1. Chủ nghĩa xã hội và xã hội chủ nghĩa là gì?

1.1. Chủ nghĩa xã hội

Chủ nghĩa xã hội (CNXH) là một trong ba ý thức hệ chính trị lớn hình thành trong thế kỷ 19. Khi các quốc gia tìm kiếm cho mình một cách thức hợp lý trong phát triển và xây dựng nhà nước. Bên cạnh chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa bảo thủ. Trong tính chất lựa chọn đối với mức độ và tính chất chi phối trong hoạt động quản lý nhà nước. Nó bao gồm một loạt các định hướng chính trị. Chủ nghĩa xã hội ở Việt nam gắn liền với đường lối lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt nam.

Đây được coi là cách thức và hình thái chính trị phù hợp và tiến bộ nhất. Những hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước được phản ánh. Với sự lãnh đạo và dẫn dắt của một tầng lớp lãnh đạo. Vạch ra những chính sách, hoạch định và đường lối cho phát triển, ổn định kinh tế, chính trị, xã hội. Bên cạnh các phối hợp, phân chia quyền lực và thực thi. Mang đến sự đảm bảo cho công bằng, dân chủ và văn minh. Các công dân được đảm bảo cho các quyền lợi bên cạnh những nghĩa vụ cơ bản với nhà nước. Trong đó, các quyền lợi vừa mang đến lợi ích cho phát triển nền kinh tế nói chung.

Chủ nghĩa xã hội là trào lưu tư tưởng, học thuyết chính trị. Có thể hiểu, Chủ nghĩa xã hội là một trong ba ý thức hệ chính trị lớn bên cạnh chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa bảo thủ. Chủ nghĩa xã hội được hình thành trong thế kỷ 19. Những người theo chủ nghĩa xã hội thường nhấn mạnh sự bình đẳng, công bằng và đoàn kết. Bên cạnh đó, người theo chủ nghĩa xã hội luôn đề cao mối quan hệ giữa những phong trào xã hội thiết thực và phê phán xã hội lý thuyết.

 

1.2. Xã hội chủ nghĩa

Hiện nay chưa có định nghĩa rõ ràng về xã hội chủ nghĩa là gì. 

Hiện nay, xã hội chủ nghĩa trong định hướng của nước ta, “xã hội xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Nhà nước và nhân dân ta xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ, có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới”.

Đây có thể xem là mô hình chủ nghĩa xã hội của Việt Nam, đặc trưng trong mô hình này vừa phản ánh tinh thần của học thuyết Mác – Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa thể hiện tính dân tộc và có tính đến các đặc điểm của thời đại.

Qua những phân tích trên có thể thấy, xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, kiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa là kiểu nhà nước cuối cùng trong lịch sử xã hội loài người. Kiểu nhà nước này được ra đời sau Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917.

Kiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Quyền lực nhà nước thống nhất trên cơ sở có sự phân công và phối hợp hoạt động giữa các cơ quan nhà nước. Các cơ quan này chuyên thực hiện các chức năng lập pháp, hành pháp và tư pháp.

>> Xem thêm: Khái niệm về thời kỳ quá độ? Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam?

 

2. Chủ nghĩa xã hội và xã hội chủ nghĩa khác nhau như thế nào?

Trên nền tảng lý luận Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra: Cách mạng xã hội chủ nghĩa (XHCN) là cuộc cách mạng sâu sắc nhất, triệt để nhất, chưa từng có trong lịch sử nước nhà. Nhưng, “nói một cách đơn giản và dễ hiểu là: CNXH không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết là nhân dân lao động”, để “ai cũng được làm việc, được ăn no mặc ấm, được học hành, người già yếu được giúp đỡ, các cháu bé thì được chăm sóc”. Người cũng chỉ rõ: “Trong sự nghiệp xây dựng CNXH, chúng ta nhất định có những khó khăn. Biến đổi một xã hội cũ thành một xã hội mới, không phải là một chuyện dễ”. Điều lớn lao nhất của cách mạng XHCN là phải xây dựng được nền tảng, vật chất của CNXH. Mà muốn xây dựng được nền tảng, vật chất cho CNXH, điều quan trọng nhất lại phải có những con người XHCN theo cách nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vì ý nghĩa đó, trong quá trình lãnh đạo cách mạng gắn với CNXH, Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn quan tâm đến chủ thể xây dựng CNXH.

Qua những phát biểu trên có thể thấy, việc sử dụng "xã hội chủ nghĩa" và "chủ nghĩa xã hội" rất dễ nhầm lẫn với nhau. Mặc dù hai trường phái thường sử dụng những ngôn từ tương đồng có thể dùng thay thế cho nhau và có sự liên quan giữa các khái niệm. Tuy nhiên, chủ nghĩa xã hội và xã hội chủ nghĩa lại khác nhau trong những vấn đề cơ bản và quan trọng. Tuy vậy, cả hai đều nổi lên trong thời kì cách mạng công nghiệp như một sự phản kháng trước việc các chủ tư bản đạt được sự giàu có bằng cách khai thác sức lao động của giới công nhân.

Xã hội chủ nghĩa là quan điểm xây dựng nhà nước còn chủ nghĩa xã hội là một quan điểm chính trị như kiểu chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa phát xít,… Sự khác nhau giữa chủ nghĩa xã hội và xã hội chủ nghĩa có thể được nhìn nhận dưới các góc độ như sau:

* Về đặc trưng

- Đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội là: Chủ nghĩa xã hội đã xóa bỏ chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa, thiết lập chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu, thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động - nguyên tắc phân phối cơ bản nhất. Chủ nghĩa xã hội tạo ra cách tổ chức lao động và kỷ luật lao động mới.

- Đặc trưng cơ bản của xã hội chủ nghĩa:

Khi là một danh từ, nó là: Một phương pháp điều hành nhà nước dựa trên lợi ích của đa số nhân dân, nhà nước do nhân dân lao động làm chủ. Nhà nước xã hội chủ nghĩa có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ.

- Ví dụ: xây dựng xã hội chủ nghĩa.

Khi là một tính từ: nó là (thuộc) về chủ nghĩa xã hội, có tính chất của chủ nghĩa xã hội

Ví dụ: Chủ nghĩa xã hội có Nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước kiểu mới, nhà nước mang bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc; thực hiện quyền lực và lợi ích của nhân dân.

* Về mục tiêu

- Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội là xây dựng quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới. Giải phóng con người khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực. Giúp người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân.

- Mục tiêu của xã hội chủ nghĩa: xây dựng nhà nước theo chế độ XHCN công bằng văn minh giữa loài người, thực hiện công bằng, bình đẳng, tiến bộ xã hội. Cố gắng tạo những điều kiện cơ bản để con người phát triển toàn diện.  

Để tìm hiểu thêm thông tin liên quan đến vấn đề này, mời quý bạn đọc tham khảo bài viết: Chủ nghĩa xã hội là gì? Bản chất của chủ nghĩa xã hội là gì?

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Chủ nghĩa xã hội và xã hội chủ nghĩa khác nhau như thế nào? Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.