1. Hiểu thế nào về phóng sinh động vật hoang dã?
Hiện tại, không có một văn bản nào định nghĩa được chính xác cụm từ "phóng sinh". Tuy nhiên, trong Phật giáo, phóng sinh được coi là một hành động và nghi lễ truyền thống của những phật tử nhằm mang lại điềm tốt lành cho bản thân và gia đình. Đây là một nét đẹp về văn hóa và tín ngưỡng, là những suy nghĩ tốt đẹp xuất phát từ tấm lòng thiện của mỗi người. Phóng sinh có thể được hiểu như một hành động cứu giúp các loài sinh vật khỏi cơn nguy, giúp chúng sống sót và trở về tự nhiên. Nó thể hiện lòng từ bi và tôn trọng đối với sự sống của tất cả các hình thái tồn tại trên trái đất.
Tuy nhiên, không phải tất cả các hoạt động phóng sinh đều có tính chất tích cực, và đôi khi chúng có thể trở thành một hành vi độc ác khi bị lợi dụng bởi những kẻ tham lam. Những người này sẽ sử dụng hoạt động phóng sinh như một cách để kiếm lợi riêng, thậm chí thúc đẩy những hành vi xấu xa như buôn bán và mua bán các loài vật hiếm có giá trị. Điển hình cho trường hợp này là việc một số người buôn bán động vật hoang dã, đặc biệt là những loài bị đe dọa tuyệt chủng. Họ sẽ tìm kiếm các sinh vật hiếm có giá trị và sau đó sử dụng nói dối và thuyết phục người khác rằng việc phóng sinh chúng sẽ mang lại may mắn và phước lành. Thực tế, họ chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân và sẵn sàng lợi dụng lòng từ bi của người khác để kiếm tiền.
Thực tế, việc mua động vật hoang dã để phóng sinh đã không chỉ góp phần vào hoạt động buôn bán trái phép mà còn làm gia tăng việc nuôi nhốt các loài động vật hoang dã. Điều này là vi phạm trực tiếp quy định của pháp luật. Theo Bộ Luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, việc mua bán, nuôi nhốt động vật hoang dã mà không có sự phép thuộc danh mục các loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ là một hành vi vi phạm hành chính và có thể bị xử phạt theo quy định. Đồng thời, nếu vi phạm này đạt mức nghiêm trọng hơn, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Vì vậy, việc mua động vật hoang dã để phóng sinh không chỉ là một hành vi vi phạm quy định pháp luật về bảo vệ động vật mà còn góp phần vào việc khai thác và nuôi nhốt động vật hoang dã một cách phi pháp. Điều này đe dọa sự tồn tại và đa dạng sinh học của các loài, cũng như ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường tự nhiên. Do đó, cần tăng cường nhận thức và hiểu biết về ý nghĩa thực sự của phóng sinh và tuân thủ quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ và quản lý động vật hoang dã. Chỉ thông qua sự nhận thức và hành động đúng đắn của mỗi cá nhân, chúng ta mới có thể đảm bảo sự bền vững của các hệ sinh thái và bảo vệ các loài động vật quý, hiếm.
>> Tham khảo: Động vật hoang dã thông thường gồm các loại nào?
2. Mua động vật hoang dã để phóng sinh có bị phạt không?
2.1. Về xử phạt vi phạm hành chính
Hành vi mua bán động vật hoang dã là một vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp và chịu sự quy định của Nghị định 35/2019/NĐ-CP, được sửa đổi và bổ sung bởi Nghị định 07/2022/NĐ-CP. Theo quy định này, cá nhân thực hiện hành vi tàng trữ, mua bán trái phép động vật rừng, bộ phận cơ thể hoặc sản phẩm của động vật rừng thuộc danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm có thể bị áp dụng mức phạt tiền từ 70 triệu đồng đến 90 triệu đồng.
