1. Khái niệm

Điều chỉnh theo thị trường là sự điều chỉnh hàng ngày một tài khoản hoặc một khoản đầu tư để phản ánh giá thị trường thực sự, trái với giá kế toán lịch sử hoặc giá trị ghi sổ. Chứng khoán hoặc các hợp đồng mua bán kỳ hạn được đánh giá lại hàng ngày, nhưng các khoản vay và khoản đầu tư của ngân hàng khác với chứng khoán, chỉ được định giá và điều chỉnh theo thị trường khi có sự thay đổi trong quan hệ tín dụng. Báo cáo 115 của Ủy ban Tiêu chuẩn Kế toán Tài chính (FAS 115) yêu cầu các ngân hàng và các định chế tài chính khác, báo cáo chứng khoán nợ và vốn cổ phẩn đủ điều kiện để bán theo giá thị trường hiện tại. Chỉ có những trái phiếu được nắm giữ đến ngày đáo hạn mới có thể được niêm yết theo giá Mua bán đầu.

2. Đặc điểm điều chỉ theo giá thị trường

2.1. Điều chỉnh theo giá thị trường trong đầu tư

Trong giao dịch chứng khoán, hạch toán theo giá thị trường (MTM) liên quan đến việc định giá lại một chứng khoán, danh mục đầu tư hoặc tài khoản, để phản ánh giá trị thị trường hiện tại thay vì giá trị sổ sách.

Hạch toán theo giá thị trường được thực hiện thường xuyên nhất trong các tài khoản thị trường tương lai, nhằm đảm bảo các yêu cầu kí quĩ được đáp ứng.

Nếu giá trị thị trường hiện tại khiến tài khoản kí quĩ giảm xuống dưới mức yêu cầu, nhà đầu tư sẽ phải đối mặt với một cuộc gọi kí quĩ, hay tiền trong tài khoản kí quĩ của họ đã giảm xuống mức báo động.

Các quĩ tương hỗ cũng được hạch toán theo giá thị trường mỗi ngày vào lúc thị trường đóng cửa để các nhà đầu tư có cái nhìn rõ hơn về giá trị tài sản ròng (NAV) của chúng.

2.2. Điều chỉnh theo giá thị trường trong kế toán

Hạch toán theo giá thị trường là một thông lệ kế toán chỉ việc điều chỉnh giá trị của một tài sản, nhằm phản ánh giá trị của nó được xác định bởi các điều kiện thị trường hiện tại.

Giá trị thị trường được xác định dựa trên số tiền mà công ty sẽ nhận được nếu bán tài sản tại thời điểm đó.

Vào cuối năm tài chính, bảng cân đối kế toán của công ty phải phản ánh giá trị thị trường hiện tại của một số tài khoản nhất định.

Ví dụ, các công ty tài chính có thể điều chỉnh các tài khoản tài sản của họ trong trường hợp một số người đi vay không trả được nợ trong năm tài chính.

Khi các khoản vay này được xác định là nợ xấu, công ty tài chính sẽ cần giảm giá trị tài sản của mình xuống bằng mức giá trị hợp lí của khoản nợ, thông qua việc sử dụng tài khoản đối ứng như "Khoản trợ cấp cho các khoản nợ xấu".

Một công ty giảm giá cho khách hàng để thu nhanh các khoản phải thu (AR) sẽ phải giảm giá trị mục AR của mình thấp hơn thông qua việc sử dụng tài khoản đối ứng.

3. Ví dụ về Hạch toán theo giá thị trường

Giả sử có hai đối tác của hợp đồng tương lai - một người sở hữu vị thế mua và một người sở hữu vị thế bán.

Nhà đầu tư nắm giữ vị thế mua trong hợp đồng tương lai thường mong muốn tài sản cơ sở tăng giá, trong khi các nhà đầu tư nắm giữ vị thế bán mong muốn tài sản cơ sở giảm giá.

Nếu vào cuối ngày, hợp đồng tương lai giảm giá trị, tài khoản kí quĩ của nhà đầu tư nắm giữ vị thế mua sẽ giảm và tài khoản kí quĩ của nhà đầu tư nắm giữ vị thế bán tăng lên, phản ánh sự thay đổi giá trị của hợp đồng tương lai.

Ngược lại, hợp đồng tương lai tăng giá trị sẽ dẫn đến sự gia tăng đối với tài khoản kí quĩ người giữ vị thế mua và giảm đối với tài khoản kí quĩ người giữ vị thế bán.

Trong cả hai trường hợp trên, tài khoản kí quĩ của từng bên đều được điều chỉnh theo giá thị trường (MTM), bằng cách thiết lập các khoản lời, lỗ do thay đổi trong giá chứng khoán.

Điều chỉnh theo giá thị trường sẽ được tiếp tục thực hiện cho đến ngày đáo hạn của hợp đồng tương lai, hoặc cho đến khi một bên đóng vị thế của mình bằng cách mua một hợp đồng khác có cùng thời gian đáo hạn.

4. Đầu tư với Điều chỉnh giá

Trong khi điều chỉnh giá có thể ảnh hưởng đến tất cả các loại cổ phiếu, một số thường chịu tác động mạnh mẽ hơn các cổ phiếu khác. Các cổ phiếu có vốn hóa nhỏ, cổ phiếu có tốc độ tăng trưởng cao trong các lĩnh vực nhiều biến động như công nghệ, có xu hướng phản ứng mạnh nhất với các điều chỉnh giá.

Đa dạng hóa đầu tư có thể bảo vệ nhà đầu tư, nếu có các tài sản có kết quả hoạt động đối lập với những tài sản đang trải qua giai đoạn điều chỉnh giá, hoặc có những tài sản bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác nhau.

Trái phiếu và các phương tiện thu nhập truyền thống là những loại tài sản đối trọng với cổ phiếu, chẳng hạn. Ngoài ra còn có các loại tài sản hữu hình, như hàng hóa hay bất động sản, cũng là những lựa chọn để tài trợ cho tài sản tài chính.

Mặc dù điều chỉnh giá thị trường với mức giảm 10% có thể làm tổn thương đáng kể nhiều danh mục đầu tư, hiện tượng này đôi khi được coi là lành mạnh cho cả thị trường và cho các nhà đầu tư.

- Đối với thị trường, việc điều chỉnh có thể giúp điều chỉnh và hiệu chỉnh lại các tài sản có thể đã được định giá quá cao.

- Đối với các nhà đầu tư, điều chỉnh giá có thể cung cấp cơ hội mua tài sản với giá chiết khấu, cũng như học được những bài học đầu tư quí giá về việc môi trường thị trường có thể thay đổi nhanh như thế nào.