1. Giới thiệu tác giả
Giáo trình Lịch sử tư tưởng chính trị - pháp lý - Trường Đại học quốc gia Hà Nội là cuốn sách chuyên khảo do GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế và GS.TS. Nguyễn Đăng Dung đồng chủ biên.
Tập thể tác giả: GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế, GS.TS. Nguyễn Đăng Dung, PGS.TS. Đặng Minh Tuấn, TS. Nguyễn Minh Tuấn, TS. Đỗ Đức Minh, TS. Mai Văn Thắng, ThS. Mai Đức Tân, TS. Phạm Thị Duyên Thảo, PGS.TS. Trương Hồ Hải, TS. Lê Thị Phương Nga, TS. Phan Thị Lan Phương.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Giáo trình Lịch sử tư tưởng chính trị - pháp lý - Trường Đại học quốc gia Hà Nội
Tác giả: GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế và GS.TS. Nguyễn Đăng Dung đồng chủ biên
Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội
3. Tổng quan nội dung sách
Việt Nam ở vào vị trí địa văn hóa – chính trị hết sức đặc biệt, nằm trên trục giao lưu giữa hai nền văn hóa đồ sộ của phương Đông là văn hóa Trung Hoa và văn hóa Ấn Độ. Đồng thời, quá trình phát triển lịch sử văn hóa đặc thù: văn, sử, triết học của Việt Nam cũng khiến cho chúng ta rất khó có thể phân định các tư tưởng chính trị pháp lý khỏi các tư tưởng triết học, các trào lưu triết học và các nhà triết học một cách rõ ràng. Do vậy, lịch sử tư tưởng chính trị pháp lý Việt Nam là sự tổng hợp của các trào lưu, trường phái tư tưởng chính trị pháp lý phương Đông và phương Tây kết hợp với sự khái quát hóa, lý luận các kinh nghiệm chính trị của các thế hệ người Việt Nam trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, bảo vệ đất nước, bảo vệ dân tộc. Đó chính là nền tảng sức mạnh tư duy chính trị pháp lý đã giúp cho dân tộc Việt Nam tồn tại và phát triển qua hàng ngàn năm lịch sử với nhiều thăng trầm, thử thách của lịch sử.
Xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu Luật học, cung cấp những kiến thức cần thiết và phương pháp luận về nghiên cứu, đánh giá, phản biện đối với các quan điểm của tư tưởng Chính trị - Pháp lý cho sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh; Tập thể tác giả thuộc Khoa Luật – ĐHQGHN đã biên soạn cuốn sách chuyên khảo về Lịch sử tư tưởng Chính trị - Pháp lý. Nội dung cuốn chuyên khảo gồm hai hợp phần cơ bản: tư tưởng chính trị của một số quốc gia trên thế giới và tư tưởng chính trị - pháp lý Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.
Cấu trúc cuốn sách cụ thể như sau:
Phần một: Lịch sử tư tưởng chính trị pháp lý của một số quốc gia trên thế giới
Chương 1: Tổng quan về tư tưởng chính trị - pháp lý của nhân loại
Chương 2: Tư tưởng chính trị - Pháp lý Trung Quốc cổ đại
Chương 3: Tư tưởng chính trị - pháp lý Ấn Độ cổ đại
Chương 4: Tư tưởng chính trị - pháp lý Hy Lạp cổ đại
Chương 5: Tư tưởng chính trị - pháp lý La Mã cổ đại
Chương 6: Tư tưởng chính trị - pháp lý Tây Âu trung cổ
Chương 7: Tư tưởng chính trị - pháp lý và quyền con người của Anh Quốc thời kỳ cận đại
Chương 8: Tư tưởng chính trị - pháp lý và quyền con người của Pháp Quốc thời kỳ cận đại
Chương 9: Tư tưởng chính trị - pháp lý và quyền con người của Đức Quốc thời kỳ cận đại
Chương 10: Tư tưởng chính trị - pháp lý và quyền con người của Mỹ Quốc thời kỳ cận đại
Chương 11: Một số trường phái cơ bản về pháp luật
Chương 12: Học thuyết Mác – Lênin về Nhà nước và pháp luật
Phần hai: Tư tưởng chính trị - pháp lý Việt Nam
Chương 13: Tư tưởng chính trị - pháp lý Việt Nam thời kỳ nhà nước Văn Lang – Âu Lạc
Chương 14: Tư tưởng chính trị - pháp lý của Nguyễn Trãi
Chương 15: Tư tưởng chính trị - pháp lý của Lê Thánh Tông
Chương 16: Tư tưởng chính trị - pháp lý của Lê Quý Đôn
Chương 17: Tư tưởng chính trị - pháp lý của Nguyễn Trường Tộ
Chương 18: Tư tưởng chính trị - pháp lý của Minh Mệnh
Chương 19: Tư tưởng chính trị - pháp lý của Phan Bội Châu và Phan Châu Chinh
Phần ba: Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị - Pháp lý và Quyền con người
Chương 20: Nguồn gốc hình thành, những đặc trưng cơ bản và phương pháp luận nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh
Chương 21: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Pháp luật và đạo đức
Chương 22: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước
Chương 23: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Hiến pháp dân chủ và quyền lực thuộc về nhân dân
Chương 24: Nét đặc sắc và giá trị nhân loại của tư tưởng Hồ Chí Minh về Quyền con người
Chương 25: Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ
Chương 26: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cán bộ
Chương 27: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đấu tranh, phòng chống tham ô, lãng phí
4. Đánh giá bạn đọc
Đây là cuốn sách giới thiệu lịch sử hình thành, phát triển và nội dung cơ bản của các quan điểm, học thuyết, trường phái về chính trị, nhà nước, pháp luật và quyền con người trong tiến trình lịch sử nhân loại. Nội dung cuốn chuyên khảo này gồm có hai phần cơ bản là tư tưởng chính trị - pháp lý của một số quốc gia trên thế giới và tư tưởng chính trị - pháp lý Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.