Cụ thể, việc vi phạm này bao gồm một số trường hợp sau đây:
+ Đầu tiên, nếu cá nhân mua bán động vật rừng, bộ phận cơ thể hoặc các sản phẩm của động vật rừng có giá trị từ 70 triệu đồng đến dưới 90 triệu đồng, sẽ chịu mức phạt tiền tương ứng. Điều này ám chỉ rằng việc mua bán các loại động vật rừng và các sản phẩm từ chúng với giá trị trong khoảng này là vi phạm pháp luật.
+ Thứ hai, việc mua bán động vật rừng, bộ phận cơ thể hoặc các sản phẩm của động vật rừng thuộc danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp quý, hiếm và thuộc nhóm IIB, có giá trị từ 35 triệu đồng đến dưới 45 triệu đồng, cũng sẽ bị xử phạt tiền tương ứng. Điều này nhằm ngăn chặn việc buôn bán các loài động vật rừng quý hiếm và đối tượng có giá trị nhất định.
+ Cuối cùng, nếu cá nhân phát hiện sản phẩm của động vật rừng nằm trong danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp quý, hiếm, thuộc nhóm IB và có giá trị từ 5 triệu đồng đến dưới 10 triệu đồng, cũng sẽ chịu mức phạt tiền tương ứng. Việc nhận thấy và tiếp tục sử dụng các sản phẩm từ động vật rừng trong danh sách này sẽ bị coi là vi phạm pháp luật và phải chịu hình phạt theo quy định.
Với những quy định trên, việc mua bán động vật hoang dã cho bất kỳ mục đích nào cũng vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt tiền tối đa lên đến 90 triệu đồng. Điều này nhằm bảo vệ sự tồn tại và bảo vệ các loài động vật rừng quý hiếm, đồng thời thúc đẩy việc bảo vệ môi trường và duy trì cân bằng sinh thái trong hệ sinh thái rừng.
2.2. Về truy cứu trách nhiệm hình sự
Theo quy định tại Điều 244 Bộ Luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi bởi Khoản 64 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ Luật Hình sự năm 2017, việc bảo vệ và quản lý động vật nguy cấp, quý, hiếm được xem là một tội vi phạm.
Theo đó, bất kỳ cá nhân nào vi phạm các quy định liên quan đến bảo vệ động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ hoặc danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc Nhóm IB hoặc Phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp có thể bị phạt tiền lên đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù cao nhất là 15 năm tù giam.
- Đầu tiền, hành vi săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép các động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ sẽ bị xem là vi phạm.
- Ngoài ra, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép cá thể, bộ phận cơ thể hoặc sản phẩm của loài động vật quy định tại điểm a khoản này cũng sẽ bị coi là vi phạm. Điều này áp dụng cho ngà voi có khối lượng từ 02 kilôgam đến dưới 20 kilôgam và sừng tê giác có khối lượng từ 0,05 kilôgam đến dưới 01 kilôgam.
- Thứ ba, việc săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép các động vật nguy cấp, quý, hiếm thuộc Nhóm IB hoặc thuộc Phụ lục I của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp mà không thuộc loài quy định tại điểm a khoản này với số lượng từ 03 đến 07 cá thể lớp thú, từ 07 đến 10 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 đến 15 cá thể động vật các lớp khác cũng sẽ bị xem là vi phạm.
- Thứ tư, việc tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép từ 03 đến 07 bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống cùng loại của động vật lớp thú, từ 07 đến 10 cá thể lớp chim, bò sát hoặc từ 10 đến 15 cá thể động vật các lớp khác thuộc loài động vật quy định tại điểm c khoản này cũng là một hành vi vi phạm.
Cuối cùng, việc săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoặc vi phạm hành vi tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống cùng loại của các động vật có số lượng dưới mức tối thiểu, nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc kết án về tội này và chưa được xóa bỏ án tích, cũng là một vi phạm hình sự.
