Trường hợp hoãn phiên tòa phúc thẩm hình sự

Phiên tòa phúc thẩm hình sự là giai đoạn tố tụng quan trọng, nơi Tòa án cấp trên trực tiếp xem xét lại tính hợp pháp và tính có căn cứ của bản án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật. Để đảm bảo việc xét xử được khách quan, toàn diện, tôn trọng quyền con người và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên (như quyền bào chữa của bị cáo, quyền lợi của người bị hại), Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2021 và 2025 (sau đây gọi là BLTTHS 2015) đã quy định chặt chẽ các thủ tục tố tụng tại phiên tòa.

Trong quá trình xét xử, việc hoãn phiên tòa là một thủ tục pháp lý cần thiết nhằm đảm bảo các điều kiện cho việc xét xử được đáp ứng đầy đủ. Quyết định hoãn phiên tòa phải tuân thủ nghiêm ngặt các căn cứ pháp lý được quy định tại Điều 352 của BLTTHS 2015.

Hoãn phiên tòa phúc thẩm là việc Hội đồng xét xử phúc thẩm (HĐXX) ra quyết định dời thời điểm và địa điểm xét xử vụ án sang một thời điểm và địa điểm khác. Quyết định này chỉ được đưa ra khi phiên tòa chưa thể diễn ra hoặc không thể tiếp tục ngay sau khi khai mạc do phát sinh các căn cứ pháp lý được quy định tại Điều 352 BLTTHS 2015.

1. Phân biệt hoãn phiên tòa và tạm đình chỉ phiên tòa

Người tham gia tố tụng rất dễ nhầm lẫn giữa hai thủ tục "hoãn phiên tòa" và "tạm đình chỉ phiên tòa". Đây là hai khái niệm pháp lý hoàn toàn khác biệt, có căn cứ và hậu quả pháp lý khác nhau. Việc phân biệt rõ ràng giúp các bên hiểu đúng về tình trạng pháp lý của vụ án.

Theo Khoản 1, Điều 352 BLTTHS 2015, Tòa án cấp phúc thẩm chỉ được phép hoãn phiên tòa khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

*Trường hợp 1: Có một trong những căn cứ quy định tại các điều 52, 53, 349, 350 và 351 của Bộ luật này

Đây là nhóm căn cứ liên quan đến sự thay đổi hoặc vắng mặt của những người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng. Cụ thể:

• Điều 52, 53: Phải thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm, Kiểm sát viên, hoặc Thư ký Tòa án mà không có người dự khuyết thay thế ngay lập tức.
• Điều 349, 350: Vắng mặt thành viên HĐXX, Thư ký Tòa án, hoặc Kiểm sát viên mà không có người thay thế. Sự có mặt của Kiểm sát viên là bắt buộc, nếu vắng mặt thì HĐXX phải hoãn phiên tòa.
• Điều 351: Vắng mặt những người tham gia tố tụng khác (bị cáo, người bào chữa, người bị hại...). Đây là nhóm căn cứ phức tạp và phổ biến nhất, sẽ được phân tích chi tiết ở mục tiếp theo.

*Trường hợp 2: Cần phải xác minh, thu thập, bổ sung tài liệu, chứng cứ mà không thể thực hiện được ngay tại phiên tòa

Quy định này được áp dụng khi HĐXX xét thấy các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án là chưa đủ để ra phán quyết, hoặc phát sinh các tình tiết mới cần làm rõ mà không thể làm rõ ngay tại phòng xử. Điều này cho thấy Tòa án phúc thẩm có quyền và nghĩa vụ thu thập thêm chứng cứ để đảm bảo bản án được tuyên là khách quan và đúng pháp luật.

*Trường hợp 3: Cần có thời gian để bị cáo hoặc người đại diện nghiên cứu hồ sơ (trong trường hợp có thay đổi, bổ sung người bào chữa)

Đây là quy định nhằm bảo đảm quyền bào chữa của bị cáo, một trong những quyền cơ bản nhất trong tố tụng hình sự. Nếu người bào chữa mới được thay đổi hoặc bổ sung sát ngày mở phiên tòa, họ (và bị cáo) có quyền đề nghị HĐXX hoãn phiên tòa để có thời gian hợp lý nghiên cứu hồ sơ vụ án, chuẩn bị phương án bào chữa.

*Trường hợp 4: Do lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan

Đây là các sự kiện xảy ra ngoài ý muốn, không thể lường trước và không thể khắc phục được (ví dụ: thiên tai, dịch bệnh, Thẩm phán hoặc những người tham gia tố tụng bắt buộc bị tai nạn đột xuất...). Khi các sự kiện này xảy ra, HĐXX sẽ lập biên bản và ra quyết định hoãn phiên tòa.

3. Thủ tục và thời hạn hoãn phiên tòa phúc thẩm hình sự

Việc hoãn phiên tòa phải tuân theo các thủ tục và thời hạn chặt chẽ do pháp luật quy định.

Thẩm quyền ra quyết định hoãn phiên tòa phúc thẩm thuộc về Hội đồng xét xử phúc thẩm. Trong trường hợp phát hiện căn cứ hoãn phiên tòa trước khi HĐXX được thành lập (giai đoạn chuẩn bị xét xử), Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có thể ra quyết định hoãn phiên tòa.

Việc hoãn phiên tòa bắt buộc phải được lập thành văn bản, gọi là "Quyết định hoãn phiên tòa". Quyết định này phải nêu rõ các nội dung chính theo quy định tại Khoản 3, Điều 297 BLTTHS 2015, bao gồm: Tên Tòa án, ngày tháng năm ra quyết định, vụ án được đưa ra xét xử, lý do của việc hoãn phiên tòa, và đặc biệt quan trọng là phải ấn định rõ “Thời gian, địa điểm mở lại phiên tòa”.

Căn cứ theo Khoản 2, Điều 352 BLTTHS 2015, thời hạn hoãn phiên tòa phúc thẩm được thực hiện theo quy định tại Điều 297 của Bộ luật này. Theo đó, Khoản 2, Điều 297 BLTTHS 2015 (áp dụng tương tự cho phúc thẩm) quy định: “Thời hạn hoãn phiên tòa... không được quá 30 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa.”. Tòa án không thể hoãn phiên tòa vô thời hạn hoặc hoãn quá 30 ngày cho một lần ra quyết định.

Như đã nêu, Tòa án phải ấn định ngày, giờ, địa điểm mở lại phiên tòa ngay trong Quyết định hoãn phiên tòa. Quyết định này phải được thông báo ngay cho những người tham gia tố tụng có mặt tại phiên tòa. Đối với những người vắng mặt, Tòa án phải gửi quyết định này cho họ và cho Viện kiểm sát cùng cấp trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày ra quyết định.

Kết luận

Việc hoãn phiên tòa phúc thẩm hình sự là một thủ tục tố tụng pháp lý quan trọng, được quy định chặt chẽ trong Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, đặc biệt tại Điều 351 và Điều 352. Mục đích chính của quy định này là nhằm đảm bảo quá trình xét xử diễn ra khách quan, đầy đủ, tôn trọng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tất cả những người tham gia tố tụng, nhất là quyền bào chữa của bị cáo và quyền lợi của người bị hại. Việc nắm rõ các căn cứ, thời hạn và thủ tục hoãn phiên tòa sẽ giúp các bên liên quan chủ động bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả trong quá trình tố tụng.

Mọi vướng mắc pháp lý vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162 để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty luật Minh Khuê tư vấn, giải đáp chi tiết.Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!