Luật sư tư vấn:

Chào Bạn, vấn đề Bạn quan tâm xin được trao đổi cụ thể như sau:

 

1. Kiểu dáng công nghiệp là gì ?

Kiểu dáng công nghiệp theo quy định tại Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ (được sửa đổi, bổ sung năm 2009), khoản 13 về giải thích từ ngữ:

“Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp các yếu tố này”.

Về kiểu dáng công nghiệp, Luật mẫu của Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO - WIPO là một trong 16 cơ quan của Liên hợp quốc, có trụ sở tại Geneve, Thụy Sỹ, được thành lập năm 1967 và có trách nhiệm thúc đẩy việc bảo hộ sở hữu trí tuệ trên toàn thể giới thông qua việc thúc đầy hợp tác giữa các quốc gia trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, quản lý nhiều "liên hiệp" và các tổ chức hiệp định khác được thành lập trên cơ sở các hiệp định đa phương và tạo ra các luật mẫu để các nước đang phát triển thông qua) quy định về kiểu dáng công nghiệp dùng cho các nước đang phát triển như:

"Kiểu dáng công nghiệp là bất kỳ kiểu dáng đường nét hoặc màu sắc của khối ba chiều tạo ra vẻ bề ngoài của sản phẩm công nghiệp hoặc thủ công nghiệp có thể dùng làm mẫu để sản xuất sản phẩm công nghiệp hoặc thủ công nghiệp".

 

2. Điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp

Theo quy định tại Điều 63 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (Luật sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung năm 2009 và Văn bản hợp nhất luật sở hữu trí tuệ số 07/VBHN-VPQH năm 2019) về điều kiện chung đối với kiểu dáng công ngiệp, một kiểu dáng được bảo hộ là kiểu dáng công nghiệp phải đáp ứng các điều kiện:

a)     Kiểu dáng phải có tính mới;

b)     Có tính sáng tạo;

c)      Có khả năng áp dụng công nghiệp.

Tất cả các nước đều có quy định chung. Kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ qua đăng ký. Cũng tương tự như sáng chế, nhiều nước đòi hỏi kiểu dáng công nghiệp phải có tính mới và phạm vi mà tính mới bị ảnh hưởng (quốc gia hay quốc tế). Tuy nhiên, tiêu chuẩn của tính mới cũng thay đổi hoặc theo tính mới trong nước hoặc theo tính mới thế giới.

Theo Hiệp định Hague về đăng ký quốc tế kiểu dáng công nghiệp năm 1925 do WIPO quản lý, thực hiện thì việc đăng ký quốc tế kiểu dáng công nghiệp có thể được thực hiện ở Văn phòng Quốc tế của WIPO hoặc trực tiếp hoặc thông qua trung gian là Văn phòng sở hữu công nghiệp quốc gia của nước thành viên là xuất xứ nếu pháp luật của nước đó quy định.

Một đặc điểm then chốt của khả năng áp dụng kiểu dáng công nghiệp vào sản xuất là nó có thể lặp lại với quy mô thương mại trong một quốc gia và nhiều quốc gia. Một số nước coi sản phẩm thủ công - mỹ nghệ không thuộc phạm vi được bảo hộ là kiểu dáng công nghiệp và quy định các sản phẩm thủ công - mỹ nghệ được bảo hộ theo luật quyền tác giả. Nhưng cũng thuộc lĩnh vực trên, ở một số nước pháp luật lại quy định một sản phẩm có thể được bảo hộ theo cả quyền tác giả và kiểu dáng công nghiệp. Kiểu dáng được bảo hộ là kiểu dáng công nghiệp nếu nó được thể hiện theo hình dáng riêng của một sản phẩm mà hình dáng của nó là mới hoặc nguyên gốc.

Kiểu dáng công nghiệp được các nước trên thế giới bảo hộ đều có chung một yêu cầu và xem như một nguyên tắc là: Kiểu dáng phải được thể hiện ra bên ngoài dưới hình thức khách quan. Kiểu dáng phải được "đánh giá bằng mắt", do vậy các chức năng của một vật không được bảo hộ đồng thời với phương pháp làm ra vật đó. Quy định trên đã loại trừ các đặc điểm về hình dáng bên ngoài mà không thể nhận biết được quá trình sử dụng thông thường của sản phẩm;

-    Kiểu dáng đó phải có một sự khác biệt đáng kể giữa kiểu dáng của một người có đơn xin bảo hộ và các kiểu dáng đã được sử dụng hay công bố trước đó về tính mới và tính độc đáo;

-    Không có việc đăng ký hay sử dụng trước đó;

-    Kiểu dáng phải có khả năng áp dụng vào sản xuất công nghiệp.