Tổng kết lại, việc vi phạm các quy định về bảo vệ và quản lý động vật nguy cấp, quý, hiếm có thể dẫn đến hình phạt nặng, bao gồm tiền phạt lên đến 2 tỷ đồng và án tù cao nhất là 15 năm đối với những hành vi như săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép các loài động vật quý, hiếm, hoặc tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép các bộ phận cơ thể không thể tách rời sự sống cùng loại của động vật. Các quy định này cũng áp dụng cho việc vi phạm số lượng cá thể động vật quy định và vi phạm sau khi đã bị xử phạt hành chính hoặc kết án trước đó.
3. Các biện pháp ngăn chặn tình trạng mua động vật hoang dã để phóng sinh
Để ngăn chặn tình trạng mua động vật hoang dã để phóng sinh và đảm bảo bảo vệ động vật hoang dã, có một số biện pháp cần được áp dụng:
- Tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức: Cần tiến hành các chiến dịch giáo dục và tăng cường thông tin về ý nghĩa và tác động tiêu cực của việc mua động vật hoang dã để phóng sinh. Công chúng cần được thông tin chính xác và đầy đủ về hậu quả của hành vi này đối với môi trường, đa dạng sinh học và việc bảo vệ động vật hoang dã.
- Thực hiện chính sách và quy định nghiêm ngặt: Cần thiết lập và thực thi chính sách và quy định nghiêm ngặt về mua bán, nuôi nhốt và phóng sinh động vật hoang dã. Điều này bao gồm việc kiểm soát và giám sát các hoạt động buôn bán động vật hoang dã, xử lý các trường hợp vi phạm và áp dụng hình phạt phù hợp cho những người vi phạm.
- Tăng cường kiểm tra và giám sát: Cần tăng cường các hoạt động kiểm tra, giám sát và tuần tra để phát hiện và ngăn chặn việc mua bán động vật hoang dã trái phép. Các cơ quan chức năng, như cảnh sát, lâm nghiệp và bảo tồn thiên nhiên, cần hợp tác chặt chẽ để thực hiện các hoạt động này.
- Tăng cường hợp tác quốc tế: Việc ngăn chặn mua bán động vật hoang dã và bảo vệ động vật hoang dã là một vấn đề quốc tế. Cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế, như CITES (Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế), để thực hiện các biện pháp chung và quản lý hiệu quả việc mua bán quốc tế động vật hoang dã.
- Thúc đẩy các giải pháp thay thế: Để giảm nhu cầu mua động vật hoang dã để phóng sinh, cần thúc đẩy sự phát triển và sử dụng các giải pháp thay thế. Ví dụ, thúc đẩy phóng sinh các loài động vật nuôi trong môi trường tự nhiên, khuyến khích việc hỗ trợ và quảng cáo phóng sinh các loài cây, hoa và cỏ hoang dã thay vì động vật.
- Tăng cường công tác giám sát thị trường: Cần nâng cao khả năng giám sát và phát hiện các hoạt động mua bán động vật hoang dã trái phép trên thị trường. Điều này bao gồm việc tăng cường hợp tác với các cơ quan chức năng, tăng cường công tác giám sát thông qua việc sử dụng công nghệ, và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Những biện pháp trên cần được thực hiện một cách liên tục và đồng bộ, với sự hợp tác của các cơ quan chức năng, tổ chức phi chính phủ, cộng đồng và công chúng. Chỉ thông qua việc áp dụng đồng thời các biện pháp trên, chúng ta mới có thể giảm bớt tình trạng mua động vật hoang dã để phóng sinh, bảo vệ động vật hoang dã và duy trì sự cân bằng tự nhiên.
>> Xem thêm: Xử lý hành vi vận chuyển động vật hoang dã quý hiếm như thế nào?
Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của Luật Minh Khuê về vấn đề trên. Nếu quý khách hàng còn bất kỳ vấn đề pháp lý nào cần tư vấn xin vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn!
