1. Hứa thưởng có phải là giao dịch dân sự không?

Điều 116 Bộ luật dân sự 2015 có quy định:

Điều 116. Giao dịch dân sự

Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Khi hứa thưởng, bên đưa ra lời tuyên bố hứa thưởng có mục đích làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự cho một chủ thể khác. Lời tuyên bố hứa thưởng này khi đã được thể hiện một cách công khai, thì người tuyên bố hứa thưởng sẽ phải trả thưởng cho người hoặc nhóm người đáp ứng điều kiện hoặc đã thực hiện công việc theo yêu cầu của bên hứa thưởng.

Hứa thưởng là một trong những căn cứ làm phát sinh nghĩa vụ dân sự của bên hứa thưởng với bên được nhận thưởng. Nghĩa vụ phát sinh trong hứa thưởng chính là nghĩa vụ trả thưởng. Nghĩa vụ này phát sinh từ thời điểm một chủ thể hoặc một nhóm chủ thể đáp ứng được các điều kiện hoặc thực hiện được công việc do bên hứa thưởng đưa ra. Mặc dù phải thực hiện được công việc mà bên hứa thưởng đưa ra mới được nhận thưởng, nhưng việc thực hiện công việc đó không phải là nghĩa vụ của các chủ thể tham gia vào công việc trong hứa thưởng. Bởi vì, chủ thể có thực hiện hay không thực hiện công việc đó mà cũng không phải gánh chịu bất cứ chế tài nào, tức là công việc đó không có tính bắt buộc đối với các chủ thể.

==> Hứa thưởng là giao dịch dân sự thể hiện dưới dạng hành vi pháp lý đơn phương.

2. Công việc được hứa thưởng phải đáp ứng điều kiện gì?

Điều kiện hứa thưởng có thể là các yêu cầu về nhân thân hoặc có thể là những công việc mà bên hứa thưởng đưa ra. Trong trường hợp điều kiện hứa thưởng là công việc mà các chủ thể phải thực hiện thì công việc đó phải đáp ứng được các điều kiện cơ bản tại khoản 2 Điều 570 Bộ luật dân sự 2015: "Công việc được hứa thưởng phải cụ thể, có thể thực hiện được, không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

Như vậy, công việc được hướng thưởng phải:

- Phải được xác định một cách cụ thể: công việc đó là gì? Làm như thế nào? Làm ở đâu? Làm trong bao lâu,....;

- Công việc đó phải có tính khả thi, tức là trong những điều kiện và hoàn cảnh bình thường, một người bình thường cũng có thể hoàn thành công việc đó;

- Công việc đó không vi phạm điều cấm của pháp luật và không trái đạo đức xã hội.

"Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thể thực hiện những hành vi nhất định.

Đạo đức xã hội là những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng".

Trong trường hợp công việc trong hứa thưởng mà bên tuyên bố hứa thưởng đưa ra không thỏa mãn được các điều kiện cơ bản trên, thì lời tuyên bổ hứa thưởng sẽ không có giá trị. Theo đó, quan hệ nghĩa vụ không phát sinh và các bên không phải thực hiện nghĩa vụ đối với nhau.

3. Người hứa thưởng có thể rút lại tuyên bố hứa thưởng không?

Việc xác lập giao dịch dân sự dưới dạng lời tuyên bố hứa thưởng cũng là một trong các phương thức để chủ thể tham gia vào quan hệ pháp luật dân sự. Mục đích xác lập quan hệ pháp luật dân sự của các chủ thể là các lợi ích về vật chất hoặc tinh thần, về nguyên tắc, khi tham gia quan hệ pháp luật dân sự, chủ thể được quyền tự định đoạt ở tất cả các giai đoạn như: giai đoạn lựa chọn chủ thể, lựa chọn nội dung, lựa chọn hình thức,... thậm chí, chủ thể có quyền quyết định tiếp tục hoặc tạm dừng, chấm dứt quan hệ mà mình đang tham gia nếu như việc tiếp tục tham gia quan hệ đó không mang lại lợi ích cho bản thân chủ thể.

Thực tế, chủ thể đưa ra lời tuyên bổ hứa thưởng thường hướng tới những lợi ích vật chất, tinh thần nhất định thông quan việc yêu cầu chủ thể nào đó thực hiện một công việc nào đó và công việc này phải mang lại lợi ích vật chất hoặc tinh thần cho người tuyên bố hứa thưởng. Trong nhiều trường hợp, chủ thể đã đưa ra lời tuyên bố hứa thưởng với những điều kiện nhận thưởng nhất định, nhưng khi công việc trong hứa thưởng chưa được thực hiện thì người tuyên bố hứa thưởng lại rút lại lời tuyên bố hứa thưởng đó. Việc rút lại tuyên bố hứa thưởng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, và một trong các nguyên nhân đó là người tuyên bố hứa thưởng có thể nhận thấy công việc trong hứa thưởng dù có được thực hiện cũng không mang lại cho mình những lợi ích mong muốn, tức là chủ thể không đạt được mục đích của việc tuyên bố hứa thưởng ban đầu.

