1. Nhiệm vụ của luật dân sự là gì ?

Luật dân sự là ngành luật với vai trò điều chỉnh các quan hệ tài sản mang tính chất hàng hoá, tiền tệ và các quan hệ nhân thân trong “nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Các thành phần kinh tế với các hình thức sản xuất kinh doanh đa dạng dựa trên chế độ sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân, trong đó sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể làm nền tảng. Với tư cách là công cụ, phương tiện điều tiết các quan hệ xã hội để thực hiện nhiệm vụ chính trị mà Hiển pháp thể chế hoá đường lối do Đảng vạch ra, vì vậy nhiệm vụ của luật dân sự không thể tách rời với nhiệm vụ của cách mạng nói chung và pháp luật nói riêng. Điều 1 BLDS năm 2015 quy định:

“Bộ luật này quy định địa vị pháp lí, chuẩn mực pháp lí về cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân; quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản của cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ được hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm (sau đây gọi chung là quan hệ dân sự)”.

BLDS là bộ phận quan trọng của pháp luật dân sự, cho nên nhiệm vụ được quy định cho BLDS có thể được coi là nhiệm vụ của ngành luật dân sự nói chung. Những nhiệm vụ của luật dân sự là:

- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức; lợi ích của Nhà nước; lợi ích công cộng. Luật dân sự quy định các quyền, các lợi ích của các chủ thể trong giao lưu dân sự. Thông qua việc quy định các quyền và nghĩa vụ này, các chủ thể biết được những quyền của mình để yêu cầu bảo vệ hoặc tự bảo vệ quyền của họ. Mặt khác, các chủ thể cũng nhận thức được giới hạn các quyền của họ để không xâm phạm đến quyền của người khác, không xâm hại đến lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước

- Bảo đảm sự bình đẳng và an toàn pháp lí trong quan hệ dân sự. Bình đẳng giữa các chủ thể là đặc điểm quan trọng trong phương pháp điều chỉnh của luật dân sự vì nó tạo điều kiện cho các chủ thể thực hiện tốt quyền dân sự của mình trong một quan hệ pháp luật dân sự nhất định. Hiện nay, trong cơ chế thị trường có sự quản lí của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, việc ghi nhận bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, bình đẳng giữa các hình thức sở hữu là tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế, tạo cho mọi cá nhân “khơi dậy mọi tiềm năng, động viên và tạo điều kiện cho mọi người Việt Nam phát huy ý chí tự lực tự cường, ra sức làm giàu cho mình và cho Tổ quốc” (Văn kiện Đại hội vni). Bình đẳng giữa các chủ thể được thể hiện là bình đẳng giữa quyền và nghĩa vụ của các bên, các chủ thể khi tham gia vào quan hệ dân sự; bình đẳng về trách nhiệm nếu vi phạm các nghĩa vụ của họ.

BLDS bảo đảm sự an toàn pháp lí bằng cách quy định những “hành lang pháp lf’, “những giới hạn” mà trong những hành lang đó, các chủ thể được tự do hành động. Những quyền và lợi ích hợp pháp được tạo bởi các hành vi trong hành lang đó, những giới hạn đó được Nhà nước bảo đảm, hậu thuẫn.

- Góp phần tạo điều kiện đáp ứng các nhu càu vật chất và tinh thần của nhân dân, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Việc mở rộng các quyền của các chù thể là tất yếu khách quan do nhu cầu khách quan của sự phát triển xã hội. Luật dân sự không chỉ quy định các quyền tài sản, các quyền nhân thân của cá nhân và tổ chức mà còn quy định những biện pháp, cách thức để các chủ thể có thể đáp ứng các quyền đó, biến quyền dân sự khách quan thành một quyền dân sự cụ thể của một chủ thể nhất định.

- Giáo dục con người mới xã hội chủ nghĩa, nâng cao nhận thức pháp luật cho nhân dân. Trách nhiệm dân sự là trách nhiệm mang tính chất tài sản để khôi phục tình trạng tài sản của người bị thiệt hại. Do vậy, các chế tài dân sự không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của bên bị thiệt hại mà còn có tác dụng giáo dục các chủ thể khác tuân thủ các quy định của pháp luật dân sự, tôn ttọng quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể khác.

Các nhiệm vụ của luật dân sự là một thể thống nhất, được thể hiện trong các chế định riêng biệt của luật dân sự. Khi điều tiết các quan hệ, tự nó đã bảo vệ các quan hệ đó và giáo dục chủ thể bằng các biện pháp cưỡng chế có thể được áp dụng.

