1. Tội vi phạm quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được quuy định như thế nào?

Tội vi phạm quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được quy định tại Điều 230 Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi 2017, cụ thể như sau:

Điều 230. Tội vi phạm quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
1. Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong những hành vi sau đây, gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đển dưới 300.000.000 đằng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử ỉỷ kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm, thỉ bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Vi phạm quy định của pháp luật về bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư;
b) Vi phạm quy định của pháp luật về bồi thường về tài sản, về sản xuất kinh doanh.
2. Phạm tội thuộc một trong những trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 12 năm:
a) Vì vụ lợi hoặc vì động cơ cá nhân khác;
b) Có tổ chức;
c) Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt;
d) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
đ) Gây thiệt hại từ300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
3. Phạm tội gây thiệt hại 1.000.000.000 đông trở lên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.
4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đên 05 năm hoặc tịch thu một phân hoặc toàn bộ tài sản.

Làm sai trong quá trình bồi thường về đất thổ cư thì phải chịu trách nhiệm như thế nào?

Luật sư tư vấn pháp luật Hình sự, gọi: 1900.6162

2. Bình luận

Tội vi phạm quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là tội danh mới được bổ sung trong BLHS, tạo cơ sở pháp lý cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự hành vi vi phạm ở mức độ nghiêm trọng bị coi là tội phạm, góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân cũng như của tổ chức khi bị thu hồi đất.

Điều luật gồm 4 khoản. Trong đó, khoản 1 quy định các dấu hiệu pháp lý của tội phạm và khung hình phạt cơ bản; các khoản 2, 3 quy định các trường hợp phạm tội tăng nặng và khoản 4 quy định khung hình phạt bổ sung.

2.1 Mặt chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm được quy định là người có chức vụ, quyền hạn trong hoạt động bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

2.2 Mặt khách thể:

Tội phạm này xâm phạm chế độ quản lý và sử dụng đất đai của Nhà nước, xâm phạm đến quyền sử dụng đất hợp pháp của người khác.

Đối tượng tác động của các tội phạm này là đất đai.

2.3 Về dấu hiệu hành vi khách quan của tội phạm

Hành vi khách quan của tội phạm được quy định là:

+ Hành vi vi phạm quy định của pháp luật về bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư: Hành vi vi phạm này có thể như hành vi tiến hành việc thu hồi đất ở của người dân (đất đang ở hợp pháp) trong khi chưa triển khai xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu tái định cư (vi phạm khoản 3 Điều 85 Luật đất đai); hoặc

+ Hành vi vi phạm quy định của pháp luật về bồi thường về tài sản, về sản xuất kinh doanh: Hành vi vi phạm này có thể như hành vi thu hồi đất của doanh nghiệp khi doanh nghiệp đang sử dụng hợp pháp dẫn đến doanh nghiệp phải di chuyển, tháo gỡ tài sản trên đất (như hệ thống máy móc, dây chuyền sản xuất) nhưng không bồi thường cho doanh nghiệp về thiệt hại phát sinh do phải tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt tài sản phải di rời (vi phạm Điều 91 Luật đất đai).

Hành vi vi phạm trên bị coi là tội phạm nếu gây thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đồng trở lên hoặc dưới mức đó nhưng chủ thể đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm. Chủ thể lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong các hành vi sau đây gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm:Vi phạm quy định của pháp luật về bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư;Vi phạm quy định của pháp luật về bồi thường về tài sản, về sản xuất kinh doanh.

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn là hành vi vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái quy định pháp luật đất đai trong việc giao đất, thu hồi đất, cho thuê đất, cho phép chuyển quyền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.Hành vi này có thể thực hiện bằng hành động hay không hành động

Bồi thường về đất: là việc nhà nước bồi thường, đền bù bằng đất tương ứng cho người sử dụng đất khi bị thu hồi đất nhằm đảm bảo đời sống, đảm bỏa nơi ăn ở, sinh sống, an ninh, sản xuất đầu tư kinh doanh... khi diện tích đất thu hồi đảm bảo các điều kiện tại Điều 75 Luật Đất đai 2013 và các quy định khác pháp luật. Nhà nước quy định cụ thể điều kiện được bồi thường về đất, diện tích đất được bồi thường, loại đất được bồi thường tương ứng. Trong trường hợp người có diện tích đất thu hồi không có nhu cầu bồi thường bằng đất hoặc không có đất để bồi thường thì được nhà nước bồi thường bằng tiền tương ứng với giá trị diện tích đất thu hồi theo giá đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm quyết định thu hồi đất.

Khi Nhà nước thực hiện bồi thường về đất, người sử dụng đất còn được bồi thường về các chi phí đầu tư vào đất còn lại. Chi phí đầu tư vào đất còn lại là các chi phí mà người sử dụng đất đã đầu tư vào đất phù hợp với mục đích sử dụng nhưng đến thời điểm cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thu hồi đát còn chưa thu hồi hết. Chi phí đầu tư vào đất còn lại gồm toàn bộ hoặc một phần của các khoản chi phí sau: chi phí san lấp mặt bằng; chi phí cải tạo làm tăng độ màu mỡ của đất, thau chua rửa mặn, chống xói mòn, xâm thực đối với đất sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp; chi phí gia cố khả năng chịu lực chống rung, sụt lún đất đối với đất làm mặt bằng sản xuất kinh doanh; chi phí khác có liên quan đã đầu tư vào đất phù hợp với mục đích sử dụng đất.

