Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam 1/7 mang ý nghĩa như thế nào?

1. Lịch sử hình thành và phát triển của bảo hiểm y tế Việt Nam:

Những năm 80, ở nước ta, tình hình chăm sóc y tế cho nhân dân, đặc biệt là người lao động, tại các cơ sở khám chữa bệnh gặp nhiều khó khăn do thiếu kinh phí hoạt động. Điều này khiến cho các cơ sở không đủ điều kiện để củng cố và phát triển, trong khi chi phí cho việc khám chữa bệnh ngày càng tăng vì áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật y tế và sử dụng các trang thiết bị hiện đại, đắt tiền. Dù đầu tư của Nhà nước cho y tế tăng nhanh, nhưng ngân sách chỉ đáp ứng được từ 50-54% nhu cầu chi phí thực tế của ngành Y tế.

Trước tình hình này, một số địa phương đã nỗ lực tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn trong công tác khám chữa bệnh bằng cách vận động, quyên góp trong nhân dân dưới nhiều hình thức khác nhau để có thêm nguồn tài chính phục vụ nhu cầu y tế. Từ đó, chính sách bảo hiểm y tế (BHYT) sơ khai bắt đầu hình thành với nhiều hình thức thí điểm các loại quỹ mang tính chất BHYT khác nhau ở một số tỉnh như Quỹ Bảo hiểm sức khỏe ở Hải Phòng, Quỹ Khám chữa bệnh nhân đạo ở Vĩnh Phú, Quỹ BHYT tự nguyện ở Bến Tre, Quảng Trị và Quỹ Khám chữa bệnh ngành đường sắt.

Những "tấm thẻ BHYT" thời kỳ này mang hình hài như những tờ tem phiếu, với giấy tối màu, mực và công nghệ in thô sơ. Thẻ BHYT chỉ có giá trị ở một địa phương, một bệnh viện với cách thức tham gia và mức hưởng được tính toán, quản lý đơn giản.

Huyện Sông Thao, tỉnh Vĩnh Phú (nay thuộc tỉnh Phú Thọ) là một trong những địa phương đầu tiên phát hành loại phiếu khám chữa bệnh nhân đạo tự nguyện cho nhân dân. Phiếu này dành cho cá nhân tham gia với mức giá 1.200 đồng và 600 đồng, với mức bảo hiểm thanh toán tối đa là 20.000 đồng cho phiếu 1.200 đồng và 10.000 đồng cho phiếu 600 đồng. Sau đó, huyện Sông Thao còn phát hành phiếu khám chữa bệnh hộ gia đình với ba loại: hộ gia đình độc thân với mức mua 2.000 đồng, được hưởng bảo hiểm gấp 10 lần; loại 2-4 khẩu có mức mua 4.000 đồng, được hưởng bảo hiểm gấp 10 lần và loại từ 5 khẩu trở lên với mức mua 5.000 đồng, được hưởng gấp 12 lần. Những phiếu này có giá trị trong 12 tháng kể từ ngày mua.

Tại huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng), cũng phát hành phiếu Bảo hiểm sức khỏe cá nhân mệnh giá 3.000 đồng, với chính sách giảm 1/3 số tiền cho người thứ hai trong gia đình. Với thẻ này, người tham gia được điều trị tại trạm y tế xã Đông Sơn 5-7 ngày không mất tiền thuốc và giường nằm, và cũng được khám chữa bệnh nội trú tại bệnh viện huyện Thủy Nguyên, nhưng thuốc chữa bệnh ngoại trú thì phải mua.

Quảng Trị là tỉnh đầu tiên trên cả nước thành lập một quỹ mang tên “Quỹ BHYT” vào ngày 12/7/1990. Mỗi người mỗi năm phải đóng mức phí tương đương 10 kg thóc để tham gia quỹ này và được khám chữa bệnh miễn phí tại các cơ sở y tế của Nhà nước. Tuy nhiên, số lần khám, điều trị không được quá 3 lần/năm và mức chi tối đa là 150.000 đồng.

Việc thí điểm BHYT được triển khai ở nhiều vùng, miền đã mở ra hướng đi đúng đắn, từng bước cải thiện hệ thống khám chữa bệnh phù hợp với điều kiện và tình hình mới, theo hướng chất lượng và hiệu quả. Tuy nhiên, từ thực tế triển khai có thể thấy rằng hình thức BHYT thời kỳ này còn rất nhiều hạn chế như mang tính tự phát, loại hình BHYT khống chế mức hưởng, giới hạn số lần khám chữa bệnh và thẻ BHYT chỉ có giá trị địa phương.

Nhằm tiếp tục cải cách, tạo thuận lợi cho người tham gia và nâng cao hiệu quả quản lý, từ năm 2017, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đã thu thập thông tin hộ gia đình tham gia BHYT trên toàn quốc, sau đó cấp mã số định danh tham gia BHXH, BHYT cho từng người dân. Mã số này là duy nhất cho từng đối tượng và theo họ suốt cuộc đời. Hiện nay, mã số BHXH là 10 số cuối trong dãy 15 số in trên thẻ BHYT. Việc cấp mã số BHXH giúp ngành BHXH loại bỏ tình trạng trùng thẻ BHYT, phục vụ công tác khám chữa bệnh BHYT và tra cứu thông tin của người tham gia ngày càng tốt hơn.

Từ cơ sở dữ liệu này và nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin của ngành BHXH, từ năm 2019, thẻ BHYT không còn ghi thời hạn sử dụng mà chỉ ghi ngày bắt đầu tham gia; người dân có thể sử dụng thẻ BHYT lâu dài và giá trị thẻ sẽ được cập nhật trên cơ sở dữ liệu, góp phần cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí in ấn và cấp đổi.

Từ tháng 4/2019, BHXH đã triển khai dịch vụ tin nhắn thông báo, tra cứu quá trình đóng, hưởng và giải quyết hồ sơ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp qua Tổng đài 8079. Qua đó giúp người dân, người lao động chủ động hơn trong việc nắm bắt và cập nhật thông tin quá trình tham gia, thụ hưởng các chính sách, từ đó cùng cơ quan BHXH đấu tranh và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tham gia.

Ngoài ra, trên thẻ BHYT hiện nay còn tích hợp mã vạch QR-Code phục vụ công tác khám chữa bệnh tại các bệnh viện và tra cứu online qua các phần mềm tích hợp trên điện thoại thông minh.

Với những thay đổi này, thẻ BHYT đã mang yếu tố điện tử, với thông tin chi tiết được lưu giữ tại Trung tâm dữ liệu tập trung của ngành BHXH. Các dữ liệu này sẽ được truy xuất khi người tham gia thực hiện các giao dịch như khám chữa bệnh BHYT và giải quyết các chế độ BHYT. Nhờ đó, người tham gia cũng tự quản lý được việc sử dụng thẻ BHYT, khi sau mỗi lần khám chữa bệnh sẽ nhận được một tin nhắn thông báo từ cơ quan BHXH, tránh tình trạng thẻ BHYT giả hoặc bị người khác lấy trộm mã thẻ để trục lợi.

Đối với cơ sở y tế, việc dữ liệu thẻ BHYT được quản lý tập trung và liên thông cũng giúp giảm chi phí và thời gian trong khâu tiếp đón bệnh nhân. Thông tin người bệnh được cập nhật chính xác và nhanh chóng do có thể trích xuất từ trung tâm dữ liệu. Đặc biệt, cơ sở y tế có thể kiểm tra thông tin các lần khám chữa bệnh BHYT gần nhất của bệnh nhân, phục vụ tốt cho chẩn đoán và điều trị, ngăn chặn các trường hợp đi khám chữa bệnh và lấy thuốc không theo đợt điều trị.

Có thể thấy, qua các thời kỳ phát triển của chính sách BHYT ở nước ta, tấm thẻ BHYT luôn được cải tiến, phản ánh những cải cách và ứng dụng mới nhất để tạo điều kiện thuận lợi và phục vụ tốt nhất cho người tham gia. Những thay đổi này cũng thể hiện nỗ lực không ngừng của ngành BHXH trong cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin để triển khai và thực hiện chính sách BHYT ngày càng tốt hơn.

2. Ý nghĩa của Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam:

Căn cứ theo Điều 1 Quyết định 823/QĐ-TTg năm 2009, ngày 01 tháng 7 hàng năm được quy định là Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam. Quyết định này được Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm mục đích tuyên truyền về Luật Bảo hiểm y tế, khuyến khích và vận động nhân dân tham gia bảo hiểm y tế, hướng tới mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân. Ngày này không chỉ mang ý nghĩa khuyến khích sự tham gia của toàn dân vào bảo hiểm y tế mà còn nhằm động viên và nâng cao ý thức, trách nhiệm của những người làm công tác bảo hiểm y tế cùng cán bộ, nhân viên ngành y tế.

Như vậy, ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam là ngày 01 tháng 7 hàng năm. Đây là dịp để tuyên truyền sâu rộng về các quy định, lợi ích và quyền lợi của bảo hiểm y tế, từ đó nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc tham gia bảo hiểm y tế. Ngày này còn có ý nghĩa động viên, ghi nhận những đóng góp và nỗ lực của những người làm công tác bảo hiểm y tế và cán bộ, nhân viên ngành y tế trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân. Việc lấy ngày 01 tháng 7 làm Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam thể hiện sự quan tâm của Chính phủ đối với việc phát triển hệ thống bảo hiểm y tế, nhằm đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế một cách công bằng và hiệu quả, góp phần xây dựng một xã hội khỏe mạnh, an lành.

3. Hoạt động hưởng ứng Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam:

Hướng tới kỷ niệm 15 năm Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam, chủ đề truyền thông về bảo hiểm y tế trong năm 2024 được xác định là “Sử dụng hiệu quả Quỹ Bảo hiểm y tế và nâng cao chất lượng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại y tế cơ sở”. Bộ Y tế đã ban hành công văn số 745/KH-BYT với Kế hoạch tổ chức các hoạt động nhân dịp kỷ niệm này từ ngày 1/7/2009 đến 1/7/2024. Văn bản nêu rõ việc thực hiện Quyết định số 823/QĐ-TTg ngày 16/6/2009 của Thủ tướng Chính phủ, quy định lấy ngày 1/7 hàng năm là “Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam” nhằm nâng cao trách nhiệm và năng lực tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật bảo hiểm y tế, đồng thời tuyên truyền sâu rộng đến các cơ quan, tổ chức và tầng lớp nhân dân về quyền và trách nhiệm trong thực hiện chính sách bảo hiểm y tế.

Mục tiêu của Kế hoạch nhằm tuyên truyền các chủ trương, chính sách và pháp luật về bảo hiểm y tế để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị-xã hội, tổ chức và cá nhân trong việc thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về bảo hiểm y tế. Đồng thời, kế hoạch nhấn mạnh việc nâng cao hiệu quả sử dụng Quỹ Bảo hiểm y tế và chất lượng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế để duy trì tính bền vững của chính sách, thu hút người dân tham gia bảo hiểm y tế và tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân.

Kế hoạch cũng đề cập đến việc nâng cao trách nhiệm của các cơ quan trung ương và địa phương, của người tham gia bảo hiểm y tế và các cơ sở khám chữa bệnh trong việc quản lý và sử dụng Quỹ Bảo hiểm y tế một cách hợp lý, hiệu quả để duy trì tính bền vững của chính sách bảo hiểm y tế. Điều này nhằm thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước trong việc tăng cường khám chữa bệnh tại y tế cơ sở, giúp người tham gia bảo hiểm y tế tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và đẩy nhanh quá trình bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân.

Chủ đề truyền thông về bảo hiểm y tế trong năm 2024 là: "Sử dụng hiệu quả Quỹ Bảo hiểm y tế và nâng cao chất lượng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại y tế cơ sở". Ngoài các hoạt động thường xuyên trong công tác truyền thông, tuyên truyền và phổ biến chính sách pháp luật về bảo hiểm y tế, công tác truyền thông nhân dịp 15 năm Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam sẽ tập trung vào các hoạt động chính.

Cụ thể, Bộ Y tế sẽ chủ trì và phối hợp với các bộ, ngành để tổ chức lễ mít-tinh tại Hà Nội với sự tham gia của khoảng 300 đại biểu. Khách mời gồm các lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại diện các cơ quan liên quan như Bộ Y tế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Ủy ban nhân dân và lãnh đạo Sở Y tế các tỉnh, thành phố lân cận Hà Nội, cùng lãnh đạo và các đơn vị thuộc các hội và tổ chức quốc tế tại Hà Nội.

Về công tác tuyên truyền trực quan, sẽ có việc treo băng-rôn và phướn tuyên truyền về bảo hiểm y tế trên các tuyến phố chính (thành phố, thị xã, thị trấn, khu đông dân cư) và tại các cơ sở khám chữa bệnh từ ngày 24/6 đến 8/7/2024, với một số thông điệp chủ yếu về bảo hiểm y tế.

Tại các địa phương, căn cứ vào nội dung các hoạt động tại Trung ương, Sở Y tế các tỉnh, thành phố sẽ phối hợp với cơ quan Bảo hiểm xã hội tham mưu trình Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố kế hoạch tổ chức các hoạt động nhân dịp 15 năm Ngày Bảo hiểm y tế Việt Nam với nội dung và hình thức phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương.

Xem thêm bài viết: Nằm phòng dịch vụ có được thanh toán tiền bảo hiểm y tế không?

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn.