1. Bị lừa đảo qua mạng thì làm gì để lấy lại tiền?
Khi bị lừa đảo qua mạng và mong muốn lấy lại số tiền đã bị mất, việc tự mình giải quyết thường rất khó khăn vì người bị hại không biết danh tính và địa điểm của kẻ lừa đảo để đòi lại tiền.
Do đó, để xử lý kẻ lừa đảo và khôi phục số tiền bị lừa, người bị hại nên thông tin và trình báo vụ việc lừa đảo cho cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Công việc đầu tiên khi phát hiện bị lừa đảo qua mạng là thu thập tất cả thông tin liên quan như nội dung tin nhắn, số điện thoại, tài khoản ngân hàng mà kẻ lừa đảo đã sử dụng để chuyển tiền... để có chứng cứ tố giác cho cơ quan chức năng.
Sau khi có đầy đủ thông tin và chứng cứ để chứng minh hành vi lừa đảo, người bị hại có thể tố giác vụ việc này tới Cơ quan Công an tại địa phương mà họ cư trú (thường trú hoặc tạm trú) để được giải quyết.
Nếu người bị hại quyết định gửi đơn tố giác tới cơ quan Công an, họ cần chuẩn bị hồ sơ bao gồm:
Đơn trình báo tới cơ quan Công an;
Bản sao công chứng Chứng minh thư nhân dân/Căn cước công dân của người bị hại;
Các chứng cứ đi kèm để chứng minh (video, hình ảnh, ghi âm có chứa thông tin về hành vi phạm tội...).
Trong trường hợp muốn tố cáo trực tiếp, người tố cáo cũng cần mang theo bản sao công chứng Chứng minh thư nhân dân/Căn cước công dân và các chứng cứ đi kèm để cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận thông tin.
Ngoài ra, người bị hại cũng có thể thông tin và trình báo về vụ lừa đảo qua đường dây nóng của cơ quan Công an:
Công an Thành phố Hà Nội khuyến cáo người dùng Internet có thể gửi trực tiếp các đường link, tình huống lừa đảo trực tuyến hoặc nghi ngờ là lừa đảo đến địa chỉ:
Đường dây nóng 113 và trang Facebook của Công an thành phố Hà Nội, địa chỉ: https://www.facebook.com/ConganThuDo;
Đường dây nóng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao: 069.219.4053;
Địa chỉ https://canhbao.ncsc.gov.vn của Trang cảnh báo an toàn thông tin Việt Nam.
Đối với người dân tại Thành phố Hồ Chí Minh, họ có thể gọi đến số điện thoại đường dây nóng 08.3864.0508 để thông tin và trình báo về vụ chiếm đoạt tài sản, lừa đảo qua mạng.
2. Kẻ lừa đảo bị truy cứu như thế nào?
Khi xảy ra hành vi lừa đảo, những kẻ phạm tội này sẽ phải chịu mức phạt phù hợp với tình trạng vi phạm và mức độ thiệt hại gây ra. Trong trường hợp tài sản bị chiếm đoạt có giá trị dưới 2 triệu đồng và không thuộc vào các trường hợp đặc biệt, người lừa đảo sẽ bị xử phạt hành chính.
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi lừa đảo bằng cách sử dụng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác sẽ bị phạt tiền từ 2 đến 3 triệu đồng.
Tuy nhiên, trong trường hợp xử lý hình sự, những người thực hiện hành vi lừa đảo qua mạng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự dựa trên tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" như quy định tại Điều 174 của Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi và bổ sung vào năm 2017. Cụ thể:
Người nào sử dụng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác có giá trị từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng có các tình tiết sau đây, sẽ bị xử phạt cải tạo không giam giữ từ 1 đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm:
+ Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản và còn tiếp tục vi phạm;
+ Đã bị kết án về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật Hình sự 2015, và không bị xóa án tích mà tiếp tục vi phạm;
+ Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
+ Tài sản bị chiếm đoạt là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình.
Nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, người phạm sẽ bị phạt tù từ 2 đến 7 năm:
+ Hành vi lừa đảo có tổ chức;
+ Hành vi lừa đảo mang tính chuyên nghiệp;
+ Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
+ Tái phạm với mức nguy hiểm cao;
+ Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
+ Sử dụng những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt.
Nếu phạm tội thuộc mộttrong các trường hợp sau đây, người phạm sẽ bị phạt tù từ 7 đến 15 năm:
+ Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
+ Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh để lừa đảo.
Nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, người phạm sẽ bị phạt tù từ 12 đến 20 năm hoặc án tù chung thân:
+ Chiếm đoạt tài sản có giá trị 500.000.000 đồng trở lên;
+ Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp để lừa đảo.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời gian từ 1 đến 5 năm, hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Dựa trên các quy định trên, mức phạt đối với những người thực hiện hành vi lừa đảo qua mạng sẽ phụ thuộc vào số tiền chiếm đoạt cũng như các tình tiết liên quan. Người phạm tội có thể đối mặt với mức phạt cải tạo không giam giữ từ 1 đến 3 năm, phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm, và thậm chí án tù chung thân.
3. Một số lưu ý cần nhớ để tránh bị lừa đảo
Cẩn trọng khi chia sẻ thông tin cá nhân
Chứng minh thư nhân dân hoặc Căn cước công dân, được coi là một trong những giấy tờ quan trọng nhất để chứng minh danh tính của mỗi người dân. Trong tài liệu này, chúng ta sẽ tìm hiểu về những rủi ro và thiệt hại tiềm ẩn khi thông tin cá nhân trên chứng minh thư/căn cước này bị lộ.
Thật không may, việc lộ thông tin cá nhân trên chứng minh thư/căn cước công dân có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Kẻ xấu có thể lợi dụng những thông tin này để thực hiện các hành vi lừa đảo, làm cho nhiều người trở thành nạn nhân của việc vay tiền trái phép mà họ không hề hay biết.
Vậy nên, khi chứng minh thư/căn cước công dân của chúng ta bị lộ đi, chúng ta cần hành động ngay lập tức. Đầu tiên, hãy liên hệ với các cơ quan chức năng như công an, phòng chống tội phạm công nghệ cao để thông báo vụ việc. Họ có thể hỗ trợ trong việc ngăn chặn sự lợi dụng thông tin cá nhân và bảo vệ quyền lợi của chúng ta.
Ngoài ra, chúng ta cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản để bảo vệ thông tin cá nhân của mình. Đầu tiên là luôn luôn cảnh giác và tự đặt ra câu hỏi xem sự việc có đang diễn ra hợp lý không. Khi nhận được lời đề nghị từ một người lạ hoặc qua mạng xã hội, không nên tin tưởng ngay lập tức mà cần xem xét kỹ lưỡng và tìm hiểu thêm về nguồn gốc và độ tin cậy của thông tin đó.
Hơn nữa, việc duy trì một tư thế cảnh giác trong bảo mật thông tin cũng rất quan trọng. Chúng ta nên sử dụng mật khẩu mạnh cho các tài khoản trực tuyến, không chia sẻ thông tin cá nhân quá quen thuộc trên mạng xã hội và tránh mở các đường dẫn, tệp tin, hay email không rõ nguồn gốc.
Để bảo vệ thông tin cá nhân của chúng ta, cũng cần lưu ý rằng việc chia sẻ thông tin cá nhân chỉ nên được thực hiện với những đối tượng đáng tin cậy. Khi cần phải cung cấp thông tin cá nhân cho các tổ chức hay cá nhân khác, hãy kiểm tra kỹ lưỡng về tính xác thực và uy tín của họ trước khi tiến hành.
Cuối cùng, việc sử dụng các dịch vụ bảo mật và công nghệ hiện đại cũng có thể giúp chúng ta bảo vệ thông tin cá nhân một cách hiệu quả. Ví dụ, việc sử dụng phần mềm diệt virus, tường lửa mạng, và các công cụ mã hóa có thể giúp ngăn chặn các cuộc tấn công trực tuyến và bảo vệ dữ liệu quan trọng của chúng ta khỏi sự xâm phạm.
Tóm lại, việc chia sẻ thông tin cá nhân là một vấn đề cần được xem xét cẩn thận. Chứng minh thư nhân dân và căn cước công dân chứa đựng nhiều thông tin quan trọng về danh tính của mỗi người, do đó, việc để lộ thông tin này có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng. Để bảo vệ mình và tránh trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo, chúng ta cần luôn cảnh giác và tự đặt ra câu hỏi xem sự việc có đáng tin cậy hay không. Ngoài ra, tuân thủ nguyên tắc bảo mật thông tin, chỉ chia sẻ với đối tượng đáng tin cậy, sử dụng công nghệ bảo mật hiện đại và hợp tác với cơ quan chức năng khi cần thiết. Chỉ khi chúng ta có ý thức và cảnh giác, chúng ta mới có thể bảo vệ thông tin cá nhân của mình và tránh được những rủi ro tiềm ẩn.
Tiết chế lòng tham với các khoản tiền tự nhiên mà có
Trung tá Đào Trung Hiếu, một chuyên gia tội phạm học thuộc Bộ Công an, đã chia sẻ rằng tội phạm lừa đảo qua mạng tồn tại nhờ vào lòng tham của người dùng. Khi bị mờ mắt bởi tiền bạc, người dùng sẽ trắng tay không còn gì.
Không có phần mềm bảo mật nào có thể bảo vệ người dùng trong mọi trường hợp, đặc biệt là khi người dùng quá nhẹ dạ và dễ tin. Vì vậy, chúng ta cần trở thành công dân mạng thông minh, tỉnh táo và cẩn thận.
Một trong những chiêu thức lừa đảo phổ biến gần đây là khi có những người nước ngoài gọi điện hoặc nhắn tin để làm quen, sau đó đề cập đến việc tặng quà có giá trị. Tuy nhiên, để nhận được quà, người dùng phải trả trước một khoản phí.
Với niềm tin rằng mình sẽ nhận được món quà có giá trị, rất nhiều người đã trở nên ngây ngô và tin tưởng, chỉ để mất tiền mà không nhận được bất kỳ món quà nào.
Để tránh trở thành nạn nhân của những hình thức lừa đảo này, chúng ta cần tự chuẩn bị và tìm hiểu thông tin về các chiêu trò lừa đảo. Hiện nay, việc tìm kiếm những cảnh báo về tội phạm lừa đảo trên các phương tiện truyền thông, trang web và mạng xã hội không khó khăn. Có những nhóm cộng đồng đáng tin cậy, thường xuyên chia sẻ kiến thức về pháp luật và cảnh báo về các thủ đoạn lừa đảo trên Facebook, chẳng hạn như: "Cùng hiểu luật", "Cảnh báo lừa đảo", "7onez - Nhận thức về an ninh mạng"... Đây là những nguồn thông tin hữu ích để nắm bắt và phòng tránh những hiểm nguy tiềm ẩn trong môi trường trực tuyến.
Tuy nhiên, việc tìm hiểu chỉ là một phần trong việc chống lại tội phạm lừa đảo. Chúng ta cần nâng cao nhận thức và cảnh giác trong giao tiếp trực tuyến, không nên tin tưởng người lạ quá sớm và luôn xem xét kỹ lưỡng trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch tài chính nào. Hơn nữa, việc bảo vệ thông tin cá nhân cũng rất quan trọng, chúng ta nên sử dụng mật khẩu mạnh, không chia sẻ thông tin cá nhân quá rộng rãi và luôn cập nhật các phần mềm bảo mật để tránh bị tấn công từ các hacker.
Xem thêm >>> Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định mới nhất năm 2023
