Trong hoạt động đấu thầu, nhà thầu và nhà đầu tư là những chủ thể trực tiếp tham gia và quyết định đến chất lượng, hiệu quả của dự án. Việc quy định rõ trách nhiệm của nhà thầu, nhà đầu tư theo pháp luật mới không chỉ nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong quá trình lựa chọn mà còn nâng cao ý thức tuân thủ và năng lực thực hiện của các bên. Trước yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn và xu hướng hội nhập, các quy định mới đã có nhiều điểm hoàn thiện, góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh và chuyên nghiệp hơn. Do đó, việc tìm hiểu trách nhiệm của nhà thầu, nhà đầu tư có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo thực hiện đúng quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả đầu tư.
1. Trách nhiệm của nhà thầu, nhà đầu tư theo Luật đấu thầu mới
Theo Điều 82 Luật đấu thầu 2023 sửa đổi bởi Khoản 41, khoản 51 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, nhà đầu tư, nhà thầu có trách nhiệm sau đây:
- Yêu cầu chủ đầu tư, bên mời thầu làm rõ hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu
Nhà thầu và nhà đầu tư có quyền và nghĩa vụ yêu cầu các bên liên quan làm rõ những nội dung còn chưa rõ trong hồ sơ mời thầu hoặc hồ sơ yêu cầu. Việc này đảm bảo rằng tất cả thông tin, tiêu chí và yêu cầu được hiểu đầy đủ và chính xác, từ đó tránh những nhầm lẫn, thiếu sót trong quá trình lập hồ sơ dự thầu cũng như khi thực hiện hợp đồng sau này. Đây là cơ sở để đảm bảo quyền lợi công bằng cho nhà thầu, đồng thời giúp quá trình lựa chọn nhà đầu tư diễn ra minh bạch, đúng pháp luật.
- Cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình việc thực hiện trách nhiệm theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu, cơ quan thanh tra, kiểm tra, cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu
Nhà thầu và nhà đầu tư phải chủ động cung cấp đầy đủ và chính xác các tài liệu, thông tin liên quan đến hồ sơ dự thầu và quá trình thực hiện hợp đồng. Trách nhiệm này giúp cơ quan quản lý và bên mời thầu giám sát, kiểm tra, đánh giá tính trung thực, minh bạch trong hoạt động đấu thầu. Việc giải trình kịp thời khi được yêu cầu còn góp phần hạn chế rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín, trách nhiệm của nhà thầu, nhà đầu tư trong toàn bộ quá trình.
- Quản lý, kiểm soát khối lượng, phạm vi công việc của gói thầu do nhà thầu phụ thực hiện; báo cáo chủ đầu tư việc điều chuyển khối lượng công việc của nhà thầu phụ khi cần
Khi dự án có sự tham gia của nhà thầu phụ, nhà thầu chính có trách nhiệm giám sát, kiểm soát khối lượng và phạm vi công việc mà nhà thầu phụ thực hiện. Đồng thời, họ phải báo cáo kịp thời cho chủ đầu tư khi có nhu cầu điều chuyển công việc sang đơn vị khác nhằm đáp ứng yêu cầu về tiến độ và chất lượng. Điều này giúp đảm bảo tiến độ dự án, chất lượng công việc, đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa các bên tham gia, hạn chế tranh chấp hoặc chậm tiến độ.
- Trang bị cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin khi tham gia đấu thầu qua mạng; chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác và trung thực của thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia
Nhà thầu và nhà đầu tư phải đảm bảo có đầy đủ cơ sở hạ tầng về công nghệ thông tin, bao gồm máy tính, kết nối mạng và các phần mềm hỗ trợ, để thực hiện thủ tục đấu thầu qua mạng. Đồng thời, mọi thông tin đăng ký và đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia phải chính xác và trung thực. Trách nhiệm này giúp đảm bảo quá trình đấu thầu điện tử diễn ra minh bạch, tin cậy, giảm thiểu gian lận hoặc sai sót dữ liệu, đồng thời nâng cao trách nhiệm pháp lý của nhà thầu và nhà đầu tư.
- Thực hiện các nội dung theo hợp đồng đã ký kết
Nhà thầu và nhà đầu tư phải thực hiện đúng các nội dung đã thỏa thuận trong hợp đồng, bao gồm tiến độ, chất lượng, khối lượng công việc và các điều khoản khác. Việc tuân thủ hợp đồng là cơ sở đảm bảo quyền lợi của các bên và tính khả thi, hiệu quả của dự án.
- Thực hiện trách nhiệm khác theo quy định của Luật đấu thầu và các quy định pháp luật có liên quan
Ngoài các nghĩa vụ nêu trên, nhà thầu và nhà đầu tư còn phải tuân thủ mọi trách nhiệm khác theo quy định pháp luật, từ việc đảm bảo minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư đến các nghĩa vụ về báo cáo, lưu trữ hồ sơ và giải trình khi có yêu cầu. Điều này giúp củng cố tính pháp lý, tính minh bạch và sự công bằng của toàn bộ quá trình đầu tư và đấu thầu.