Nội dung trong cuốn sách được trình bày rõ ràng, mạch lạc, khái quát những tư tưởng và học thuyết chính trị – pháp lý phương Đông cũng như của phương Tây từ thời cổ đại đến hiện đại, trong đó tập trung phân tích tư tưởng chính trị – pháp lý Việt Nam trong lịch sử đến đầu thế kỷ XX đã làm rõ hơn, có ý nghĩa thiết thực hơn đối với các học viên, sinh viên các ngành khoa học xã hội, đặc biệt đối với ngành Luật trong việc nghiên cứu lịch sử tư tưởng chính trị – pháp lý của các nước trên thế giới. Từ việc xem xét, đánh giá các tư tưởng và học thuyết chính trị – pháp lý trong lịch sử, qua đó tạo điều kiện hình thành thế giới quan khoa học, tư duy chính trị – pháp lý đúng đắn cho nghiên cứu, xây dựng, thực thi pháp luật tương lai – những người sẽ tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh chống những tư tưởng phản tiến bộ, phản khoa học, đồng thời, góp phần hiệu quả vào việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.
5. Kết luận
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách “Giáo trình Lịch sử tư tưởng chính trị - pháp lý - Trường Đại học quốc gia Hà Nội".
Luật Minh Khuê chia sẻ dưới đây nội dung về đặc điểm chủ yếu trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông để bạn đọc tham khảo:
Tính kế thừa và phát triển trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông
Có thể nói, tính kế thừa và phát triển là một trong những đặc điểm đặc sắc thể hiện xuyên suốt trong tư tưởng chính trị của ông. Tính kế thừa trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông được thể hiện qua những nội dung cơ bản như: kế thừa về quan điểm về thể chế chính trị phong kiến trung ương tập quyền; kế thừa nguyên tắc trong quản lý xã hội nước trên mọi mặt; và kế thừa việc sử dụng hiền tài và đề cao vị trí, vai trò của dân. Trên cơ sở tiếp thu, kế thừa những tinh hoa tư tưởng của dân tộc và nhân loại, Lê Thánh Tông đã tạo ra nguyên tắc chính trị đặc sắc, đã tạo ra một dấu ấn riêng trong lịch sử tư tưởng và thực tiễn chính trị dân tộc thế kỷ XIV - XV. Lê Thánh Tông viết: “Muốn hiểu biết thêm điều mới thì cần phải siêng năng lượm lặt, trao đổi nghiền ngẫm trí thức xưa, - Tri tân bồi dưỡng cần thu thập, ôn cố thương lường trọng trác ma”.
