1. Trong việc giám sát việc hỏi cung bị can thì trách nhiệm của Kiểm sát viên như nào?
Quyết định số 111/QĐ-VKSTC năm 2020 đã đề cập đến các quy định liên quan đến việc giám sát hỏi cung bị can, chú trọng vào trách nhiệm của Kiểm sát viên trong quá trình này. Dưới đây là các nội dung cụ thể:
- Kiểm sát chặt chẽ quá trình hỏi cung bị can: Kiểm sát viên chịu trách nhiệm đảm bảo sự chặt chẽ trong quá trình hỏi cung bị can, bắt đầu từ lần hỏi đầu tiên. Điều này đòi hỏi họ phải đảm bảo tính có căn cứ, hợp pháp và tuân thủ đúng trình tự, thủ tục theo quy định tại Điều 183 của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
- Tham gia trực tiếp vào quá trình hỏi cung bị can: Kiểm sát viên được quyền tham gia trực tiếp vào quá trình hỏi cung bị can cùng với Điều tra viên, Cán bộ điều tra, hoặc kiểm sát biên bản hỏi cung bị can. Điều này giúp đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình thu thập thông tin.
- Phối hợp và đánh giá kết quả hỏi cung trước khi kết thúc điều tra: Trước khi quá trình điều tra kết thúc, Kiểm sát viên cần phối hợp chặt chẽ với Điều tra viên, Cán bộ điều tra tổng hợp để đánh giá kết quả của quá trình hỏi cung. Họ cũng phải tiến hành phúc cung nếu thấy cần thiết, nhằm bảo đảm tính đầy đủ và chính xác của thông tin thu thập được.
Quy định về việc hỏi cung bị can, theo Điều 183 của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, được mô tả chi tiết như sau:
- Thực hiện ngay sau quyết định khởi tố: Hỏi cung bị can được tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can. Quy trình này có thể diễn ra tại nơi tiến hành điều tra hoặc tại nơi ở của bị can. Trước khi thực hiện, Điều tra viên cần thông báo thời gian và địa điểm hỏi cung cho Kiểm sát viên và người bảo vệ quyền lợi của bị can. Trong trường hợp cần thiết, Kiểm sát viên có thể tham gia vào quá trình hỏi cung.
- Giải thích quyền và nghĩa vụ trước khi hỏi cung lần đầu: Trước khi tiến hành lần đầu hỏi cung, Điều tra viên phải giải thích rõ quyền và nghĩa vụ của bị can theo quy định tại Điều 60 của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Nội dung giải thích này phải được ghi vào biên bản hỏi cung. Trong các vụ án có nhiều bị can, việc hỏi cung được thực hiện riêng lẻ với mỗi người để tránh tình tiếp xúc giữa các bị can. Bị can cũng có thể được yêu cầu viết bản tự khai của mình.
- Hạn chế hỏi cung vào ban đêm: Quy định rõ ràng rằng không nên hỏi cung bị can vào ban đêm, trừ trường hợp không thể trì hoãn được và phải ghi rõ lý do vào biên bản hỏi cung. Điều này nhằm đảm bảo tính công bằng và tôn trọng đối với quyền lợi và an sinh của bị can trong quá trình hỏi cung.
- Hỏi cung bị can trong các trường hợp đặc biệt: Kiểm sát viên có thẩm quyền hỏi cung bị can trong những tình huống đặc biệt như khi bị can đưa ra kêu oan, khiếu nại về hoạt động điều tra, hoặc khi có căn cứ xác định rằng quá trình điều tra vi phạm pháp luật. Ngoài ra, hỏi cung bị can cũng có thể được tiến hành trong các trường hợp khác mà Kiểm sát viên xác định là cần thiết. Quy trình hỏi cung bị can trong những trường hợp này phải tuân thủ đúng quy định tại Điều 183 của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
- Trách nhiệm hình sự đối với việc sử dụng nhục hình: Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên và Kiểm tra viên bức cung hoặc sử dụng nhục hình đối với bị can phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật hình sự. Điều này nhấn mạnh tính nghiêm túc và cấm kịch liệt việc lạm dụng quyền lực trong quá trình điều tra, bảo vệ quyền lợi và nhân quyền của bị can.
- Ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh trong quá trình hỏi cung: Việc hỏi cung bị can tại cơ sở giam giữ hoặc tại trụ sở cơ quan điều tra, cơ quan có nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh. Nguyên tắc này đảm bảo tính minh bạch và chính xác của thông tin thu thập. Trong trường hợp hỏi cung tại địa điểm khác, việc ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh sẽ được thực hiện theo yêu cầu của bị can hoặc theo quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
2. Nếu thấy chứng cứ mâu thuẫn thì Kiểm sát viên có quyền trực tiếp tham gia hỏi cung bị can không?
Theo khoản 4 Điều 50 của Quyết định 111/QĐ-VKSTC năm 2020, quy định về thực hành quyền công tố và kiểm sát việc hỏi cung bị can trong giai đoạn điều tra, Kiểm sát viên có thẩm quyền trực tiếp tiến hành hỏi cung bị can trong các trường hợp sau đây:
- Bị can kêu oan: Trong trường hợp bị can đưa ra kêu oan, Kiểm sát viên sẽ thực hiện cuộc hỏi cung để làm rõ và đánh giá thông tin liên quan đến cáo buộc oan trái.
