Doanh nghiệp nợ tiền BHXH thì có bị buộc tuyên bố phá sản không?

1. Nợ tiền BHXH có phải là hành vi bị nghiêm cấm không?

Căn cứ vào các quy định được đề ra tại Điều 17 của Luật Bảo hiểm xã hội 2014 về danh sách các hành vi bị nghiêm cấm, chúng ta có thể liệt kê một loạt các hành vi mà Luật đã quy định như sau:

- Trốn tránh việc đóng các khoản bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp.

- Chậm trễ việc đóng tiền bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp.

- Lạm dụng tiền đóng và tiền hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp.

- Gian lận hoặc làm giả hồ sơ trong quá trình thực hiện các khoản bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp.

- Sử dụng quỹ bảo hiểm xã hội và quỹ bảo hiểm thất nghiệp không tuân theo quy định của pháp luật.

- Gây cản trở, gây khó khăn hoặc gây tổn hại đến quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của người lao động và người sử dụng lao động.

- Truy cập và khai thác các cơ sở dữ liệu liên quan đến bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp bằng cách vi phạm pháp luật.

- Cung cấp thông tin sai sự thật, cung cấp số liệu không chính xác về tình hình bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp.

Theo quy định, nợ tiền bảo hiểm xã hội (dưới các hình thức trốn đóng, chậm đóng và chiếm dụng tiền đóng BHXH) được xác định là một trong những hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội. Việc xử lý các hành vi chậm đóng bảo hiểm xã hội sẽ được thực hiện dựa vào tính chất và mức độ vi phạm tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể.

2. Xử phạt đối với hành vi nợ bảo hiểm xã hội

Dựa vào các quy định rõ ràng được nêu tại Điều 122 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 về việc xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, có thể tiến sâu vào những chi tiết quan trọng liên quan đến việc đóng tiền bảo hiểm và các hình thức xử phạt đi kèm như sau:

Trước hết, theo quy định của Điều 122, doanh nghiệp nợ tiền bảo hiểm xã hội phải đóng đủ số tiền đã nợ. Khi doanh nghiệp nợ tiền bảo hiểm xã hội trong khoảng thời gian từ 30 ngày trở lên, họ sẽ bị xử lý theo những quy định pháp luật có liên quan. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ phải nộp lại số tiền bị chậm đóng hoặc chưa đóng, mà còn phải nộp thêm một khoản tiền lãi. Khoản tiền lãi này sẽ được tính dựa trên mức lãi suất đầu tư trung bình của Quỹ Bảo hiểm xã hội trong năm trước. Điều này áp dụng cả về số tiền và thời gian mà doanh nghiệp đã chậm đóng bảo hiểm xã hội.

Song song với việc nộp tiền bảo hiểm và khoản tiền lãi, doanh nghiệp nợ tiền bảo hiểm xã hội cũng sẽ chịu án xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, theo những quy định được đề ra tại khoản 6, khoản 7 và khoản 10 của Điều 39 trong Nghị định số 12/2022/NĐ-CP. Quy định này áp dụng các mức phạt cụ thể cho các hành vi vi phạm:

- Người lao động thỏa thuận với người sử dụng lao động để không tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, hoặc tham gia không đúng đối tượng, không đúng mức quy định, sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

- Người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp sẽ bị phạt tiền từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng bảo hiểm tại thời điểm vi phạm. Tuy nhiên, mức phạt tối đa không vượt quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động.

- Người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng trong những trường hợp trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, hoặc sửa chữa văn bản, tài liệu trong hồ sơ để áp dụng mức đóng thấp hơn.

Điều này chưa phải là tất cả, mà còn kèm theo những biện pháp bổ sung trong quá trình xử phạt, bao gồm việc đình chỉ hoạt động đánh giá an toàn và vệ sinh lao động trong khoảng thời gian từ 01 tháng đến 03 tháng đối với tổ chức đánh giá an toàn và vệ sinh lao động khi vi phạm các quy định.

Như vậy, không chỉ đơn thuần là việc nộp tiền bảo hiểm xã hội đã nợ, mà còn có sự cương quyết trong việc xử phạt các vi phạm tương ứng để đảm bảo tuân thủ và thúc đẩy thực hiện các quy định về bảo hiểm xã hội một cách hiệu quả và trách nhiệm.

Một phần quan trọng trong quá trình xử phạt đối với các vi phạm liên quan đến bảo hiểm xã hội là việc áp dụng những biện pháp bổ sung cùng những biện pháp khắc phục hậu quả nhằm đảm bảo tuân thủ và thực hiện các quy định pháp luật một cách nghiêm túc. Cụ thể, các biện pháp này được mô tả như sau:

Hình thức xử phạt bổ sung

Nếu tổ chức đánh giá an toàn và vệ sinh lao động vi phạm quy định tại khoản 8 của Điều 39 trong Nghị định số 12/2022/NĐ-CP, hình thức xử phạt bổ sung được áp dụng. Đây là hình thức đình chỉ hoạt động đánh giá an toàn và vệ sinh lao động trong khoảng thời gian từ 01 tháng đến 03 tháng. Biện pháp này nhấn mạnh vào việc gián đoạn hoạt động của tổ chức vi phạm, tạo ra sự cản trở và nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của vi phạm.

Biện pháp khắc phục hậu quả

Việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là một phần không thể thiếu trong quá trình xử phạt. Điều này giúp đảm bảo rằng các hậu quả tiêu cực từ việc vi phạm được khắc phục một cách thích hợp. Các biện pháp khắc phục hậu quả liên quan đến việc đóng tiền bảo hiểm xã hội và tiền lãi, bao gồm:

- Buộc người sử dụng lao động nộp đầy đủ số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp phải đóng cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Điều này đảm bảo rằng các nguồn tài chính cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người lao động được đảm bảo và duy trì.

- Buộc người sử dụng lao động nộp một khoản tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư của quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước đó. Khoản tiền lãi này sẽ được tính dựa trên số tiền bị chậm đóng, không đóng, trốn đóng hoặc chiếm dụng. Trong trường hợp người sử dụng lao động không thực hiện nộp khoản tiền lãi này, người có thẩm quyền, ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc kho bạc nhà nước có trách nhiệm thực hiện trích từ tài khoản tiền gửi của người sử dụng lao động. Số tiền này bao gồm cả số tiền chưa đóng và chậm đóng, cùng với khoản tiền lãi được tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt. Từ việc này, cơ quan bảo hiểm xã hội tiếp tục đảm bảo quyền lợi và sự an toàn tài chính cho người lao động trong quá trình thực hiện các biện pháp xử phạt.

Như vậy, việc áp dụng những hình thức xử phạt bổ sung và các biện pháp khắc phục hậu quả không chỉ đơn giản là việc thi hành quy định pháp luật, mà còn thể hiện cam kết trong việc thúc đẩy sự tuân thủ quy định và đảm bảo quyền lợi của tất cả các bên liên quan đến lĩnh vực bảo hiểm xã hội.

3. Doanh nghiệp nợ tiền BHXH thì có bị buộc tuyên bố phá sản không?

Dựa theo quy định trong Luật Phá sản năm 2014, việc doanh nghiệp rơi vào tình trạng phá sản xảy ra khi doanh nghiệp không thể thanh toán các khoản nợ và Tòa án Nhân dân có thẩm quyền ra quyết định tuyên bố phá sản.

Do vậy, trong trường hợp một doanh nghiệp đang nợ tiền bảo hiểm xã hội nhưng vẫn duy trì khả năng thanh toán và không chịu tình trạng mất khả năng thanh toán để bị Tòa án ra quyết định phá sản, thì không bị bắt buộc thực hiện thủ tục phá sản. Trong tình huống này, quyền lợi của người lao động không phải bị ảnh hưởng bởi tình trạng phá sản.

Cho đến khi doanh nghiệp đối mặt với tình trạng phá sản, cơ quan Bảo hiểm xã hội sẽ hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội và cùng lúc hợp tác với các quyền chấm dứt nợ của doanh nghiệp để thu hồi khoản nợ bảo hiểm xã hội theo quy định của Luật phá sản.

Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động trong trường hợp họ chuyển nơi làm việc, thời gian tham gia bảo hiểm xã hội của họ sẽ được xác nhận đến thời điểm mà doanh nghiệp đã đóng đủ bảo hiểm xã hội. Sau khi cơ quan Bảo hiểm xã hội thu hồi khoản nợ của doanh nghiệp, thời gian đóng bảo hiểm xã hội sẽ được xác nhận bổ sung lên sổ bảo hiểm xã hội.

Tổng kết, trước khi quyết định phá sản, doanh nghiệp phải hoàn tất nợ bảo hiểm xã hội và chốt sổ cho người lao động. Nếu phá sản đã xảy ra, người lao động cần liên hệ với cơ quan bảo hiểm xã hội để biết thông tin về thời gian đóng bảo hiểm của họ. Nếu doanh nghiệp đã hoàn tất khoản nợ, người lao động có thể thực hiện thủ tục chốt sổ bảo hiểm lại tại cơ quan bảo hiểm xã hội. Trong tình huống doanh nghiệp gặp khó khăn về nợ tiền bảo hiểm xã hội, cơ hội được chốt sổ đến thời điểm đã đóng bảo hiểm xã hội sẽ được cân nhắc, cho phép người lao động tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tại đơn vị mới.

Bài viết liên quan: Phá sản doanh nghiệp là gì? Doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản khi nào? 

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!