Nội dung hợp tác quốc tế giữa Việt Nam và các nước về phòng chống rửa tiền

Thông thường, rửa tiền là một quy trình phức tạp và tinh vi, được thực hiện thông qua một loạt các giai đoạn để che giấu nguồn gốc của tiền bất hợp pháp và biến đổi chúng thành tài sản hợp pháp. Cụ thể, quá trình này bao gồm ba giai đoạn chính như sau:

Giai đoạn 1: Sắp đặt (Placement): Đây là giai đoạn đầu tiên trong quá trình rửa tiền. Tại đây, tội phạm cố gắng thu xếp một nơi để đưa tiền bất hợp pháp vào hệ thống tài chính mà không gây sự nghi ngờ. Thường xuyên, họ sẽ thực hiện các giao dịch nhỏ hoặc đầu tư tiền vào các tài sản dễ dàng chuyển đổi để biến đổi lượng tiền mặt đang nắm giữ thành tài sản hợp pháp. Giai đoạn này giúp giảm nguy cơ bị phát hiện và làm tăng tính bền vững của quá trình rửa tiền.

Giai đoạn 2: Tách rời (Layering): Sau khi tiền đã được đưa vào hệ thống tài chính, tội phạm tiến hành giai đoạn tách rời. Ở đây, họ chia nhỏ tài sản bất hợp pháp thành nhiều khoản nhỏ và chuyển đổi chúng qua nhiều tài khoản khác nhau, thậm chí qua các quốc gia khác nhau. Giai đoạn này nhằm làm cho quá trình truy tìm nguồn gốc của tài sản trở nên vô cùng phức tạp và khó khăn hơn đối với các cơ quan thụ động. Tội phạm thường sử dụng một loạt giao dịch tài chính phức tạp và không dễ nhận biết để trốn tránh sự theo dõi.

Giai đoạn 3: Tái hợp nhất (Integration): Cuối cùng, sau khi tài sản đã được tách rời và biến đổi qua nhiều tài khoản và giao dịch, tội phạm thực hiện giai đoạn tái hợp nhất. Tại đây, họ đưa tài sản bất hợp pháp trở lại hệ thống tài chính dưới dạng tài sản hợp pháp thông qua các giao dịch và hoạt động tài chính hợp pháp. Quá trình này nhằm sử dụng tài sản bất hợp pháp để thực hiện các giao dịch hợp pháp, làm cho tiền trở nên khó phân biệt với tiền hợp pháp và tạo lớng lôi kéo cho việc tiêu tiền mà không gây sự nghi ngờ từ các cơ quan luật pháp.

 

Theo Điều 6 Luật Phòng, chống rửa tiền 2022, việc hợp tác quốc tế trong phòng, chống rửa tiền được thiết lập dựa trên những nguyên tắc quan trọng nhằm đảm bảo tính hiệu quả và tính công bằng. Hợp tác quốc tế về phòng, chống rửa tiền bao gồm các khía cạnh sau:

- Tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ: Việc hợp tác quốc tế phải dựa trên sự tôn trọng về độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia tham gia. Điều này đảm bảo rằng không có can thiệp trái với quyền tự quyết của mỗi quốc gia trong việc xây dựng và thực hiện các biện pháp phòng, chống rửa tiền.

- Tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế: Hợp tác quốc tế phải tuân thủ hoàn toàn pháp luật nội địa của mỗi quốc gia tham gia, cũng như các điều ước quốc tế mà quốc gia đó đã tham gia. Điều này đảm bảo tính hợp pháp và tính ràng buộc của hợp tác quốc tế.

- Trao đổi thông tin: Các quốc gia tham gia hợp tác quốc tế phải sẵn sàng chia sẻ thông tin liên quan đến phòng, chống rửa tiền. Điều này giúp trong việc truy tìm và điều tra các hoạt động liên quan đến rửa tiền.

- Nghiên cứu, đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và trao đổi kinh nghiệm: Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn chặn và đối phó với tội phạm tài chính, mà còn cung cấp cơ hội quý báu để các quốc gia học hỏi và phát triển năng lực của họ. Các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và trao đổi kinh nghiệm đóng một vai trò không thể bỏ qua trong việc nâng cao hiệu suất của các hệ thống phòng, chống rửa tiền quốc gia.

- Nội dung hợp tác khác: Ngoài các khía cạnh đã nêu, hợp tác quốc tế về phòng, chống rửa tiền có thể bao gồm nhiều loại hợp tác khác, tùy thuộc vào nhu cầu và quy định của pháp luật cũng như tập quán quốc tế.

Từ đó, hợp tác quốc tế giữa Việt Nam và các nước khác trên thế giới trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền giúp tạo nên một môi trường an toàn hơn cho hệ thống tài chính toàn cầu và đồng thời đóng góp vào việc ngăn chặn tội phạm tài chính và bảo vệ nguồn lực quốc gia.

 

Theo Điều 4 Nghị định 19/2023/NĐ-CP, tiêu chí đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền được xác định như sau:

- Tiêu chí nguy cơ rửa tiền: Để đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền, cần xem xét một loạt các yếu tố liên quan đến nguy cơ rửa tiền. Tiêu chí này bao gồm:

+ Tiêu chí nguy cơ rửa tiền từ tội phạm nguồn của tội rửa tiền: Đánh giá nguy cơ rửa tiền từ các tội phạm nguồn trong nước và xuyên quốc gia, cung cấp thông tin về mức độ rủi ro mà các tội phạm này đem lại cho hệ thống tài chính và nền kinh tế.

+ Tiêu chí nguy cơ rửa tiền đối với ngành, lĩnh vực: Đánh giá nguy cơ rửa tiền đối với từng ngành, lĩnh vực trong nước và xuyên quốc gia, để hiểu rằng mức độ nguy cơ rửa tiền trong mỗi ngành, lĩnh vực khác nhau là như thế nào.

- Tiêu chí mức độ phù hợp của các chính sách, biện pháp phòng chống rửa tiền: Để đảm bảo hiệu quả trong việc ngăn chặn rửa tiền, cần xem xét các yếu tố sau:

+ Tiêu chí tính toàn diện của khuôn khổ pháp lý: Đánh giá tính đầy đủ của các quy định pháp luật liên quan đến phòng, chống rửa tiền của quốc gia và của từng ngành, lĩnh vực. Điều này đảm bảo rằng pháp luật cung cấp đầy đủ công cụ cần thiết để ngăn chặn rửa tiền.

+ Tiêu chí tính hiệu quả của việc thực hiện quy định pháp luật: Đánh giá hiệu quả của việc thực hiện quy định pháp luật của quốc gia và từng ngành, lĩnh vực cụ thể. Cũng cần xem xét tính phù hợp của các chính sách và biện pháp phòng, chống rửa tiền đối với các sản phẩm và dịch vụ chính của ngành, lĩnh vực.

- Tiêu chí hậu quả của rửa tiền: Để đánh giá mức độ rủi ro quốc gia về rửa tiền, cần xem xét các hậu quả tiêu cực mà rửa tiền có thể gây ra, bao gồm:

+ Tiêu chí tác động tiêu cực do rửa tiền gây ra đối với nền kinh tế: Đánh giá tác động tiêu cực của rửa tiền đối với nền kinh tế quốc gia, bao gồm mất mát kinh tế và cảnh báo về sự không ổn định tài chính.

+ Tiêu chí tác động tiêu cực do rửa tiền gây ra đối với hệ thống tài chính: Đánh giá tác động tiêu cực của rửa tiền đối với sự tin tưởng và ổn định của hệ thống tài chính.

+ Tiêu chí tác động tiêu cực do rửa tiền gây ra đối với ngành, lĩnh vực: Đánh giá tác động tiêu cực của rửa tiền đối với từng ngành, lĩnh vực cụ thể.

+ Tiêu chí tác động tiêu cực do rửa tiền gây ra đối với xã hội: Đánh giá tác động tiêu cực của rửa tiền đối với xã hội, bao gồm các yếu tố như an ninh, tác động xã hội, và hậu quả đối với cộng đồng.