Những trách nhiệm trên thể hiện rằng nhà thầu và nhà đầu tư không chỉ thực hiện nghĩa vụ kỹ thuật hay tài chính mà còn gắn liền với trách nhiệm pháp lý và đạo đức trong đấu thầu. Từ việc yêu cầu làm rõ hồ sơ, cung cấp thông tin, quản lý nhà thầu phụ, đến việc trang bị hạ tầng công nghệ thông tin và thực hiện hợp đồng, tất cả đều hướng tới mục tiêu bảo đảm quá trình đấu thầu và thực hiện dự án diễn ra minh bạch, công bằng, hiệu quả và đúng quy định pháp luật. Những nghĩa vụ này không chỉ bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư và chủ đầu tư mà còn nâng cao uy tín và trách nhiệm của nhà thầu trong toàn bộ hệ thống đấu thầu.
2. Trách nhiệm của tổ chuyên gia là gì?
Theo điều 80 Luật đấu thầu 2023 sửa đổi bởi Khoản 40, khoản 51 Điều 1 Luật số 90/2025/QH15, Tổ chuyên gia đóng vai trò trung tâm trong quá trình lựa chọn nhà thầu và nhà đầu tư, đảm bảo các bước của quá trình đấu thầu và đầu tư diễn ra minh bạch, khách quan, công bằng và hiệu quả. Trách nhiệm của tổ chuyên gia không chỉ giới hạn ở việc lập hồ sơ và đánh giá, mà còn bao gồm bảo mật thông tin, giải trình hoạt động và thực hiện các nhiệm vụ pháp lý khác, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia và nâng cao uy tín của cơ quan quản lý.
- Lập hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu
Tổ chuyên gia chịu trách nhiệm chuẩn bị các hồ sơ liên quan, xác định tiêu chí, điều kiện và yêu cầu kỹ thuật để nhà thầu, nhà đầu tư tham gia. Hồ sơ đầy đủ và chính xác tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật vững chắc, giúp quá trình đấu thầu minh bạch, rõ ràng.
- Trung thực, khách quan trong triển khai nhiệm vụ
Trong quá trình lập hồ sơ, tổ chuyên gia phải tuân thủ nguyên tắc trung thực và khách quan, không thiên vị hay can thiệp ngoài quy định, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và công bằng.
- Đánh giá hồ sơ và xử lý tình huống
Tổ chuyên gia đánh giá hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ đăng ký dự án đầu tư kinh doanh, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất; đồng thời đề xuất phương án xử lý tình huống phát sinh, nhằm bảo đảm quá trình đấu thầu không gián đoạn và quyền lợi của các bên được bảo vệ.
- Trình duyệt hồ sơ và kết quả
Tổ chuyên gia phải trình duyệt hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ yêu cầu, hồ sơ mời thầu, kết quả lựa chọn danh sách ngắn và kết quả lựa chọn nhà thầu, nhằm xác nhận tính hợp pháp, chính xác và minh bạch trước khi triển khai hoặc công bố.
- Bảo mật thông tin
Tổ chuyên gia phải bảo mật thông tin, tài liệu liên quan, đảm bảo công bằng, tránh rò rỉ dữ liệu ảnh hưởng đến kết quả lựa chọn, đồng thời bảo vệ uy tín của bên mời thầu và cơ quan quản lý.
- Cung cấp thông tin và giải trình
Tổ chuyên gia có nghĩa vụ cung cấp thông tin, tài liệu và giải trình việc thực hiện trách nhiệm theo yêu cầu của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu, cơ quan thanh tra, kiểm tra, cơ quan quản lý nhà nước, nhằm tăng cường minh bạch và trách nhiệm pháp lý.
- Thực hiện các trách nhiệm khác
Ngoài các nhiệm vụ cụ thể, tổ chuyên gia còn phải thực hiện các nhiệm vụ phát sinh theo Luật và các quy định pháp luật liên quan, đảm bảo linh hoạt, chủ động, tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả, minh bạch cho quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
Việc thực hiện đầy đủ các trách nhiệm trên giúp tổ chuyên gia làm việc trung thực, khách quan, minh bạch và có trách nhiệm giải trình. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả và tính công bằng trong lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, mà còn xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và uy tín của cơ quan quản lý nhà nước.