Những kiểu dáng "nhái lại một cách gian dối hay rõ ràngkiểu dáng đã đăng ký thì đều bị coi là vi phạm. Hành vi bắt chước một cách rõ ràng được hiểu là việc bắt chước một kiểu dáng về những chi tiết không giống tuyệt đối nhưng là một bản sao lại rõ ràng kiểu dáng của người khác đã được pháp luật bảo hộ mà một người bình thường cũng có thể nhận biết được bằng mắt thường. Hành vi bắt chước một cách gian dối được hiểu là sự bắt chước được thực hiện trên cơ sở có sự tính toán, có chủ định của người bắt chước kiểu dáng công nghiệp của người khác đã được đăng ký và kiểu dáng được tạo thành do bắt chước mà có được cũng dễ dàng nhận ra bằng mắt thường.

Theo quy định của Hiệp định song phương về lĩnh vực thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ, tại Điều 10 về kiểu dáng công ghiệp thì việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp được tạo ra một cách độc lập, có tính mới nguyên gốc. Một bên Việt Nam hoặc Hoa Kỳ có thể có quy định về kiểu dáng có tính mới hoặc tính nguyên gốc nếu không khác biệt đáng kể so với các kiểu dáng đã biết hoặc sự kết hợp các đặc điểm của các kiểu dáng đã biết. Nhưng việc bảo hộ này không áp dụng đối với những kiểu dáng được xác định chủ yếu bởi các đặc điểm kỹ thuật hoặc chức năng. Theo quy định tại Điều 10 Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ, thì mỗi bên dành cho chủ sở hữu kiểu dáng công ghiệp đang được bảo hộ quyền ngăn cấm những người không có sự đồng ý của chủ sở hữu được chế tạo, bán, nhập khẩu hoặc phân phối dưới hình thức khác các sản phẩm mang hoặc thể hiện một kiểu dáng là bản sao hoặc cơ bản là bản sao của kiểu dáng đang được bảo hộ, nếu các hành vi đó được thực hiện nhằm mục đích thương mại. Một bên có thể quy định một số ngoại lệ đối với việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp, với điều kiện là các ngoại lệ đó không mầu thuẫn với việc khai thác bình thường kiểu dáng công nghiệp đang được bảo hộ và không gây phương hại một cách bất hợp lý đến các lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ. Thời hạn bảo hộ kiểu dáng công nghiệp theo Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ tối thiểu là 10 năm - Điều 10 Hiệp định thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ.

 

3. Đối tượng nào không được bảo hộ là kiểu dáng công nghiệp ?

Theo quy định tại Điều 64 Luật Sở hữu trí tuệ (Được sửa đổi, bổ sung năm 2009 và năm 2019), các đối tượng sau đây không được bảo hộ là kiểu dáng công nghiệp:

a)    Hình dáng bên ngoài của sản phẩm do đặc tính kỹ thuật của sản phẩm bắt buộc phải có.

Hình dáng, kiểu dáng chỉ đơn thuần mang tính chức năng và thuận tiện cho việc sử dụng như cầm, nắm, bảo quản, sắp xếp vào kho, vào hộp...

b)    Hình dáng bên ngoài của công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp.

c)    Hình dáng của sản phẩm không nhìn thấy được trong quá trình sử dụng sản phẩm.

Những đối tượng này không thể hiện tính mới, tính sáng tạo nhiều vì những kiểu dáng kiến trúc, kiểu dáng mang tính chức năng hoặc đặc tính kỹ thuật của sản phẩm kỹ thuật bắt buộc phải có, thì không được bảo hộ là kiểu dáng công nghiệp.

Mọi vướng mắc pháp lý trong lĩnh vự sở hữu trí tuệ bạn có thể sử dụng: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật qua email hay Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật sở hữu trí tuệ trực tuyến qua tổng đài điện thoại, gọi: 1900.6162, hoặc có thể Đặt lịch để gặp luật sư tư vấn trực tiếp tại văn phòng. Đội ngũ luật sư của Công ty luật Minh Khuê luôn sẵn sàng phục vụ bạn./.