- Bị can khiếu nại hoạt động điều tra: Khi có khiếu nại từ bị can về hoạt động điều tra, Kiểm sát viên sẽ tiến hành cuộc hỏi cung để hiểu rõ vấn đề và giải quyết các mối quan ngại, đồng thời đảm bảo tính công bằng của quá trình điều tra.
- Có căn cứ xác định việc điều tra có vi phạm pháp luật: Nếu có căn cứ xác định rằng quá trình điều tra có vi phạm pháp luật, Kiểm sát viên sẽ thực hiện cuộc hỏi cung để thu thập thông tin và chứng cứ liên quan, đồng thời đánh giá tính hợp lệ của thông tin này.
- Khi có đề nghị của Cơ quan có thẩm quyền điều tra; tài liệu, chứng cứ mâu thuẫn hoặc chưa rõ; lời khai của bị can không thống nhất, lúc nhận tội, lúc chối tội; có căn cứ để nghi ngờ về tính xác thực trong lời khai của bị can hoặc trường hợp bị can bị khởi tố về tội đặc biệt nghiêm trọng và các trường hợp khác khi xét thấy cần thiết: Trong các trường hợp này, Kiểm sát viên sẽ thực hiện hỏi cung để đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong quá trình điều tra. Điều này bao gồm cả việc giải quyết mâu thuẫn trong tài liệu và chứng cứ, làm rõ lời khai không thống nhất của bị can và xác định tính xác thực của thông tin được đưa ra.
Theo quy định, khi phát hiện sự mâu thuẫn trong chứng cứ, Kiểm sát viên không chỉ có quyền mà còn có trách nhiệm trực tiếp tham gia vào quá trình hỏi cung bị can. Điều này nhấn mạnh sự quan trọng của vai trò của Kiểm sát viên trong việc đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình điều tra hình sự.
Trong khi thực hiện nhiệm vụ này, Kiểm sát viên không chỉ giúp làm rõ và giải quyết mâu thuẫn mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo rằng quá trình hỏi cung diễn ra đúng trình tự, tuân thủ pháp luật và bảo đảm quyền lợi của bị can. Sự tham gia trực tiếp của Kiểm sát viên cung cấp một cơ hội để kiểm soát chặt chẽ quá trình thu thập chứng cứ, đồng thời giảm thiểu rủi ro và đảm bảo tính chính xác và tin cậy của thông tin được thu thập.
Trong trường hợp phát hiện chứng cứ mâu thuẫn, sự hiện diện của Kiểm sát viên không chỉ giúp giải quyết vấn đề tại thời điểm đó mà còn đảm bảo rằng quy trình điều tra được điều chỉnh và cải thiện để tránh những mâu thuẫn tương tự xảy ra trong tương lai. Quyết định này cũng là một biện pháp bảo vệ quyền lợi của bị can và đồng thời đóng góp vào việc xây dựng một hệ thống pháp luật công bằng và minh bạch.
Trong bối cảnh này, vai trò của Kiểm sát viên không chỉ là người giám sát mà còn là người tham gia tích cực trong quá trình xác minh và thu thập thông tin. Điều này làm tăng tính chính xác và tính công bằng của quá trình xét xử và giúp tăng cường niềm tin của cộng đồng vào hệ thống tư pháp.
3. Kiểm sát viên có trách nhiệm giám sát biên bản hỏi cung bị can không?
Theo khoản 3 Điều 50 của Quyết định 111/QĐ-VKSTC năm 2020, trách nhiệm giám sát biên bản hỏi cung bị can của Kiểm sát viên được chi tiết và quy định như sau:
- Kiểm sát viên kiểm sát chặt chẽ biên bản hỏi cung: Kiểm sát viên có trách nhiệm thực hiện việc kiểm sát chặt chẽ đối với biên bản hỏi cung do Điều tra viên hoặc Cán bộ điều tra thực hiện. Điều này bao gồm việc kiểm tra tính chính xác, đầy đủ và phản ánh đúng diễn biến của cuộc hỏi cung. Quá trình kiểm sát này đảm bảo tính minh bạch và đáng tin cậy của thông tin được ghi lại trong biên bản.
- Yêu cầu cung cấp đầy đủ tài liệu liên quan: Kiểm sát viên có quyền yêu cầu Điều tra viên và Cán bộ điều tra cung cấp đầy đủ biên bản hỏi cung và các tài liệu khác liên quan đến quá trình hỏi cung bị can. Điều này nhằm đảm bảo rằng mọi thông tin quan trọng và có thể ảnh hưởng đến quá trình điều tra đều được kiểm sát và đánh giá bởi Kiểm sát viên.
- Phân tích, đối chiếu và so sánh với các tài liệu khác: Sau khi nhận được biên bản hỏi cung và các tài liệu liên quan, Kiểm sát viên tiến hành công việc phân tích, đối chiếu và so sánh với các tài liệu khác trong hồ sơ. Mục tiêu là xác định tính có căn cứ, hợp pháp và sự phù hợp của lời khai. Mọi tình tiết trong lời khai của bị can đều phải được kiểm tra, xác minh và làm rõ, đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quá trình xác minh thông tin.
Những quy định này giúp đảm bảo vai trò tích cực và hiệu quả của Kiểm sát viên trong quá trình giám sát và đánh giá chất lượng biên bản hỏi cung, từ đó đảm bảo tính minh bạch, công bằng và chính xác trong quá trình xử lý vụ án.
Xem thêm: Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Kiểm sát viên là gì?
Liên hệ qua 1900.6162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn
