Nộp lại tiền nhận hối lộ có được thoát án tử hình không?

1. Nhận hối lộ là gì ?

Hối lộ là tệ nạn xã hội được biểu hiện dưới ba dạng khác nhau bao gồm : nhận hối lộ, đưa hối lộ và môi giới hối lộ. Nhận hối lộ có thể xảy ra trong nhiều lĩnh vực và tình huống khác nhau, bao gồm cả trong kinh doanh, chính trị, công vụ... Việc nhận hối lộ có thể gây ra sự thiếu minh bạch, ảnh hưởng đến sự công bằng và tạo ra sự thiếu tin cậy trong mối quan hệ giữa các bên liên quan. Hối lộ được coi là một hành vi bất hợp pháp, được coi là một dạng của tham nhũng và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuỳ thuộc vào số tiền nhận hối lộ cùng các tình tiết định khung, người phạm tội có thể đối diện với các khung hình phạt khác nhau.

Căn cứ theo Điều 354 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 thì nhận hối lộ là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận bất kỳ lợi ích nào cho chính bản thân người đó hoặc cho người hoặc tổ chức khác để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ. Có nghĩa là chủ thể của tội nhận hối lộ phải là người có chức vụ, quyền hạn làm việc trong các cơ quan, tổ chức. Người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội bằng cách lợi dụng quyền lực của mình hoặc tầm ảnh hưởng của mình để can thiệp đến cá nhân, tổ chức khác bằng cách thực hiện hoặc không thực hiện công việc để đạt được mục đích của họ. Sau đó, người phạm tội sẽ nhận những khoản lợi ích về tiền, tài sản hoặc các đồ vật có giá trị khác thông qua trung gian hoặc nhận trực tiếp. Người phạm tội nhận hối lộ có chức vụ, quyền hạn nhưng lại không giống như người có chức vụ, quyền hạn của tội tham ô tài sản bởi người phạm tội nhận hối lộ không lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản do mình có trách nhiệm quản lý mà chỉ lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất khác.

Có thể thấy, giữa bên nhận hối lộ và bên đưa hối lộ đã tồn tại một thoả thuận trái pháp luật, trong đó có sự thoả thuận, thống nhất về của hối lộ cũng như phương thức, thời gian, thời điểm, các vấn đề liên quan đến đưa và nhận hối lộ. Người phạm tội nhận thức được họ là người có chức vụ quyền hạn và thấy được hành vi của họ là trái pháp luật. Hành vi nhận hối lộ ít khi được thực hiện một cách công khai thuần tuý như nhận tiền hoặc tài sản trao tay hoặc nhận thù lao mà thay vào đó thì các hành vi nhận hối lộ ngày càng được thực hiện một cách tinh vi, kín kẽ và khó phát hiện hơn.

2. Án tử hình đối với tội nhận hối lộ

Tử hình tức là hình phạt cao nhất nhằm tước bỏ đi quyền sống của người bị kết án như một sự trừng phạt cho một hành động tội phạm. Nó được xem là giải pháp ngăn cản tội ác hữu hiệu nhất. Mục đích của án tử hình không chỉ là để trừng trị những người phạm tội ác nghiêm trọng mà còn là sự cảnh cáo nghiêm khắc nhất với những người có ý định phạm tội tương tự, qua đó sẽ hạn chế được tối đa những tội ác tương tự tái diễn trong tương lai.

Theo quy định tại Điều 40 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 thì tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma tuý, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật quy định.

Đối với tội nhận hối lộ là một dạng của tội tham nhũng thì cũng có thể áp dụng hình phạt tử hình đối với người phạm tội. Đó là khi của hối lộ là tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất trị giá từ 1.000.000.000 đồng trở lên thì người phạm tội có thể sẽ bị áp dụng khung hình phạt cao nhất là tử hình.

Sở dĩ pháp luật đưa ra chế tài nghiêm khắc đối với hành vi nhận hối lộ bởi vì chủ thể của tội này là những người có chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Hành vi nhận hối lộ bộc lộ rõ được thực trạng suy thoái đạo đức của cán bộ, làm giảm sự uy tín, niềm tin của người dân đối với chính quyền và phát sinh những tiêu cực trong xã hội. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng rất quyết liệt trong việc thanh lọc, bài trừ những tham nhũng để không làm mất đi sự trong sạch cũng như gây ảnh hưởng đến bộ máy nhà nước. Việc đưa ra khung hình phạt cao nhất là tử hình đối với người phạm tội hối lộ như trên mới đủ sức để răn đe, phòng ngừa với những tội phạm phức tạp như thế này.

3. Nộp lại tiền nhận hối lộ có được thoát án tử hình không ?

Pháp luật quy định tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự tại điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 thì trường hợp người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả được xem là một trong những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho người phạm tội. Như vậy, trường hợp mà người phạm tội hối lộ nộp lại số tiền trong trường hợp nhận hối lộ cũng được coi là một tình tiết giảm nhẹ tội.

Bên cạnh đó, theo điểm c khoản 3 Điều 40 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 thì người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn thì sẽ không thi hành án tử hình đối với người đó. Hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm được hiểu là người phạm tội chủ động cung cấp tài liệu, chứng cứ có ý nghĩa cho việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm liên quan đến tội phạm mà họ bị buộc tội; còn lập công lớn tức là người phạm tội giúp cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện, truy bắt, điều tra, xử lý tội phạm không liên quan đến tội phạm mà họ bị buộc tội; có phát minh, sáng chế hoặc sáng kiến có giá tri lớn được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận.

Có nghĩa là trường hợp người bị kết án tử hình sẽ không bị áp dụng hình phạt tử hình về tội nhận hối lộ khi đáp ứng đủ hai điều kiện là người phạm tội chủ động nộp ít nhất ba phần tư tài sản nhận hối lộ và đồng thời người phạm tội phải hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc người phạm tội lập công lớn. Nếu như người phạm tội chỉ mới nộp đủ ba phần tư tài sản nhận hối lộ nhưng không có hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc không lập công lớn gì cả thì vẫn phải thi hành án tử hình với người đó.

Như vậy, trong trường hợp người bị kết án tử hình nhưng được ân giảm hoặc người bị kết án tử hình về tội nhận hối lộ và sau đó thì đảm bảo được các điều kiện như vừa nói trên thì hình phạt tử hình sẽ được chuyển thành tù chung thân.

Trên đây là toàn bộ bài viết liên quan đến vấn đề Nộp lại tiền nhận hối lộ có được thoát án tử hình không? mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách hàng. Ngoài ra, quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết Nhận hối lộ là gì? Ví dụ về nhận hối lộ và hình phạt để biết thêm được những thông tin hữu ích. Nếu còn bất kì điều gì vướng mắc về vấn đề này hay gắp bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu trực tiếp đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp nhanh chóng. Rất mong nhận được sự hợp tác cùng quý khách. Trân trọng!