Gọi điện thoại hù dọa thuê người đến nhà chém gây thương tích có bị xử phạt?

 Trong xã hội hiện đại, hành vi đe dọa xâm hại sức khỏe, tính mạng của người khác dưới nhiều hình thức – đặc biệt qua điện thoại, mạng xã hội – đang ngày càng phổ biến và có xu hướng gia tăng về mức độ nguy hiểm. Một trong những hành vi nghiêm trọng là việc gọi điện thoại hù dọa sẽ thuê người đến chém, gây thương tích cho người khác. Dù có thực hiện hành vi hay chưa, lời đe dọa này không chỉ gây hoang mang, lo sợ cho nạn nhân và gia đình họ, mà còn tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm nghiêm trọng đến an ninh, trật tự xã hội và quyền được bảo vệ an toàn về thân thể theo pháp luật.

Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định rõ ràng các chế tài đối với hành vi đe dọa xâm hại đến sức khỏe, tính mạng người khác, tùy thuộc vào mức độ nguy hiểm và hậu quả cụ thể. Nếu người đe dọa chỉ nói qua điện thoại nhưng có dấu hiệu uy hiếp tinh thần nghiêm trọng, người đó có thể bị xử phạt hành chính hoặc thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “đe dọa giết người” hoặc “xâm phạm sức khỏe người khác”, nếu sau đó có hành vi thuê người gây thương tích thực tế xảy ra. Mặt khác, nếu việc đe dọa là giả, nhưng gây hậu quả về tâm lý hoặc mất an toàn xã hội, người thực hiện vẫn không nằm ngoài vòng kiểm soát của pháp luật.

1. Bản chất pháp lý của hành vi

Hành vi "đe dọa thuê người đến nhà gây thương tích" là một sự kết hợp của nhiều yếu tố phạm pháp, vượt ra khỏi tính chất bột phát, bộc đồng của một vụ án hình sự thông thường. Đây là một hành vi có sự chuẩn bị, tính toán, thể hiện một ý chí phạm tội cao và có sự phân công vai trò rõ ràng giữa các bên liên quan.

Trước hết, bản chất của hành vi này là sự đe dọa. Hành vi đe dọa là việc sử dụng lời nói, hành động, hoặc các thủ đoạn khác để làm cho người bị đe dọa lo sợ rằng họ sẽ bị tấn công, gây tổn hại đến sức khỏe hoặc tính mạng. Tuy nhiên, việc đe dọa này không chỉ là lời nói suông mà còn được cụ thể hóa bằng việc "thuê người" để thực hiện, điều này làm tăng tính nghiêm trọng và khả năng thực hiện của lời đe dọa. Yếu tố "thuê người" là một tình tiết đặc biệt, biến hành vi từ một lời nói mang tính răn đe thành một hành vi có sự tổ chức và tính chất "đâm thuê chém mướn".  

Pháp luật hình sự Việt Nam nghiêm trị các hành vi có sự tính toán và chuẩn bị, đặc biệt là khi có sự phân vai trò giữa người chủ mưu (người thuê) và người thực hành (người được thuê). Do đó, hành vi "thuê gây thương tích" là một tình tiết định khung tăng nặng được quy định cụ thể trong Bộ luật Hình sự. Tình tiết này không chỉ áp dụng khi hậu quả đã xảy ra mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự ngay từ giai đoạn "chuẩn bị phạm tội," khi các đối tượng đã chuẩn bị hung khí hoặc thành lập nhóm để thực hiện hành vi. Điều này cho thấy pháp luật đã xây dựng cơ chế phòng ngừa và trấn áp sớm đối với loại tội phạm nguy hiểm này.  

2. Phân loại tội danh 

Hành vi "đe dọa thuê người đến nhà gây thương tích" có thể được xem xét dưới hai tội danh chính trong Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015, sửa đổi, bổ sung 2017, tùy thuộc vào ý chí chủ quan và mục đích cuối cùng của người phạm tội:

Tội đe dọa giết người (Điều 133 BLHS): Tội danh này cấu thành khi người phạm tội có hành vi đe dọa nhằm mục đích làm cho nạn nhân lo sợ rằng mình sẽ bị tước đoạt tính mạng. Điểm cốt lõi là người phạm tội không có ý định thực sự tước đoạt tính mạng của nạn nhân mà chỉ mong muốn gây ra tâm lý hoảng sợ. Nếu hành vi đe dọa này được thực hiện để đạt được một mục đích khác, ví dụ như chiếm đoạt tài sản, thì nó sẽ không cấu thành tội đe dọa giết người mà có thể bị truy tố về tội cướp tài sản.  

Tội cố ý gây thương tích  (Điều 134 BLHS): Tội danh này áp dụng khi người phạm tội có ý chí chủ quan là gây tổn hại đến thân thể của nạn nhân. Hành vi "đe dọa thuê người đến nhà gây thương tích" thường sẽ được xếp vào tội danh này, với tình tiết định khung tăng nặng là "thuê gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do được thuê". Trong trường hợp này, lời đe dọa chỉ là một phương tiện để thông báo ý định và gây áp lực tinh thần cho nạn nhân, nhưng mục đích cuối cùng vẫn là gây thương tích.  

