1. Người chết có được đương nhiên xóa án tích hay không?
Xóa án tích là một quy trình pháp lý quan trọng, giúp người đã từng phạm tội có thể phục hồi lại quyền lợi và danh dự của mình sau khi đã hoàn thành mọi nghĩa vụ pháp lý liên quan đến bản án. Cụ thể, xóa án tích diễn ra khi một người đã thực hiện xong các hình phạt chính và hình phạt bổ sung, cùng với các quyết định khác mà Tòa án đã tuyên, và sau một khoảng thời gian nhất định theo quy định của pháp luật. Trong thời gian này, người bị kết án phải không có hành vi phạm tội mới, đồng thời tuân thủ đầy đủ các yêu cầu của bản án. Sau khi hoàn thành các nghĩa vụ pháp lý và đạt đủ điều kiện, người đó sẽ được xóa án tích, có nghĩa là mọi thông tin về tội danh của họ sẽ được xóa khỏi lý lịch tư pháp, và họ sẽ không còn bị coi là người phạm tội. Việc xóa án tích không chỉ giúp người phạm tội có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ, như quyền bầu cử, quyền ứng cử, quyền làm việc, và các quyền công dân khác. Khi đã được xóa án tích, người đó sẽ được coi là chưa từng phạm tội, đồng thời có thể khôi phục lại những cơ hội trong cuộc sống và công việc mà trước đó có thể đã bị mất đi do tiền án của mình.
Căn cứ theo Điều 70 Bộ luật Hình sự năm 2015, việc xóa án tích đương nhiên sẽ được áp dụng đối với những người bị kết án không phạm phải các tội được quy định tại Chương XIII và Chương XXVI của Bộ luật này, với điều kiện họ đã hoàn thành xong hình phạt chính, thời gian thử thách án treo hoặc hết thời hiệu thi hành bản án và đáp ứng một số điều kiện cụ thể. Theo đó, người bị kết án sẽ được xóa án tích đương nhiên nếu sau khi hoàn thành xong hình phạt chính hoặc hết thời gian thử thách án treo, họ cũng đã thực hiện xong các hình phạt bổ sung và các quyết định khác của bản án, đồng thời không thực hiện hành vi phạm tội mới trong một khoảng thời gian nhất định.
Cụ thể, thời gian này sẽ là 01 năm đối với những người bị phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, hoặc bị phạt tù nhưng được hưởng án treo; 02 năm đối với những người bị phạt tù dưới 05 năm; 03 năm đối với những người bị phạt tù từ trên 05 năm đến 15 năm; và 05 năm đối với những người bị phạt tù trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình nhưng đã được giảm án.
Trong trường hợp người bị kết án còn đang phải chấp hành các hình phạt bổ sung như quản chế, cấm cư trú, cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề hoặc làm công việc nhất định, hoặc bị tước một số quyền công dân với thời gian phải chấp hành dài hơn các thời hạn trên, thì thời gian đương nhiên được xóa án tích sẽ được tính từ lúc người đó hoàn thành xong các hình phạt bổ sung này.
Ngoài ra, nếu người bị kết án không thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời gian quy định nêu trên kể từ khi hết thời hiệu thi hành bản án, họ cũng sẽ được xóa án tích đương nhiên.
Cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp có trách nhiệm cập nhật thông tin về án tích của người bị kết án và khi có yêu cầu, sẽ cấp phiếu lý lịch tư pháp xác nhận tình trạng không có án tích nếu người đó đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên.
2. Thủ tục xóa án tích trong trường hợp đương nhiên được xóa án tích ra sao?
Thủ tục đương nhiên xóa án tích là một quy trình đơn giản và thuận tiện, giúp người đã thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý được khôi phục quyền lợi và danh dự. Theo quy định tại Điều 45 Luật Lý lịch tư pháp năm 2009, khi một cá nhân thuộc trường hợp đương nhiên xóa án tích và có nhu cầu xin cấp Phiếu lý lịch tư pháp, họ chỉ cần đến cơ quan có thẩm quyền như Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia hoặc Sở Tư pháp để thực hiện thủ tục. Để yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp, người yêu cầu cần nộp một Tờ khai yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp cùng với một số giấy tờ cần thiết như bản chụp giấy chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu và bản chụp sổ hộ khẩu hoặc giấy chứng nhận thường trú hoặc tạm trú của người yêu cầu cấp phiếu.
Công dân Việt Nam sẽ nộp hồ sơ tại Sở Tư pháp nơi thường trú, nếu không có nơi thường trú thì nộp tại Sở Tư pháp nơi tạm trú. Đối với công dân cư trú ở nước ngoài, hồ sơ sẽ được nộp tại Sở Tư pháp nơi cư trú trước khi xuất cảnh. Người nước ngoài cư trú tại Việt Nam cũng nộp tại Sở Tư pháp nơi họ cư trú, còn nếu đã rời Việt Nam thì sẽ nộp tại Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia. Đặc biệt, cá nhân có thể ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục này, nhưng nếu người được cấp phiếu là cha, mẹ, vợ, chồng, con của người yêu cầu thì không cần phải có văn bản ủy quyền.
Sau khi hoàn tất thủ tục, trong vòng 10 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền sẽ cấp Phiếu lý lịch tư pháp xác nhận rằng người yêu cầu không còn án tích. Đây là một bước quan trọng giúp người đã được xóa án tích có thể chứng minh với các cơ quan, tổ chức về tình trạng lý lịch tư pháp của mình khi cần thiết. Lý lịch tư pháp không chỉ phản ánh thông tin về các bản án, quyết định hình sự đã có hiệu lực mà còn ghi nhận các quyết định liên quan đến việc cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc tham gia các hoạt động kinh doanh trong trường hợp bị Tòa án tuyên bố phá sản.
Điều đáng chú ý là theo quy định sửa đổi, bổ sung trong Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), việc xóa án tích không còn là trách nhiệm của cá nhân, người bị kết án phải tự chứng minh nữa. Các cơ quan nhà nước sẽ tự động quản lý và cung cấp thông tin về án tích của người đã hoàn thành các nghĩa vụ liên quan đến bản án khi có yêu cầu, giúp bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người dân. Đây là một bước tiến lớn trong việc bảo đảm quyền lợi của những người đã được xóa án tích, giúp họ có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng mà không bị kỳ thị hoặc cản trở quyền công dân.
3. Cách tính thời hạn để xóa án tích theo quy định hiện hành
Cách tính thời hạn để xóa án tích được quy định cụ thể tại Điều 73 Bộ luật Hình sự 2015, nhằm đảm bảo sự công bằng và minh bạch trong việc xử lý các trường hợp xóa án tích của người bị kết án. Thời hạn xóa án tích được tính dựa trên hình phạt chính mà Tòa án đã tuyên, theo quy định tại Điều 70 và Điều 71 của Bộ luật này. Điều này có nghĩa là thời gian để xóa án tích sẽ phụ thuộc vào loại hình phạt chính mà người bị kết án phải thực hiện, chẳng hạn như phạt tù, cải tạo không giam giữ, hoặc phạt tiền.
Tuy nhiên, nếu người bị kết án chưa được xóa án tích mà trong thời gian đó lại thực hiện hành vi phạm tội mới và bị Tòa án kết án với bản án có hiệu lực pháp luật, thì thời gian xóa án tích cũ sẽ được tính lại từ ngày người đó hoàn thành hình phạt chính hoặc hết thời gian thử thách án treo của bản án mới. Điều này có nghĩa là thời gian xóa án tích sẽ bị kéo dài và phải bắt đầu lại từ điểm mới, tính từ khi bản án mới có hiệu lực thi hành hoặc từ khi người đó hoàn thành nghĩa vụ của bản án mới.
Trong trường hợp người bị kết án phạm phải nhiều tội, trong đó có tội thuộc trường hợp đương nhiên được xóa án tích và có tội thuộc trường hợp phải xóa án tích theo quyết định của Tòa án, thì việc xóa án tích sẽ căn cứ vào thời hạn quy định tại Điều 71 của Bộ luật Hình sự 2015. Tòa án sẽ quyết định cụ thể thời gian xóa án tích đối với từng tội danh, từ đó xác định thời điểm chính thức xóa án tích cho người bị kết án.
Đặc biệt, nếu người bị kết án được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại, thì phần hình phạt này sẽ được coi là đã hoàn thành. Điều này có nghĩa là, dù người đó không phải tiếp tục thi hành hình phạt còn lại, họ vẫn sẽ được coi là đã hoàn thành nghĩa vụ hình sự, và từ đó, có thể đủ điều kiện để xóa án tích theo quy định của pháp luật.
Như vậy, việc tính toán thời gian xóa án tích là một quá trình chi tiết và phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại hình phạt chính, hành vi phạm tội mới, cũng như các quyết định của Tòa án liên quan đến việc miễn hoặc giảm phần hình phạt. Mục đích của quy định này là để đảm bảo rằng người đã hoàn thành nghĩa vụ pháp lý của mình có cơ hội được khôi phục lại quyền lợi và tái hòa nhập cộng đồng.
Xem thêm bài viết: Đã được xóa án tích có được thi vào ngành công an hay không?
Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn.