Theo quy định tại Điều 570 Bộ luật dân sự 2015 "Khi chưa đến hạn bắt đầu thực hiện công việc thì người hứa thưởng có quyền rút lại tuyên bố hứa thưởng của mình"

==> Việc rút lại lời tuyên bố hứa hưởng là quyền của người đã tuyên bố hứa thưởng.

4. Điều kiện để rút lại tuyên bố hứa thưởng

Như trên đã phân tích thì việc rút lại tuyên bố hứa thưởng là quyền của bên đã tuyên bố hứa thửa. Tuy nhiên, không phải trong bất cứ trường hợp nào lời tuyên bố hứa thưởng đều có thể được rút lại theo ý chí của người tuyên bố hứa thưởng. Tức là chủ thể hứa thưởng chỉ được rút lại lời tuyên bố hứa thưởng trong những trường họp nhất định và phải theo những trình tự pháp luật quy định. Cụ thể:

Một là, việc tuyên bố hứa thưởng chỉ được thực hiện đối với các trường hợp người tuyên bố hứa thưởng có xác định một khoảng thời hạn thực hiện công việc và thời hạn đó chưa đến.

Mặc dù đây là quyền của bên tuyên bố hứa thưởng nhưng việc rút lại tuyên bố hứa thưởng một cách tùy tiện có thể gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia vào quan hệ hứa thưởng. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, mặc dù đã đến thời hạn thực hiện công việc trong hứa thưởng nhưng bên tuyên bố hứa thưởng vẫn có thể rút lại lời tuyên bố hứa thưởng nếu như không có chủ thể nào tham gia thực hiện công việc trong hứa thưởng, hoặc vì lý do khách quan mà công việc trong hứa thưởng không thể được thực hiện đúng hạn hoặc việc rút lại đó không gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của bất cứ chủ thể nào khác (chủ thể thực hiện công việc không phải bỏ ra chi phí). Ví dụ, Huấn luyện viên đội tuyển bóng đá X đưa ra lời tuyên bố hứa thưởng 50 triệu đồng cho cầu thủ nào ghi bàn thắng trong trận đấu diễn ra vào ngày 10/4/2019. Tuy nhiên, đến ngày trận đấu diễn ra, trời bỗng xuất hiện mưa giông, lốc xoáy khiến cho trận đấu bị tạm hoãn.

Hai là, việc rút lại tuyên bố hứa thưởng phải được thực hiện theo cách thức và trên phương tiện mà việc hứa thưởng đã được công bố.

Quy định này là phù hợp bởi vì nó đảm bảo rằng những người tham gia hoặc có ý định tham gia vào công việc trong hứa thưởng có thể nắm bắt thông tin về việc rút lại lời tuyên bố hứa thưởng. Điều này giúp họ chủ động trong việc hạn chế những chi phí có thể phải bỏ ra để thực hiện công việc trong hứa thưởng. Nếu bên hứa thưởng rút lại tuyên bố hứa thưởng không theo cách thức và trên phương tiện đã hứa thưởng mà các chủ thể đã bỏ ra chi phí để chuẩn bị cho việc thực hiện công việc hoặc đã bắt đầu thực hiện công việc, thì bên rút lại lời tuyên bố hứa thưởng phải bồi thường những chi phí mà họ đã phải bỏ ra. Quy định này chỉ phù hợp với trường hợp lời tuyên bố hứa thưởng được công bố thông qua các phương tiện thông tin đại chúng. Trong trường hợp lời tuyên bố hứa thưởng được công bố thông qua hình thức miệng, thì việc rút lại lời tuyên bố hứa thưởng có thể được thực hiện thông qua hình thức miệng hoặc thông quan hình thức văn bản, hoặc đăng lên các phương tiện thông tin đại chúng. Thậm chí, nếu việc rút lại lời tuyên bố hứa thưởng không được thực hiện theo cách thức và trên phương tiện mà lời tuyên bố hứa thưởng đã được công bố nhưng tất cả các chủ thể đã nhận được thông báo hứa thưởng có thể biết về việc rút lại lời tuyên bố hứa thưởng thì việc rút lại đó vẫn có thể được chấp nhận.