Tính thực tiễn sinh động trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông
Tính thực tiễn của Lê Thánh Tông biểu hiện sâu sắc trong tư tưởng về cải cách bộ máy nhà nước trung ương tập quyền từ trung ương đến địa phương. Với quan điểm, chủ trương về cải cách tổ bộ máy hành chính và giám sát giữa các cơ quan trong bộ máy, gắn chặt với yêu cầu thực tiễn của xã hội, Lê Thánh Tông không chỉ khắc phục được tình trạng kết bè, kéo cánh của đội ngũ quan lại làm mất lòng tin của dân vào triều đình và nâng cao hoạt động hiệu quả bộ máy nhà nước, mà còn tăng cương quyền lực vào tay nhà vua. Để xây dựng đường lối phát triển kinh tế trong tư tưởng chính trị của mình, Lê Thánh Tông đã xuất phát từ thực trạng và yêu cầu phát tiển kinh tế của Đại Việt bị kiệt quệ do giặc Minh khai thác tàn bạo và lại bị giới quý tộc địa chủ sách nhiễu, thâu tóm đất đai đã đẩy đời sống của dân vào con đường nghèo khổ. Và tính thực tiễn của Lê Thánh Tông còn thể hiện qua việc xây dựng hệ thống pháp luật. Trong khi ban hành bộ luật, ông luôn gắn liền với yêu cầu, nhiệm vụ của thực tiễn xã hội Đại Việt thế kỷ XIV - XV đặt ra và những phong tục tập quán của các vùng và áp dụng luật phải dựa trên cơ sở điều kiện văn hóa và thực tiễn của mỗi khu vực, miền khác nhau. Lê Thánh Tông viết: “Những người dân tộc thiểu số cùng phạm tội với nhau thì theo phong tục xứ ấy mà định tội. Những người dân tộc phạm tội với người khác loại thì theo luật mà định tội”. Đặc biệt, tính chất thực tiễn trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông còn được thể hiện khá đặc sắc qua tư tưởng trọng dụng hiền tài. Thực tế của xã hội, nhiều quan viên xuất thân từ Nho học, biết đủ nghĩa “tam cương, ngũ thường” và đạo lý của kẻ làm tôi, nghĩa cả của hạng quân tử nhưng khi thực hành lại không xứng với sở học. Ông còn yêu cầu quan lại không chỉ hiểu kinh sách mà còn phải thông thạo làm việc, như ông Tắc dậy dân cấy lúa, ông Vũ trị thuỷ, Y Doãn Chu Công giúp vua dựng nước. Tóm lại, mọi chủ trương, đường lối chính trị của Lê Thánh Tông đều xuất phát từ yêu cầu xã hội Đại Việt thế kỷ XIV - XV, và đều trở lại phục vụ cho thực tiễn đó.
Tính dân tộc trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông
Tính dân tộc trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông không chỉ dựa trên nền tảng tinh thần và truyền thống dân tộc Việt Nam mà còn tiếp thu, kế thừa sâu sắc tinh thần và truyền thống ấy. Xuất phát từ điều kiện chính trị thực tiễn xã hội Đại Việt thế kỷ XIV-XV với sự xung đột gữa các tộc người diễn ra phổ biến, thậm chí một số bộ tộc còn nổi dậy chống triều đình, đẩy đời sống chính trị - xã hội rơi vào tình trạng bất ổn. Vì vậy, để duy trì ổn định chính trị, thống nhất quốc gia, Lê Thánh Tông điều quan trọng hơn hết là phải đưa ra quan điểm về chính sách đoàn kết dân tộc.
Tính dân tộc được thể hiện sinh động quan những nội dung cốt lõi trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông chính là: một là, trong tư tưởng chính trị của mình, Lê Thánh Tông luôn thể hiện rõ lòng tự hào truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc; hai là đề cao ý chí độc lập, chủ quyền quốc gia và lòng yêu nước nồng nàn. Lê Thánh Tông viết: “Một thước núi, một tấc sông của ta, lẽ nào lại nên vứt bỏ?. Nếu ngươi dám đem một thước một tấc đất của Thái tổ làm mồi cho giặc, thì tội phải tru di”. Ba là, tính chất dân tộc trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông thể hiện ở tinh thần đoàn kết dân tộc, tăng cường phát huy sức mạnh đoàn kết. Đây chính những giá trị truyền thống quý báu về tinh thần dân tộc của Việt Nam, là tình cảm, trí tuệ và ý chí thể hiện sâu sắc cốt cách, tinh thần và bản sắc văn hóa của dân tộc ta. Mối quan hệ này còn được Lê Thánh Tông khẳng định: “Lo trước vui sau dạ giúp dân”
Tính nhân văn sâu sắc trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông
Có thể nói, tính nhân văn sâu sắc là một trong những đặc trưng trong đường lối chính trị của Lê Thánh Tông. Có thể nói, tính nhân văn trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông là sự kết tinh của lòng yêu nước, tính khoan dung, lòng nhân ái và ý thức trách nhiệm của ông đối với quốc gia dân tộc. Và đây cũng là một trong những đặc điểm nổi bật trong tư tưởng chính trị của ông. Có thể khái quát tính nhân văn trong tư tưởng chính trị của Lê Thánh Tông được biểu hiện ở những nội dung chủ yếu sau: Thứ nhất, quan điểm đề cao vai trò của dân và bảo vệ những con người thấp kém trong xã hội. Thứ hai, đó là lòng yêu thương dân và quan tâm sâu sắc đến đời sống của nhân dân. Thứ ba, lòng nhân ái, khoan dung với những người lầm lỗi và khoan dung với cả kẻ thù. Với tấm lòng khoan ấy, trong chỉ dụ của Lê Thánh Tông đối với các tướng sĩ trong trận dẹp loạn Chiêm Thành đã viết: “Tất cả kho tàng, của cải trong thành đều phải niêm phong gìn giữ, không được đốt cháy, Trà Toàn nước Chiêm phải bắt sống đưa về Viên Môn, không được giết chết”.