3. Tổ thẩm định có những trách nhiệm gì trong quá trình thẩm định hồ sơ dự thầu?
Theo Điều 81 Luật đấu thầu 2023, sửa đổi bởi Khoản 52 Điều 1 Luật số: 90/2025/QQH15, trách nhiệm của tổ thẩm định được quy định như sau:
- Hoạt động độc lập, khách quan khi tiến hành thẩm định
Tổ thẩm định phải thực hiện tất cả các hoạt động thẩm định một cách khách quan, trung thực và độc lập, không chịu sự chi phối của bất kỳ bên nào để đảm bảo rằng kết quả thẩm định phản ánh đúng năng lực, hồ sơ và điều kiện dự thầu của nhà thầu. Yếu tố này là nền tảng quan trọng để đảm bảo quá trình lựa chọn nhà thầu minh bạch và công bằng.
- Yêu cầu chủ đầu tư, bên mời thầu, tổ chuyên gia cung cấp đầy đủ tài liệu liên quan
Trong quá trình thẩm định, tổ thẩm định có quyền và nghĩa vụ yêu cầu chủ đầu tư hoặc bên mời thầu cung cấp tất cả các tài liệu, hồ sơ và thông tin cần thiết. Việc này giúp tổ thẩm định thực hiện đánh giá một cách đầy đủ, chính xác, tránh bỏ sót thông tin quan trọng có thể ảnh hưởng đến kết quả lựa chọn nhà thầu.
- Bảo mật thông tin, tài liệu liên quan trong quá trình thẩm định
Tổ thẩm định phải đảm bảo tính bảo mật tuyệt đối đối với tất cả thông tin, hồ sơ và tài liệu tiếp nhận trong quá trình thẩm định. Trách nhiệm này không chỉ bảo vệ quyền lợi của nhà thầu và chủ đầu tư mà còn duy trì tính minh bạch và uy tín của quá trình thẩm định.
- Cung cấp thông tin, tài liệu liên quan và giải trình theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền
Tổ thẩm định phải chủ động cung cấp thông tin, hồ sơ và giải trình việc thực hiện nhiệm vụ thẩm định khi được yêu cầu bởi người có thẩm quyền, chủ đầu tư, cơ quan thanh tra, kiểm tra hoặc cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu. Việc này giúp đảm bảo rằng mọi hoạt động thẩm định có thể được giám sát, kiểm tra và đánh giá tính hợp pháp, minh bạch.
- Chịu trách nhiệm trước pháp luật, người có thẩm quyền và chủ đầu tư về kết quả thẩm định
Tổ thẩm định phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về kết quả thẩm định và các công việc được giao, trước pháp luật, cơ quan có thẩm quyền và chủ đầu tư. Trách nhiệm này là cơ sở pháp lý để đảm bảo tổ thẩm định thực hiện nhiệm vụ một cách nghiêm túc, chính xác và tuân thủ quy định pháp luật.
- Thực hiện các trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật
Ngoài các nghĩa vụ nêu trên, tổ thẩm định còn phải thực hiện mọi trách nhiệm khác được quy định trong Luật đấu thầu và các văn bản pháp luật có liên quan, nhằm đảm bảo quá trình thẩm định diễn ra đầy đủ, minh bạch và đúng quy trình pháp lý.
Như vậy, tổ thẩm định chịu trách nhiệm thực hiện thẩm định một cách độc lập, khách quan, chính xác và bảo mật, đồng thời phối hợp với chủ đầu tư, bên mời thầu và cơ quan quản lý nhà nước để giải trình và đảm bảo tính hợp pháp của toàn bộ quá trình thẩm định. Việc thực hiện đầy đủ các trách nhiệm này là yếu tố then chốt để bảo đảm kết quả thẩm định đáng tin cậy và minh bạch, làm cơ sở cho việc lựa chọn nhà thầu công bằng và hiệu quả.
Kết luận
Trách nhiệm của nhà thầu và nhà đầu tư theo quy định của pháp luật đấu thầu mới giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính hiệu quả, minh bạch và bền vững của các dự án. Khi các chủ thể này thực hiện đúng và đầy đủ nghĩa vụ của mình, không chỉ góp phần lựa chọn và triển khai dự án đúng tiến độ, chất lượng mà còn hạn chế tối đa các rủi ro, tranh chấp phát sinh. Đồng thời, việc tuân thủ nghiêm túc còn thể hiện tính chuyên nghiệp, uy tín và năng lực của nhà thầu, nhà đầu tư trên thị trường.
Trong bối cảnh môi trường đầu tư ngày càng cạnh tranh và yêu cầu pháp lý ngày càng chặt chẽ, việc nâng cao nhận thức và trách nhiệm của nhà thầu, nhà đầu tư là điều tất yếu. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng góp phần xây dựng môi trường đấu thầu công bằng, minh bạch và phát triển bền vững. Qua đó, thúc đẩy việc sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội và nâng cao chất lượng các dự án đầu tư trong dài hạn.
Mọi vướng mắc pháp lý trong lĩnh vực đấu thầu, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được luật sư tư vấn và giải đáp chi tiết trong từng trường hợp cụ thể.
Trân trọng./.