Theo quy định của pháp luật hiện nay, các khoản bồi thường về tài sản, về sản xuất kinh doanh phải ngừng gồm:Bồi thường thiệt hại về nhà, công trình xây dựng trên đất;

Bồi thường với cây trồng, vật nuôi;Bồi thường chi phí di chuyển tài sản khi thu hồi đất;Bồi thường thiệt hại đối với đất thuộc hành lang an toàn khi xây dựng công trình có hành lang bảo vệ an toàn. Hỗ trợ và tái định cư: ngoài việc được bồi thường về đất, người sử dụng đất còn được nhà nước hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp hoặc thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; được nhận các khoản hỗ trợ khác (hỗ trợ tiền, công cụ lao động, các khoản tài chính ưu đãi...). Trong trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở, người sử dụng đất được Nhà nước hỗ trợ bằng việc lập và thực hiện dự án tái định cư.Người phạm tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm các quy định của pháp luật về bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư có thể thực hiện các hành vi như:

Không bồi thường về đất, không hỗ trợ và tái định cư hoặc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thấp hơn diện tích đất, các khoản hỗ trợ, tái định cư mà người sử dụng đất được bồi thường về đất, hỗ trợ gây thiệt hại cho người sử dụng đất có đất bị thu hồi;Bồi thường về đất không đúng loại đất có cùng mục đích sử dụng với diện tích đất được thu hồi, bồi thường vượt quá diện tích đất thu hồi, hỗ trợ và tái định cư cao hơn tiêu chuẩn mà người sử dụng đất được bồi thường, hỗ trợ theo quy định gây thiệt hại về tài sản cho Nhà nước hoặc người sử dụng đất;Áp dụng bồi thường bằng tiền cho diện tích đất thu hồi không đúng theo giá đất được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định;

Áp dụng bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư cho những trường hợp thu hồi đất không đủ điều kiện được bồi thường về đất, không được áp dụng các khoản hỗ trợ, tái định cư;Áp dụng bồi thường cho khoản chi phí đầu tư vào đất còn lại không thuộc diện chi phí đầu tư vào đất còn lại được bồi thường, áp dụng vượt mức đền bù với chi phí đầu tư vào đất còn lại được bồi thường;Người phạm tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm các quy định của pháp luật về bồi thường về tài sản, về sản xuất kinh doanh có thể thực hiện các hành vi như:

Không bồi thường, bồi thường thấp hơn giá trị tài sản, chi phí di chuyển tài sản khi thu hồi đất, khoản bồi thường do hạn chế khả năng sử dụng đất trong hành lang bảo vệ an toàn thuộc các công trình công cộng, an ninh, quốc phòng mà không thu hồi đất;

Bồi thường vượt giá trị thiệt hại tài sản, chi phí di chuyển tài sản, chi phí phát sinh khác khi thu hồi đất;Bồi thường đối với tài sản gắn liền với đất không thuộc diện được bồi thường về tài sản do thu hồi đất;Bồi thường về tài sản cho những tài sản có thể di chuyển làm tăng chi phí bồi thường.Hành vi khách quan khác:

Chậm chi trả tiền bồi thường, thực hiện bồi thường đất, các khoản bồi thường khác làm phát sinh đền bù do chậm thực hiện bồi thường, các chi phí, thiệt hại khác của người sử dụng đất do việc chậm thực hiện bồi thường gây ra;Không khấu trừ khoản tiền tương ứng với nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước của người sử dụng đất có diện tích đất thu hồi làm thất thoát khoản nghĩa vụ tài chính này.

2.4 Dấu hiệu lỗi của chủ thể

Lỗi của chủ thể được quy định là lỗi cổ ý.

2.5 Khung hình phạt

Khoản 1 của điều luật quy định khung hình phạt cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

Khoản 2 của điều luật quy định khung hình phạt tăng nặng thứ nhất là phạt tù từ 03 năm đến 12 năm được áp dụng cho trường hợp phạm tội có một trong các tình tiết định khung hình phạt tăng nặng sau:

- Vì vụ lợi hoặc vì động cơ cá nhân khác: Đây là trường hợp phạm tội mà động cơ của chủ thể là muốn thỏa mãn lợi ích vật chất hoặc tinh thần cho mình hoặc cho người khác mà mình quan tâm hoặc muốn được nhanh chóng thăng tiến hoặc muốn củng cố vị trí đang nắm giữ...;

- Có tổ chức: Đây là trường hợp đồng phạm tội vi phạm quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất mà trong đó có sự cấu kết chặt chẽ giữa những người đồng phạm;

- Dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt: Đây là trường hợp phạm tội mà trong đó người phạm tội đã dùng những thủ đoạn có tính gian dối, lắt léo làm người khác khó lường trước hoặc khó đoán trước thủ đoạn đó;

- Gây ảnh hưởng xẩu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội: Đây là trường hợp phạm tội đã gây tác động xấu đến xã hội, làm ãnh hưởng lớn đến đời sống của người dân hoặc gây phản ứng, bức xúc trong dư luận xã hội...;

- Gây thiệt hại từ 300 triệu đồng đến dưới 01 tỷ đồng.

Khoản 3 của điều luật quy định khung hình phạt tăng nặng thứ hai có mức phạt tù từ 10 năm đến 20 năm cho trường họp phạm tội gây thiệt hại từ 01 tỷ đồng trở lên.Khoản 4 của điều luật quy định khung hình phạt bổ sung (có thể áp dụng đối với người phạm tội) là cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê