị kết án, cùng với khả năng hòa nhập và đóng góp tích cực vào xã hội sau khi đã thực hiện án. Tòa án sẽ cân nhắc các yếu tố này để đưa ra quyết định hợp lý, đảm bảo sự công bằng và chính xác trong việc xóa án tích
3. Lý do các tội trên không được xóa án tích
Các tội phạm được quy định tại Chương XIII và Chương XXVI của Bộ luật Hình sự 2015, mặc dù có thể được xem xét xóa án tích trong một số trường hợp, nhưng thường không được xóa án tích do những lý do sâu sắc và nghiêm trọng sau:
- Tính chất nghiêm trọng của tội phạm
+ Những tội phạm này thường có ảnh hưởng trực tiếp và sâu rộng đến an ninh quốc gia và trật tự xã hội. Chúng không chỉ đe dọa sự ổn định của hệ thống chính trị, xã hội mà còn có thể gây ra các cuộc khủng hoảng lớn về an ninh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của cộng đồng và quốc gia. Ví dụ, các hành vi như tội phản bội Tổ quốc hay phá hoại hòa bình có thể dẫn đến sự rối loạn lớn và xung đột vũ trang, gây tổn hại nghiêm trọng đến quốc gia.
+ Các hành vi phạm tội này thường dẫn đến thiệt hại lớn về người và tài sản, từ những tổn thất về sinh mạng, sức khỏe đến tài sản vật chất. Ví dụ, tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân không chỉ gây tổn thất về vật chất mà còn tạo ra sự hoang mang, sợ hãi trong cộng đồng. Những hậu quả này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến các nạn nhân mà còn tác động tiêu cực đến toàn xã hội, làm suy yếu sự an toàn và ổn định xã hội.
- Tính chất đặc biệt của tội phạm
+ Nhiều tội phạm trong danh sách này có tính chất tổ chức chặt chẽ, được thực hiện bởi các nhóm hoặc tổ chức có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và có kế hoạch chi tiết. Ví dụ, tội gián điệp hoặc tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của Nhà nước thường yêu cầu sự tổ chức và chuẩn bị công phu, cho thấy mức độ nghiêm trọng và nguy hiểm của các hành vi này.
+ Nhiều tội phạm trong danh sách có nguy cơ tái phạm cao, nghĩa là những người đã bị kết án về các tội này có thể tiếp tục vi phạm trong tương lai. Điều này đặc biệt đúng với các tội phạm liên quan đến tổ chức và hoạt động quân sự như tội phạm chiến tranh hay tội tuyển mộ lính đánh thuê. Khả năng tái phạm cao khiến việc xóa án tích trở nên không phù hợp, vì việc xóa án tích có thể dẫn đến nguy cơ cao về sự tái phạm và các mối đe dọa tiếp tục đối với xã hội.
Tóm lại, các lý do trên phản ánh tính chất nghiêm trọng và đặc biệt của các tội phạm này, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì các hình phạt nghiêm khắc và đảm bảo an toàn cho xã hội. Việc không xóa án tích cho các tội phạm này là một biện pháp nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự xã hội và ngăn ngừa nguy cơ tái phạm.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Chưa nộp án phí hình sự và hình phạt bổ sung có đương nhiên xóa án tích. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