5. Nghĩa vụ trả thưởng

Điều 572 Bộ luật dân sự 2015 có quy định như sau:

Điều 572. Trả thưởng

1. Trường hợp một công việc được hứa thưởng do một người thực hiện thì khi công việc hoàn thành, người thực hiện công việc đó được nhận thưởng.

2. Khi một công việc được hứa thưởng do nhiều người cùng thực hiện nhưng mỗi người thực hiện độc lập với nhau thì người hoàn thành đầu tiên được nhận thưởng.

3. Trường hợp nhiều người cùng hoàn thành công việc được hứa thưởng vào cùng một thời điểm thì phần thưởng được chia đều cho những người đó.

4. Trường hợp nhiều người cùng cộng tác để thực hiện công việc được hứa thưởng do người hứa thưởng yêu cầu thì mỗi người được nhận một phần của phần thưởng tương ứng với phần đóng góp của mình.

Hứa thưởng được coi là một trong những căn cứ làm phát sinh nghĩa vụ dân sự, và nghĩa vụ phát sinh từ hứa thưởng thường là nghĩa vụ của người tuyên bố hứa thưởng. Khi một hoặc nhiều chủ thể đã thỏa mãn các điều kiện hoặc hoàn thành công việc mà bên tuyên bố hứa thưởng đưa ra, bên hứa thưởng phải trả thưởng. Nghĩa vụ trả thưởng không phải là nghĩa vụ duy nhất của bên tuyên bổ hứa hưởng, nhưng nó là nghĩa vụ cơ bản nhất và thể hiện bản chất của quan hệ hứa thưởng.

Việc trả thưởng sẽ được thực hiện vào thời điểm và phương thức do bên hứa thưởng đưa ra trong tuyên bố hứa thưởng. Trong trường hợp tại thời điểm đưa ra lời tuyên bổ hứa thưởng, bên hứa thưởng không xác định thời điểm trả thưởng thì nghĩa vụ trả thưởng phải được thực hiện ngay khi có chủ thể đã đáp ứng được các điều kiện nhận thưởng mà bên hứa thưởng đưa ra. Trong trường hợp người tuyên bố hứa thưởng không xác định phương thức trả thưởng, thì số tiền thưởng phải được trả một lần vào thời điểm thực hiện nghĩa vụ trả thưởng.

Trên thực tế, lời tuyên bố hứa thưởng được đưa ra có thể hướng tới một hoặc nhiều chủ thể. Tức là phần thưởng có thể được trao cho một người hoặc trao cho nhiều người, số người được nhận thưởng trước hết cũng do người tuyên bố hứa thưởng đưa ra. Trong trường hợp người tuyên bổ hứa thưởng không xác định cụ thể số lượng người có thể được nhận thưởng thì người được nhận thưởng sẽ được xác định theo quy định tại Điều 572 trên, cụ thể như sau:

- Trường hợp một công việc được hứa thưởng do một người thực hiện thì khi công việc hoàn thành, người thực hiện công việc đó được nhận thưởng.

- Khi một công việc được hứa thưởng do nhiều người cùng thực hiện nhưng mỗi người thực hiện độc lập với nhau thì người hoàn thành đầu tiên được nhận thưởng.

- Trường hợp nhiều người cùng hoàn thành công việc được hứa thưởng vào cùng một thời điểm thì phần thưởng được chia đều cho những người đó.

- Trường hợp nhiều người cùng cộng tác để thực hiện công việc được hứa thưởng do người hứa thưởng yêu cầu thì mỗi người được nhận một phần của phần thưởng tương ứng với phần đóng góp của mình.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua Email : Tư vấn pháp luật qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Trân trọng./.

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Thế nào là công việc hứa thưởng không vi phạm điều cấm của luật?

Trả lời:

Công việc hứa thưởng không được vi phạm điều cấm của luật tức là công việc đó phải là công việc mà luật cho phép làm, không thuộc các công việc mà luật cấm thực hiệm.

Câu hỏi: Công việc hứa thưởng không trái đạo đức xã hội được hiểu như thế nào?

Trả lời:

Công việc hứa thưởng không trái đạo đức xã hội tức là công việc đó phải phù hợp với những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sống xã hội, được cộng đồng thừa nhận và tôn trọng.

Câu hỏi: Thế nào là công việc hứa thưởng có thể thực hiện được?

Trả lời:

Công việc có thể thực hiện được tức là công việc đó phải có tính khả thi, trong những điều kiện và hoàn cảnh bình thường, một người bình thường cũng có thể hoàn thành công việc đó.