Việc định tội chính xác phụ thuộc vào ý chí của người phạm tội. Một lời đe dọa kiểu "tao sẽ thuê người đến đánh mày què chân" có thể được hiểu là ý chí cố ý gây thương tích, trong khi "tao sẽ thuê người đến giết mày" có ý chí tước đoạt tính mạng. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, việc phân biệt ý chí không hề dễ dàng và cần dựa vào các dấu hiệu khách quan như nội dung lời nói, hành động, loại hung khí đã chuẩn bị, và mục đích của hành vi.

Sự khác biệt giữa hai tội danh này được tóm tắt trong bảng so sánh sau:

4. Vai trò đồng phạm và trách nhiệm pháp lý

Hành vi thuê người gây thương tích cấu thành một vụ án đồng phạm, tức là có "hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm". Trong đó, vai trò của những người tham gia được xác định rõ:  ​

• Người tổ chức/Chủ mưu: Là người thuê, người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm. Người này có ý chí tội phạm cao nhất, là người khởi xướng và có vai trò quyết định trong việc lên kế hoạch.  
• Người thực hành/Người được thuê: Là người trực tiếp thực hiện hành vi gây thương tích.  
• Các vai trò khác: Ngoài ra còn có thể có người xúi giục (kích động, dụ dỗ) hoặc người giúp sức (cung cấp công cụ, phương tiện).  

Theo nguyên tắc pháp luật, mỗi người đồng phạm đều phải chịu trách nhiệm hình sự độc lập về hành vi của mình. Mức hình phạt được quyết định dựa trên tính chất, mức độ tham gia và vai trò của từng người. Ví dụ, người chủ mưu thường phải chịu mức hình phạt cao hơn so với người thực hành, trừ khi hành vi của người thực hành đặc biệt nghiêm trọng. Việc xét xử các vụ án có yếu tố "thuê" cũng cho thấy người được thuê, nếu thực hiện hành vi tước đoạt tính mạng để kiếm tiền, có thể bị coi là phạm tội vì "động cơ đê hèn," một tình tiết tăng nặng khác.  

5. Các bước tự bảo vệ

Để tự bảo vệ bản thân một cách hiệu quả và hợp pháp, nạn nhân cần thực hiện các bước sau:

• An toàn là ưu tiên hàng đầu. Nếu mối đe dọa là trực tiếp và cận kề, hãy giữ bình tĩnh, tìm cách thoát khỏi tình huống nguy hiểm và hô hoán, cầu cứu sự giúp đỡ từ những người xung quanh. Hãy gọi ngay cho cơ quan công an địa phương hoặc đường dây nóng khẩn cấp 113. Chỉ nên chống trả khi tính mạng của bản thân hoặc người khác bị đe dọa. 
• Để trình báo hiệu quả, nạn nhân cần thu thập đầy đủ bằng chứng, tài liệu liên quan như file ghi âm cuộc gọi, hình ảnh trao đổi qua tin nhắn, video ghi hình, và thông tin của người đe dọa.  
• Một vấn đề pháp lý quan trọng là giá trị của các bằng chứng điện tử do cá nhân tự thu thập. Theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự, các dữ liệu điện tử như file ghi âm, tin nhắn chỉ được coi là "nguồn của chứng cứ". Để có giá trị chứng minh trong vụ án hình sự, chúng phải được cơ quan có thẩm quyền thu thập theo đúng trình tự, thủ tục quy định tại Bộ luật Tố tụng Hình sự. Việc này đảm bảo tính toàn vẹn và hợp pháp của bằng chứng, tránh bị chỉnh sửa, cắt ghép, giả mạo. Do đó, việc trình báo sớm cho cơ quan công an là hết sức cần thiết để họ tiến hành các biện pháp nghiệp vụ, sao lưu và niêm phong bằng chứng theo đúng quy trình.  

Nạn nhân có thể trình báo tội phạm bằng hai cách:​​​

- Trình báo trực tiếp: Đến cơ quan công an địa phương (xã, phường, thị trấn) nơi cư trú hoặc nơi xảy ra vụ việc để nộp đơn trình báo.  

- Trình báo trực tuyến: Sử dụng ứng dụng VNeID trên điện thoại theo hướng dẫn của Bộ Công an. Các bước thực hiện bao gồm:  

• Đăng nhập tài khoản VNeID.
• Tại giao diện chính, chọn "Dịch vụ khác."
• Chọn "Kiến nghị, phản ánh về ANTT."
• Chọn "Tạo mới yêu cầu" và điền đầy đủ thông tin.  
• Người tố giác có thể chọn chế độ "Ẩn danh" để giữ bí mật thông tin cá nhân