Với tư cách là công cụ điều tiết các quan hệ xã hội, phục vụ nhiệm vụ chính trị ttong từng giai đoạn cụ thể của cách mạng, cho nên khi nhiệm vụ cách mạng thay đổi thì nhiệm vụ cùa nó cũng thay đổi hoặc với nhiệm vụ đó nhưng có nội dung mới được thực hiện trong điều kiện và hoàn cảnh mới.

>> Xem thêm:  Quy phạm pháp luật dân sự là gì ? Cấu tạo và các loại quy phạm pháp luật dân sự hiện nay

2. Phân tích vai trò của Đảng Cộng Sản Việt Nam trong việc xây dựng, hoàn thiện, phát triển luật dân sự ?

Cách mạng Việt Nam luôn gắn liền với sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã giành được thắng lợi trong Cách mạng tháng Tám, lập nên nền dân chủ cộng hoà đầu tiên ở Đông Nam Á. Đảng đã lãnh đạo nhân dân giành thắng lợi ttong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ thực hiện thống nhất đất nước. Xây dựng một Nhà nước kiểu mới và pháp luật cách mạng là một trong các mục tiêu trong toàn bộ hoạt động của Đảng, xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh đã, đang và sẽ còn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài mà Đảng phải lãnh đạo và thực hiện. Trong đó tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam quản lí xã hội bằng pháp luật đồng thời coi trọng giáo dục nâng cao đạo đức xã hội chủ nghĩa là một trong những quan điểm xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam được ghi nhận tại văn kiện của Đảng.

Đầu năm 1946, một năm sau khi ra đời của nền dân chủ cộng hoà, Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đã ban hành bản Hiến pháp đầu tiên, trong đó đưa ra những nguyên tắc căn bản của việc xây dựng pháp luật nói chung và pháp luật dân sự nói riêng.

Trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, pháp luật dân sự không ngừng được củng cố, hoàn thiện nhằm thúc đẩy và hoàn thiện sự phát triển quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa.

Với việc hoàn thành thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thực hiện thống nhất đất nước, đẩt nước ta bước vào giai đoạn mới - giai đoạn quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội. Xây dựng Nhà nước pháp quyền kiểu mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đảng đã được ghi nhận trong các Nghị quyết Đại hội Đảng IV, V, VI, VII, VIII, IX. Đảng cộng sản Việt Nam là một đảng cầm quyền, vai trò lãnh đạo của Đảng được ghi nhận tại Điều 4 Hiến pháp năm 1992: “Đảng cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo xã hội”. Pháp luật thể chế hoá đường lối của Đảng trong từng giai đoạn cụ thể. Những sách lược, chiến lược, chủ chương, chính sách của Đảng được cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước biến thành các quy phạm pháp luật có tính chất bắt buộc chung. Hiến pháp năm 2013 đã thể chế hoá quan điểm của Đảng về đường lôi xây dựng chủ nghĩa xã hội của chúng ta hiện nay được thể hiện trong Chiến lược ổn định và phát triển kinh tể - xã hội. Hiển pháp năm 2013 là đạo luật gốc, là cơ sở để ban hành và sửa đổi những đạo luật mới.

Hiện nay, Nhà nước ta tiếp tục sửa đổi và xây dựng hệ thống pháp luật, ưu tiên xây dựng pháp luật về kinh tế, về thực hiện các quyền công dân và điều chỉnh công cuộc cải cách bộ máy Nhà nước, trên cơ sở coi trọng thực tế Việt Nam, nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, ban hành nhiều văn bản pháp luật với những quy định cụ thể, dễ hiểu, dễ thực hiện. Giảm dần các luật chỉ dừng lại ở những nguyên tắc chung, thiếu tính xác định cao, muốn thực hiện được phải có nhiều văn bản hướng dẫn thi hành (Văn kiện Đại hội VIII). BLDS năm 2015 được ban hành vừa qua cũng thể hiện tinh thần nêu trên.

Mọi vướng mắc pháp lý về luật dân sự, thừa kế, phân chia và giải quyết tranh chấp tài sản ... Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật dân sự, thừa kế trực tuyến.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh Khuê (biên tập)

>> Xem thêm:  Nguồn của luật dân sự là gì ? Phân loại nguồn của luật dân sự ?